Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/7319 K.2024/4140

Taraflar arasındaki asıl davadaki faydalı model tescilinden doğan haklara tecavüzün tespiti, meni ve refi ile maddi ve manevi tazminat ve birleşen davadaki faydalı modelin hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı- birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı-birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin TR 2009 03817 Y ve TR 2009 03938 Y sayılı faydalı modelin sahibi olduğunu, davalı firma aleyhinde delil tespiti yaptırdıklarını, anılan tespit sonucuna göre müvekkilinin TR 2009 03817 Y sayılı faydalı modeline yapılan ihlalin tespit edildiğini, TR 2009 03938 Y sayılı faydalı modele ilişkin tespit anında üretim olmadığı için ihlalin tespit edilemediğini ancak ihlal teşkil edecek şekilde üretim yapmaya yeterli tüm parçaların mevcut olduğunu, davalı eylemlerinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilini maddi manevi zarara uğrattığını ileri sürerek,

müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarının ihlal edildiğinin tespiti, meni ve refi ile tüm maddi zararlar için 2.000,00 TL maddi tazminat ile 20.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesini talep etmiş, 12.06.2019 tarihli ıslah dilekçesiyle 2.000,00 TL olan talebini 10.585,00 TL'ye yükseltmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı adına tescilli bulunan 2009/03817 Y başvuru ve tescil numaları faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; birleşen davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile TR 2009 03817 Y sayılı faydalı model belgesinin 8 adet istemi olduğu, bu istemlerden 1 nolu istemin buluşun en geniş kapsamıyla tanımlandığı ana istem, 2-8 nolu istemlerinin söz konusu ana isteme bağlı yazılmış bağımlı istemler olduğu, yenilik değerlendirmesinin, dosya kapsamında karşı davacının gösterdiği ve bir kısmının tercümelerini sunduğu patent belgeleri ile FR1538691, US4229201 sayılı patent belgeleri ve tekniğin bilinen durumunun araştırılması üzerinden yapıldığı,

sunulan dokümanlar arasında dava konusu faydalı model belgesine en yakın doküman olarak 04.11.1969 yayın tarihli US3476540 nolu dokümanın tespit edildiği, dava konusu TR 2009 03817 Y sayılı faydalı modelin 1 nolu istemindeki unsurların tamamının US3476540 dokümanında yer aldığı, bu nedenle dava konusu faydalı modelin ana istemi olan 1 nolu istemin tekniğin bilinen durumunu gösteren doküman karşısında yenilik vasfına sahip olmadığı, en yakın doküman ile faydalı modelin istemleri kıyaslandığında, 1, 6 ila 8 nolu bu istemlerde tanımlanan buluşun teknik özelliklerinin çok genel ve geniş bir kapsamda tanımlandığı,

davacı karşı davalının US3476540 dokümanı (FR1538691) karşısında yeni olduğunu iddia ettiği teknik özelliklerin, bu istemlerde tanımlanmadığı, dolayısıyla bu istemlerin tüm özellikleri US3476540 dokümanında açıklanmış olduğundan, anılan istemlerin yeni olmadığı, 2 ila 5 nolu istemlerin ise, davacı karşı davalının yeni olduğunu iddia ettiği özellikleri içerdiği, söz konusu özelliklerin US3476540 dokümanında açıklanmadığı, bu nedenle 2 ila 5 nolu istemlerin US3476540 dokümanı karşısında yeni olduğu,

ana istemin yeni olmamasının, bu isteme bağlı bir istemin de doğrudan yeni olmadığı anlamına gelmeyeceği, bağlı istem yeni bulunmamışken, bu isteme bağlı olan istemlerin yeni olması ve geçerli kalması 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (551 sayılı KHK) hükümleri gereği mümkün bulunduğu, 1 nolu isteme bağlı 5 nolu istemde, taşıyıcı altlığın istemde tanımlanan özelliklerinin US3476540 dokümanında yer almadığı, bu nedenle 5 nolu istemin yeni olduğu,

5 nolu bağlı istemde tanımlanan özelliklerin ilgili alanda uzman kişi tarafından teknik bir zorunluluk gereği tekniğin bilinen durumundan anlaşılacağının söylenemeyeceği, 2009 3817Y sayılı faydalı modelin 5 nolu istemine tecavüz nedeniyle davalının davaya konu faydalı modelin tescil tarihinden dava tarihine kadar elde ettiği kâr ile davacının aynı tarihlerde mahrum kaldığı kârın 10.231,62 -10.585.88 TL aralığında olabileceğinin tespit edildiği,

tecavüzün niteliği ve miktarı dikkate alınarak 5.000 TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olacağı, TR 2009 03817 Y sayılı faydalı model belgesinin 1 nolu ana istem ve 6 ila 8 nolu bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olmadığı, 2 ila 5 nolu bağımlı istemlerinin yenilik kriterine sahip olduğu, 551 sayılı KHK’nın 129 uncu maddesi uyarınca 1 nolu ana istem ve 6 ila 8 nolu bağımlı istemler için hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, 2 ila 5 nolu bağımlı istemler için hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı,

asıl dava yönünden 2009 3817 Y sayılı faydalı modelin 5 nolu istemi yönünden davacının tecavüz ve tazminat talebinin yerinde olduğu sair istemler yönünden yerinde olmadığı, 10.585,88TL maddi tazminat ve 5.000,00 TL manevi tazminat takdirinin hakkaniyete uygun olacağı gerekçesiyle birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulüne, TR2009/03817 Y sayılı Faydalı Model belgesinin 1 nolu ana istem ve 6,7,8 nolu bağımlı istemler için hükümsüzlüğüne, 2,3,4 ve 5 istemler yönünden hükümsüzlük talebinin reddine, esas dava yönünden;

davanın kısmen kabulüne, davalı işyerindeki cam soğutma sisteminin TR2009/03817Y sayılı Faydalı Model Belgesinin hükümsüzlük koşullarının tespit edilen (5 nolu istemin) koruma kapsamında olduğunun tespitine, davalı işyerindeki cam büküm ünitesinin TR2009/03938Y sayılı Faydalı Model belgesinin 1 nolu ana istemin ve buna bağlı 2,3,4,5 nolu istemlerin koruma kapsamına girmediğinin tespitine, davalının işyerinde olduğu tespit edilen 2009/03817 tescil nolu "bombeli cam soğutma ünitesi" başlıklı Faydalı model belgesini ihlal eden taklit edilen ürünlere el konulmasına ve imhasına, üretilmesine ve piyasaya arz edilmesinin önlenmesine,

kararın kesinleşmesini müteakip, mahkeme karar özetinin ülke çapında yayın yapan üç gazeteden birinde ilanına, 10.585,88 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-birleşen davada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı-birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından karara esas alınan 29.12.2021 tarihli bilirkişi raporuna yapılan itirazların göz önüne alınmadan hüküm verildiğini, bilirkişi raporunda 5 nolu istemin yeni olduğu yönündeki değerlendirmelere ilişkin esaslı itirazlar ileri sürüldüğünü, yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınmasına karar verilmesi gerektiğini, istinaf ilamında yer alan ve özellikle itirazlar arasında yer alan 2 nolu bağımlı isteme ilişkin herhangi bir değerlendirme ve inceleme yapılmadığını, 5 nolu bağımlı istem üzerinde görüş ve değerlendirme yapıldığını,

ana isteme bağlı 2 ve 5 no'lu bağlı isteme ilişkin yapılan değerlendirmenin eksik ve hatalı olduğunu, ana istem olmadan bağlı istemlerin tek başına değer kazanıp kazanamayacağı değerlendirilmediğini, teknik zorunluluk arz eden 5 nolu isteme ilişkin olarak tecavüzün söz konusu olmayacağı ortadayken tecavüz olduğu belirtilerek tazminata karar verilmesinin hukuka ve kanuna aykırı olduğunu, tecavüze ilişkin hesaplamanın hatalı yapıldığını,

yargılamaya konu faydalı model belgesinin ana istemine ve buna bağlı istemlerden 5 nolu istem dışında yer alan bağlı istemlere tecavüz olmadığı tespit edilmişken ve faydalı model belgesinin kısmen hükümsüzlüğüne karar verilmişken, faydalı model belgesinin ihlali olduğu belirtilerek ürünlere el konulmasına, imhasına, üretilmesine ve piyasaya arz edilmesinin önlenmesine karar verilmesi hukuka ve kanuna açıkça aykırılık arz ettiğini, kabul ve ret oranlarının hakkaniyete uygun bulunmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu, TR 2009 03817 Y sayılı faydalı model belgesinin 8 adet istemi olduğu, bu istemlerden 1 nolu istemin buluşun en geniş kapsamıyla tanımlandığı ana istem, 2-8 nolu istemlerinin söz konusu ana isteme bağlı yazılmış bağımlı istemler olduğu,

TR 2009 03817 Y sayılı faydalı modelin 1 nolu istemindeki unsurların tamamının US3476540 dokümanında yer alması nedeniyle 1 nolu istemin tekniğin bilinen durumunu gösteren doküman karşısında yenilik vasfına sahip olmadığı, en yakın doküman ile faydalı modelin istemleri kıyaslandığında, 1, 6 ila 8 nolu bu istemlerde tanımlanan buluşun teknik özelliklerinin çok genel ve geniş bir kapsamda tanımlandığı, anılan istemlerin yeni olmadığı, 2 ila 5 nolu istemlerin US3476540 dokümanı karşısında yeni olduğu,

ana istemin yeni olmamasının, bu isteme bağlı bir istemin de doğrudan yeni olmadığı anlamına gelmeyeceği, ana istem yeni bulunmamışken, bu isteme bağlı olan istemlerin yeni olması ve geçerli kalmasının 551 sayılı KHK hükümleri gereği mümkün bulunduğu, 1 nolu isteme bağlı 5 nolu istemde, taşıyıcı altlığın istemde tanımlanan özelliklerinin US3476540 dokümanında yer almadığı, bu nedenle 5 nolu istemin yeni olduğu,

5 nolu bağlı istemde tanımlanan özelliklerin ilgili alanda uzman kişi tarafından teknik bir zorunluluk gereği tekniğin bilinen durumundan anlaşılacağının söylenemeyeceği, hükmolunan tazminatların dosya kapsamı ile uyumlu ve hakkaniyete uygun olduğu, kabul ret oranının takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı-birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı-birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, faydalı model belgesine tecavüzün tespiti, meni, refi ile maddi ve manevi tazminat, birleşen dava ise faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 551 sayılı KHK'nın 129 uncu maddesi ile 140 ıncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı-birleşen davada davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,