Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/7341 K.2023/6533

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ın dava dışı ... Tekstil San.ve Tic. Ltd. Şirketi ile EGS Bank arasında akdedilen genel kredi sözleşmelerine müşterek borçlu ve müteselsil kefil olduğunu, asıl kredi borçlusu lehine İzmir Giriş Gümrük Müdürlüğü'ne 17.000,00 TL bedelli teminat mektubu verildiğini, mektubun halen mer'i olduğunu, güncel değerinin 177.035,05 TL olduğunu, bu mektuba ait komisyon borçlarının da ödenmediği, hesabın kat edilerek ihtarname gönderildiğini, teminat mektubunun iade edilmediğini, bedelinin depo edilmediğini, komisyon borçlarının ödenmediğini bunun üzerine davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını itiraz üzerine takibin durduğunu ileri sürerek itirazının iptaline, takibin devamına ve icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin EGS Bank'taki kredilere kefil olduğunu, teminat mektubuna kefilliğinin bulunmadığını, kefilliği üzerinden 19 yıl geçmekle zamanaşımına uğradığını, teminat mektubunun kesin ve süresiz olmadığını savunarak davanın reddini davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.11.2017 tarih, 2016/11 E. ve 2017/432 K. sayılı kararıyla; davalı ile davacıya devredilen EGS Bank A.Ş. arasında imzalanan genel kredi sözleşmesi çerçevesinde dava dışı ... Tekstil San. Tic. Ltd. Şti'ne kullandırılan kredinin zamanında geri ödemelerinin yapılmaması üzerine hesabın kat edilerek davalı müşterek borçlu ve müteselsil kefil hakkında icra takibi yapıldığı, asıl borçlu lehine verilen teminat tektubunun iade edilmediği,

davalının teminat mektunun hükümsüz kaldığı iddiasının ise İzmir Giriş Gümrük Müdürlüğünden alınan bilgiye göre 17.000,00 TL tutarlı 18.08.1997 tarih 20100/98 no.lu teminat mektubunun 15.08.1997-17319 tarih ve yevmiye ile kayıtlarında bulunduğunun tespit edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile tahsilde tekerrür olmamak üzere davalının Uşak 2. İcra Müdürlüğü'nün 2015/1474 E. sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin 3.116,01 TL asıl alacak olmak üzere 15.067,66 TL üzerinden devamına,

asıl alacak miktarına icra takip tarihinden itibaren yıllık %82,50 oranında temerrüt faizi ve temerrüt faizinin %5'i oranında BSMV tahsiline, asıl alacağın %20'si oranında hesaplanan 623,20 TL icra inkâr tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.06.2020 tarih, 2018/293 E. ve 2020/599 K. sayılı kararıyla.

İlk Derece yargılamasında eksiklik görülerek duruşma açılarak bilirkişi raporu alındığı, davalı ...'ın 17.08.1997 tarihli 1.500.000,00 USD tutarlı 02.06.1999 tarihli 200.000,00 USD tutarlı ve tarihsiz 100.000,00 USD tutarlı olmak üzere toplam 1.800.000,00 USD tutarlı kredi sözleşmelerinde müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatı ile imzasının bulunduğu, dosya içerisinde zaman aşımını kesen bir hususa rastlanmadığı, buna göre teminat mektubunun güncel değeri üzerinden depo talebinin hukuka uygunluğunun bulunmadığının kanaatine varıldığı,

buna ilk derece mahkemesinin davanın kısmen kabulü yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 17.03.2022 tarih, 2020/7142 E. ve 2022/2052 K. sayılı kararıyla Bölge Adliye Mahkemesince duruşma açılarak dava konusu uyuşmazlık üzerinde bir inceleme yapılması halinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 356 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca “yeniden esas hakkında bir karar” verilmesi gerekirken istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi doğru görülmediğine işaret edilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...'ın 17.08.1997 tarihli 1.500.000,00 USD tutarlı 02.06.1999 tarihli 200.000,00 USD tutarlı ve tarihsiz 100.000,00 USD tutarlı olmak üzere toplam 1.800.000,00 USD tutarlı kredi sözleşmelerinde müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatı ile imzasının bulunduğu, takip tutarı dikkate alındığından talep edilen tutarın kredi limiti içerisinde kaldığı, genel müdürlük makamına başlıklı kredi teklif mektubu örneğinde davaya konu teminat mektubunun gümrüklere hitaben düzenleneceği belirtildiği,

kredi kullandırım koşulları başlıklı bölümde teklif edilen krediler için oluşturulan teminat şartları içerisinde davalı ...'ın müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatı ile imzasının alınacağına dair bilgi bulunmadığı, teminat mektubunun yapılan ithalat nedeni ile KDV istinasından yararlanması nedeni ile Gümrük Müdürlüğüne hitaben verildiği, aslında tahsil olunmayan KDV teminatı mahiyetinde olduğu,

teminat mektubunun verildiği tarihte yürürlükte olan 1611 sayılı Gümrük Kanunu 96 ncı maddesine göre, gümrük vergisi ödenmeyen veya eksik ödenerek yurda sokulan eşyadan fiili ithal tarihinden itibaren 3 yıl içinde ilgili Gümrük Müdürlüğü tarafından mükelleften talep edilmesi gerektiği, dava konusu edilen teminat mektubunun yatırım teşvik belgesi kapsamında istisna edilen KDV olduğundan zaman aşımı hesaplanmasında teşvik belgesinin süresinin tespitinin önem kazandığı, dosyada yatırım teşvik belgesi bulunmadığı,

o yıllarda yatırım teşvik belgesinin süresinin ortalama 2 yıl olduğu ön görülerek revize talebi halinde 1 yıl süre uzatımı yapılmakta ise de, süre uzatım talebi de bulunmadığından 2 yıllık sürenin dikkate alındığı, İzmir Gümrük Müdürlüğü yazısından 15.08.1997 tarihinde açılan giriş beyannamesi ile fiili ithalatın gerçekleşmiş olduğu, buna göre gümrük tarafından istisna edilen verginin en son talep edilebileceği tarihin 2000 yılı olduğu, 6183 sayılı Yasa hükümlerine göre, amme alacağının vadesinin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmeyen alacakların zaman aşımına uğrayacağı hususunun düzenlendiği,

dosya içerisinde zaman aşımını kesen bir hususa rastlanmadığı, 2000 yılından itibaren 5 yıl geçmekle 2005 yılında KDV ve varsa değer vergileri zaman aşımına uğrayacağı, zaman aşımına uğraması nedeni ile davacı yanın teminat mektubu içeriği taahhütünden kurtulmuş olacağı, teminat mektubu bedelinin risk çıkışının yapılabileceği, buna göre teminat mektubunun güncel değeri üzerinden depo talebinin hukuka uygunluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf istemlerinin kısmen kabulü ile istinaf kanun yolu aşamasında eksiklik görülerek dava konusu uyuşmazlık üzerinde inceleme yapıldığından kararın kaldırılmasına,

davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilinin temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; teminat mektubunun zaman aşımına uğrayıp uğramadığı hususunda davanın tarafı olmayan Gümrük Müdürlüğüne sorulamayacağını, zaman aşımını hukuki ilişkisinin taraflara arasında cereyan edeceğinden ilgili kuruma sorulamayacağını, teminat mektubunun zaman aşımına uğrayıp uğramadığı hususunda mahkemenin inceleme yapmasının mümkün olmadığını davanın Gümrük Müdürlüğüne ihbar edilmesi taleplerinin değerlendirilmediğini, yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, hesaplama bakımından talepleri gibi değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,