Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/873 K.2023/924

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalının kömür satışı konusunda anlaştıklarını, davacının davalıya teminat olarak çekler verdiğini, ancak kömür tesliminin yapılmadığını ileri sürerek davalıya verilen çeklerin bedelsizlik nedeniyle iptalini, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından verilen çeklerin ödeme amacıyla verildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Fer’i müdahil vekili cevap dilekçesinde; müdahale talep eden bankanın dava konusu çeklerden birini davalıdan alacağına mahsuben ciro yoluyla temlik aldığını, bankanın iyi niyetli meşru hamil olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 23.10.2017 tarih, 2016/264 E. ve 2017/323 K. sayılı kararı ile davanın kabulü ile keşidecisi ... olan Akbank A.Ş. Saray Şubesi'ne ait Z5881790 numaralı, 28.02.2013 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek ile ...numaralı, 30.03.2013 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çeklerde davacının davalı ... Madencilik İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ne borçlu olmadığının tespitine, çeklerin bedelsizlik nedeniyle iptaline karar verilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 10.09.2019 tarih, 2018/408 E. ve 2019/4263 K. sayılı kararı ile ''...Mahkemece bozmaya uyulmuş ancak uyulan bozma kararına rağmen yine çeklerin iptaline karar verilmiştir. Davacı dava dilekçesinde, ... Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.’ni davalı göstererek 2 adet 25.000,00 TL’lik çekten dolayı menfi tespit davası açmıştır. Mahkemece müdahil bankayı da bağlayacak şekilde çeklerin iptaline karar verilmiştir. HMK 69/1 maddesi uyarınca hüküm davanın tarafları arasında kurulur. Yapı ve Kredi Bankası AŞ’nin davalı taraf olmadığı halde, 25.000,00 TL’lik çeki elinde bulunduran feri müdahil bankanın da haklarını etkileyecek şekilde, çekin iptali yönünde karar verilmesi doğru olmamıştır...'' gerekçesiyle bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile fer'i müdahil olan Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.'nin davada taraf olmadığı, keşidecisi ... olan Akbank A.Ş.'nin Saray Şubesi'ne ait Z5881790 numaralı, 28.02.2013 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çeki elinde bulunduran fer'i müdahil bankanın da haklarını etkileyecek şekilde çekin iptaline karar verilemeyeceği, bu nedenle ilgili çek yönünden iptal kararı verilmediği, ancak keşidecisi ... olan Akbank A.Ş.

Saray Şubesi'ne ait Z5881791 numaralı, 30.03.2013 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek yönünden dosyaya herhangi bir müdahale talebi bulunulmadığı gibi 3. kişilerin çekin kendi ellerinde olduğuna dair beyanda da bulunmadığı, Yargıtay ilamında işbu çeke ilişkin kararın bozma sebebi yapılmadığı, bu nedenle ilgili çek yönünden iptal talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, keşidecisi ... olan Akbank A.Ş.

Saray Şubesi'ne ait Z5881790 numaralı 28.02.2013 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalı Arda Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şirketi’ne borçlu olmadığını tespitine, senedin iptali talebinin reddine, keşidecisi ... olan Akbank A.Ş. Saray Şubesi'ne ait ... numaralı, 30.03.2013 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalı ... Madencilik San. ve Tic. Ltd.

Şirketi’ne borçlu olmadığını tespitine, senedin bedelsizlik nedeniyle iptaline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ... numaralı çekin iptali talebinin reddine karar verilmiş ise de bu hususun hukuka aykırı olduğunu, müvekkili tarafından keşide edilip davalıya teminat amacıyla teslim edildikten sonra fer'i müdahil Yapı Kredi Bankası A.Ş.'nin anılan çeki ciro yoluyla teslim aldığını, tüm tarafların tacir olduğunu, çekin tacir çeki olduğunu ve anılan çeke karşılık faturalı mal veya edim karşılığı olarak verilmesinin elzem olduğu hususları dikkate alındığında fer'i müdahil bankanın kötü niyetli olduğunun ortada olduğunu,

kaldı ki kredi müşterilerinin kayıtlarına ulaşma yetkisi elinde olan bir bankanın davalı şirketle ilgili gerekli inceleme ve araştırmayı yapmaksızın ve ticari defter ve kayıtlarını incelemeksizin tedbir kararına rağmen çeki teslim alan müdahil bankanın kötü niyetli olduğunu ileri sürerek ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle çekin bedelsizlik nedeniyle iptali talebinin reddine dair yerel Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, iki adet çek nedeniyle borçlu bulunup bulunulmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı peşin harcın istek halinde ilgiliye iadesine,