Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/854 K.2023/4766

Taraflar arasındaki gemi sicil memurluğu kararına itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın husumetten reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Karaköy Şehir Hatları İskelesi inşaat işinin Efor Yapı İnşaat A.Ş. 'ye ihale edildiğini, işin belli bir kısmının alt yüklenici olarak As-Ça İnşaat Taahhüt A.Ş. 'ye verildiğini, As-Ça İnşaat'ın da yüzer iskelenin inşaa işleri için Nefes Denizcilik Turizm Nakliyat San ve Tic. Ltd.

Şti. ile taşeronluk sözleşmesi yaptığını, bu şekilde işin tamamlandığını, İstanbul Liman Başkanlığı tarafından 06.03.2018 tarihinde yüzer iskelenin gemi tasdiknamesinin düzenlendiğini, ancak bütün bu belgelerin alt yüklenici olan Nefes Denizcilik Turizm şirketi adına düzenlendiğini, belgelerin alınabilmesi için gerekli olan harcın da Nefes Denizcilik tarafından ödendiğini, gemi tasdiknamesinin iptali ile tasdiknamenin idare üzerine yenilenmesi talebi ile İstanbul Liman Başkanlığına yazılı müracaat edildiğini,

Liman Başkanlığının 19.06.2018 tarihinde gemi siciline kayıtlı gemilerin donatan değişikliklerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1001 inci maddesi gereğince devir yolu ile iktisap edinilebildiği ve devir işleminin satışı yapılarak gerçekleştirilmesi gerektiği gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, ancak bu kararın iptali gerektiğini, zira Karaköy Şehir Hatları İskelesi inşaatı işinin yapım işleri ihalesi kapsamında gerçekleştirildiğini, dolayısıyla inşa edilen yapının ihaleyi gerçekleştirmiş olan idareye ait olduğunu,

bu nedenle ihalenin niteliği gereği Karaköy Şehir Hatları yüzer iskelesinin tasdiknamesinin idare adına çıkartılması gerektiğini, iskelenin gerçek malikinin ihaleyi anahtar teslimi götürü bedel olarak yapan ve söz konusu işin yapımı için gereken hak ediş ödemelerini gerçekleştiren İstanbul Büyükşehir Belediyesi olduğunu, Karaköy Şehir Hatları İskelesinin bedelsiz olarak idareye kiraya verildiğini,

bu durumun dahi iskelenin mülkiyetinin idareye ait olduğunu gösterdiğini ileri sürerek davanın kabulü ile Karaköy Şehir Hatları İskelesinin Nefes Denizcilik Turizm Nakliyat San ve Tic Ltd Şti üzerine çıkarılan gemi tasdiknamesinin iptali ile tasdiknamenin idare adına çıkarılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın 6102 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesine göre süresinde ikame edilmediğini, dava konusu Karaköy Şehir Hatları isimli dubanın ticari gemi niteliğinde olduğunu, bu nedenle 6102 sayılı Kanun'un 1001 inci maddesi hükmünün uygulanması gerektiğini, sicilde kayıtlı bir geminin donatan değişikliği için malik ile iktisap edenin mülkiyetin iktisap edene devri konusunda anlaşmaları ve geminin zilyetliğinin de geçirilmesinin şart olduğunu savunarak usul ve esasa yönelik itirazları doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile gemi tasdiknamesinin Nefes Denizcilik adına düzenlendiği, oysa ki ihaleyi veren ve hakediş bedelini ödeyen ... olduğundan iskelenin maliki olarak gemi tasdiknamesinin de İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına düzenlenmesi gerektiği, Nefes Denizciliğin kendi adına çıkarılan tasdiknamenin iptaline bir itirazının olmadığı, davalı Liman Başkanlığı tarafından davacının bu konudaki talebi her ne kadar reddedilmiş ise de davacı ...

Belediyesinin bedelini ödeyerek inşa ettirdiği iskeleyi taşeron firmadan devir yolu ile iktisap etmesinin beklenemeyeceği, ilgili gemi tasdiknamesinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına düzenlenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulü ile Karaköy Şehir Hatları İskelesi ile ilgili İstanbul Liman Başkanlığı tarafından davadışı Nefes Denizcilik Turizm adına düzenlenen gemi tasdiknamesinin iptali ile Karaköy Şehir Hatları İskelesi ile ilgili davacı ... adına tasdikname düzenlenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 6102 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesine göre hak düşürücü sürenin geçtiğini, mülkiyet hakkının söz konusu olduğunu, bu nedenle devir edilmesi gerektiğini, kararın hukuka aykırı olduğunu, 6102 sayılı Kanun'un 1001 inci maddesini uygulanacağını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile gemi sicilinde tutulan kayıtlarda yapılacak malik düzeltmelerinin, kayıtta malik olarak görünene karşı açılması gerektiği, davanın sadece liman başkanlığına karşı açıldığını, kayıt malikinin davalı gösterilmediği, dava sırasında kayıt maliki sicil kayıtlarında malik düzeltilmesine muvafakatları olduğunu belirtmiş ise de kayıt malikinin davalı olarak yer almadığı, yargılama sonunda onun haklarını ilgilendiren konuda karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu,

davada husumetin dava şartlarından olup mahkemece resen gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm kurularak davanın husumetten reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşeron sözleşmesi yapıldığını, iskelenin adına kaydedilmesi gerektiğini, ihaleyi gerçekleştiren davacıya ait olacağını, bedelsiz kiraya verilmesinin dahi sehven tescil edildiğini gösterdiğini, tescil bedeli harçları ödenmeden idare adına tescili gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, gemi tasdiknamesinin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6102 sayılı Kanun'un 34 üncü, 975 inci, 993 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme

Davacı, kendi adına kaydedilmesi gereken yüzer iskelenin hatalı olarak dava dışı Nefes Denizcilik Turizm Ltd. Şti.adına kaydedildiğini ileri sürerek gemi tasdiknamesinin iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesince Nefes Denizcilik Turizm Ltd.

Şti.'ye dava konusu talebe ilişkin beyanlarını sunması için müzakkere yazıldığı, anılan şirketin kendi adına çıkarılan tasdiknamenin iptaline bir itirazının olmadığını beyan ettiği, davacının bedelini ödeyerek inşa ettirdiği iskeleyi taşeron firmadan devir yolu ile iktisap etmesinin beklenemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince ise gemi maliki olarak kayıtlarda görünen şirketin davalı olarak yer almadığı, yargılama sonunda onun haklarını ilgilendiren konuda karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle karar kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

6102 sayılı Kanun'un 993 üncü maddesine göre sicil müdürlüğü kararlarına karşı aynı Kanunun 34 üncü maddesi gereğince itiraz edilebilecektir. 6102 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre sicil müdürlüğünün kararı, üçüncü kişilerin sicilde kayıtlı bulunan hususlara ilişkin menfaatlerine aykırı olduğu takdirde, itiraz edenle üçüncü kişi de dinlenecektir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında üçüncü kişi Nefes Denizcilik Turizm Ltd. Şti., mahkeme tarafından gönderilen müzekkereye cevaplarını sunarak kaydın davacı adına düzenlemesine itirazının olmadığını belirtmiştir. O halde 6102 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesi gereğince üçüncü kişinin dinlenilmesi şartı ilk derece mahkemesince yerine getirilmiş olup, istinaf mahkemesince ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu gözetilmeksizin karar kaldırılarak yazılı şekilde hüküm verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,