Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/7427 K.2023/6499

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Konya'da işe girmesi üzerine ev kiralamak için dava dışı emlakçı ... ile anlaşarak 1.000,00 TL kapora verildiği, ...'ın evi satma teklifi üzerine müvekkilinin ancak İstanbul'a gidip geldikten sonra bu durumu görüşeceklerini beyan ettiğini, müvekkiline, emlakçı tarafından bir şekilde ikna edilerek ve prosedür gereği olduğuna ve herhangi bir amaç için kullanılmayacağına inandırılarak boş olan emlak satış protokolü ile davaya konu 10.000,00 TL'lik senet imzalatıldığını,

müvekkilinin alım yapamayacağını değerlendirmesi dolayısı ile ödediği 1.000,00 TL ve 10.000,00 TL senedin iadesi için noterden emlakçıya ihtar çektiğini, ihtara rağmen dava konusu senedin davacının tanımadığı kişiler tarafından takibe koyulduğunu, müvekkilinin kumpasa düşürüldüğünü, zarara uğratıldığını, sözde satışı yapılan evin adresi ile davalı ...' nin takip dosyasındaki adresinin aynı olduğunu ileri sürerek davanın kabulüne, müvekkilinin 10.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine, %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine,

tedbir karar verilmez de süreç içerisinde müvekkili dosyaya ödeme yapmak zorunda kalır ise bu bedelin tahsil tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile beraber davalılardan müştereken ve müteselsilen istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının iddiasını hileye dayandırdığını, hileye dayalı talepler için1 yıllık zamanaşımı süresinin öngörüldüğünü, dava konusu senedin imzalanması üzerinden 2 yıla yakın süre geçtiğini, müvekkilinin takipte hamil olduğunu, keşideci ile lehtar arasındaki defilerin iyi niyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceğini, dava dilekçesinde davalıya yönelik kötü niyeti de kapsamak üzere herhangi bir iddiada bulunulmadığını, davanın müvekkile neden yöneltildiği hususunu anlayamadıklarını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Dava, Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmış, mahkemece tüketici mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesi ile verilen görevsizlik kararı kesinleşerek dosya Konya 2. Tüketici Mahkemesine gönderilmiştir. Konya 2. Tüketici Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen kararın davalı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 27.11.2017 tarih ve 2015/26220 E., 2017/11630 K. sayılı kararı ile mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerektiği gerekçesi ile karar bozulmuştur.

Konya 1. Tüketici Mahkemesi, 05.04.2018 tarihli ve 2018/168 E., 2018/347 K. sayılı kararıyla; bozma ilamına uyularak davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, davaya bakmakla görevli mahkemenin Konya Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun tespitine, Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ile olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan görevli mahkemenin belirlenmesi yönünden dosyanın Yargıtay ilgili hukuk dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

B. Yargı Yeri Belirlenmesi Kararı

20. Hukuk Dairesinin 21.01.2019 tarih ve 2018/5948 E., 2019/313 K. sayılı ilamı ile Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmiştir.

C. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile söz konusu icra dosyasının incelenmesinden davalı ...'nın hem senet keşidecisi davacıya hem de senedi kendisine ciro eden diğer davalıya karşı icra takibinde bulunduğu ve her iki borçlu yönünden de takip kesinleştiği halde senet bedelinin tahsili için diğer davalıya yönelik hiçbir girişimde bulunmadığı ve senet bedelini sadece davacıdan tahsil etmeye çalıştığı;

bu nedenle davalıların kambiyo senedinin sebepten mücerretliği ilkesini kötüye kullanarak konusuz kalan senedi davacıdan tahsil etme yönünde birlikte hareket ettikleri kanaati hasıl olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne, davacının Konya 12. İcra Müdürlüğü'nün 2014/7901 E. sayılı dosyası nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine, takip konusu asıl alacağın %20'si tutarındaki 2.000,00 TL kötü niyet tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemenin davayı kabul gerekçesinin icra dosyasında iki borçlu olması ancak sadece davacı aleyhine işlem yapıldığına ilişkin düşüncesi olduğunu, müvekkilinin istediği kişiden alacağını tahsil etme hakkına sahip olduğunu, bu hak kullanıldı diye senedin geçersiz kılındığına ilişkin gerekçenin yerinde olmadığını, mahkeme gerekçesinin kabulü halinde hukuk diye bir kavram kalmayacağını, davacının iddiasını hileye dayandırdığını, hileye dayalı talepler için 1 yıllık zamanaşımı süresinin öngörüldüğünü, dava konusu senedin imzalanması üzerinden 2 yıla yakın süre geçtiğini,

müvekkilinin takipte hamil olduğunu, keşideci ile lehtar arasındaki defilerin iyi niyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceğini, dava dilekçesinde müvekkiline yönelik kötü niyeti de kapsamak üzere herhangi bir iddiada bulunulmadığını, müvekkilinin davanın tarafları arasındaki hukuki işlemleri bilme imkan ve ihtimali olmadığını, davacının bu hususta bir delili olmadığı gibi böyle bir iddiasının da bulunmadığını, ayrıca mahkemece kısa kararda kötü niyete ilişkin hüküm kurulmamasına rağmen gerekçeli kararda bu yönden hüküm kurulmasının usulen hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 687 nci maddesi.

2. 2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dava, keşideci tarafından lehtar ve son hamile karşı açılmış kambiyo senedine dayanan menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkemece davacı ile davalı ... arasındaki emlak satış protokolü gereğince davalı ...'ın edimlerini yerine getirmediği, bu nedenle davacının davalılara borçlu olmadığı gerekçesi ile her iki davalı açısından davanın kabulü ile ayrıca kambiyo senedini takibe koyan davalı ...'nın kötü niyetli olduğundan bahisle kötü niyet tazminatına karar verilmiştir.

Kambiyo senedi lehtarı davalı ... davaya cevap vermemiş ve davanın hiçbir aşamasında yargılamaya katılmamıştır. Senedin anlaşmaya aykırı olarak düzenlenip davacı aleyhine diğer davalı ...'ya ciro edilerek teslimi, davalı ...'nın kötü niyetli bir kambiyo alacaklısı olduğunun kabulü için yeterli değildir.

O halde usulüne uygun ciro silsilesi ile yasal hamil olan davalı ... hakkındaki davanın tümü ile reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenlerle davalı ... yararına bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ...'ya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,