Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/976 K.2023/4073

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı Pelin Balıkçılık Gıda Mad. Turz. San. Tic. Ltd.

Şti'nin % 95 hissesinin davacıya satışı hususunda taraflar arasında sözlü olarak anlaşma yapıldığını, anlaşma kapsamında davacının davalıya 98.000,00 TL nakit para ödediğini, şirket hisselerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 595 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince yazılı şekil şartının yerine getirilmesi ve kısmi olarak payların devri istendiğini, davacının 98.000,00 TL'lik ödemeyi belgelendirmek amacıyla davalıdan 11.02.2016 tarihli belgeyi aldığını, bu belgenin bononun arka yüzü olduğunu, esasında davalıya bono imzalatmak istediğini, ancak zaten parayı almış bulunan davalının bono imzalamaya yanaşmadığını,

davalının şirket mallarını azaltıcı hatta tamamını elden çıkarıcı işlemler yaptığının öğrenildiğini, davacının şirket hissesini devralmak amacıyla kredi çekerek evini ipotek gösterdiğini mağdur olduğunu ve zarara uğradığını aleyhindeki icra takibine davalının haksız yere itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptali ile % 20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın bir yıllık hak düşürücü süresinde açılmadığını, huzurdaki davanın süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, taraflar arasındaki uyuşmazlığın pay devri vaadi bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini, davalının davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, süreçten asıl zarar görenin davalı olduğunu belirterek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddine ve davacı aleyhine tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının, dava dışı Pelin Balıkçılık Gıda Mad. Turz. San. Tic. Ltd. Şti'nin % 95 hissesinin satışı konusunda davalıya 98.000,00 TL ödediği, bu hususun davalının Kocaeli 7. İcra Müdürlüğü'nün 2017/3379 E sayılı dosyasında icra takibine konu edilen davalı tarafından imzalanan ve imza inkarı yapılmayan 11.02.2016 tarihli belgede Pelin Balıkçılık Gıda Mad. Turz. San. Tic. Ltd.

Şti'nin hisse satışı için ...'dan 98.000,00 TL bedelli kaparo olarak alındığına dair belge ile sabit olduğu, taraflar arasında yapılan Limited Şirket Hisse Devri Sözleşmesinin adi yazılı şekilde yapıldığı, oysa 6102 sayılı Kanun'un 595 inci maddesinde, limited şirketlerde pay devrinin imzası noterce onaylanan sözleşme ile yapılması gerektiğinin düzenlendiği, bu düzenlemenin devri taahhüt eden ön akitler açısından da geçerlilik şartı olduğu, somut olayda sözleşmenin yasanın öngördüğü şekil şartına uyulmadığından geçersiz olduğu, bu nedenle, geçersiz sözleşmeye dayalı olarak her iki tarafın verdiği şeyleri geri almasının mümkün olduğu,

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2014/3828 E. 2014/12475 K.), davalının işletmeyi devralmak isteyen kişilerin tekliflerini geri çevirdiği, işletmeyi davacıya ve birlikte hareket ettiği kişiye bıraktığı,

işletme gelirinden mahrum kaldığı ve işletmede çıkan yangın zararlarını finanse etmek için sağladığı finansmanın 3. kişi tarafından üstlenilmesine ilaveten 150.000,00 TL bedel karşılığında satmak durumunda kaldığını iddia ederek davalı takas -mahsup definde bulunmuş ise de davalı tarafın toplanan delillerden davacı ile adi ortaklık kurduğunu ispatlayamadığı,davalının takip tarihinden önce temerrüde düşürülmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne itirazın kısmen iptali ile takibin 98.000,00 TL üzerinden devamına, hüküm altına alınan 98.000,00 TL üzerinden %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine,

işletmenin davacı tarafa bırakıldığı ve onun tarafından işletildiği ispat edilemediği gerekçesiyle takas mahsup definin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, somut olayda şirket hisselerinin devri değil, işletmenin devrinin söz konusu olduğunu, aksinin kabulü halinde dahi şekle ayrılık itirazının hakkın kötüye kullanılması bağlamında dinlenilmemesi gerektiğini, taraflar arasındaki eylemli durumun yerel mahkeme tarafından nazara alınmadığını, en azından davalının girdiği bu hukuksal ilişki nedeniyle uğradığı zararın görmezden gelindiğini, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davanın görevsiz mahkemede açıldığını, itirazın iptali davası niteliğindeki davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve re'sen tespit edilecek sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, geçersiz hisse devri sözleşmesi uyarınca ödenen bedelin istirdadına yönelik icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.07.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(Karşı Oy

KARŞI OY

Uyuşmazlık, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi, bu kararında temyiz incelemesi sonucunda onanması durumunda Bölge Adliye Mahkemesince hükmedilecek istinaf red harcı ile Yargıtayca hükmedilecek onama harcının maktu mu yoksa nisbi mi olacağına ilişkindir.

T.C. Anayasasının 73/3 maddesinde "Vergi, resim, harç vb. mali yükümlülüklerin Kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı",

492 sayılı Harçlar Yasası'nın 2. maddesinde "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tabi olacağı",

(1) sayılı Tarifenin III karar ve ilam harcı başlıklı 1/a madddesinde "Konusu belli bir değerle ilgili bulunan davalarda esas hakkında karar verilmesi halinde hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değer üzerinden binde 68.31 oranında nisbi harç alınacağı",

1/e maddesinde "yukarıdaki nisbetlerin Bölge Adliye Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri, Danıştay, ve Yargıtay'ın tasdik veya işin esasını hüküm altına aldığı kararları içinde aynen uygulanacağı"

2.a maddesinde de "1. fıkra dışında kalan davalarla, taraf teşkiline imkan bulunmayan davalarda verilen esas hakkındaki kararlarla, davanın reddi kararı ve icra tetkik merciilerinin 1. fıkra dışında kalan kararlarında" maktu harç alınacağı düzenlenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemelerinde işin esasını hüküm altına aldığı kararlar, ilk derece mahkemesinin yerine geçerek verdiği ve icrai kabiliyeti söz konusu olan kararlardır. Bu kararlar ise, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak 6100 sayılı HMK 353/1-b-2,3 maddelerine göre davanın kabulü veya reddi yönünde verilen kararlardır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının İstinaf incelemesi sonucunda doğru bulunarak verilen "istinaf başvurusunun esastan reddi" kararı davanın esası hakkında verilen ve işin esasına bölge adliye mahkemesince girilip verilmiş ve icra edilecek bir karar değildir. İlk Derece mahkemesi kararı geçerliliğini sürdürmektedir.

Bu itibarla konusu belli bir değere ilişkin davada, davalının istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı 1 sayılı Tarifenin III-1-a maddesinde ifade edilen "esas hakkında" karar niteliğinde bulunmadığından Bölge Adliye mahkemesince nisbi değil, maktu karar ve ilam harcının alınması gerekmektedir.

Başvurunun esastan reddinde, aslında davanın esasına girilmemekte, ilk derece mahkemesi kararı doğru bulunduğundan dava hakkında ayrıca karar verilmemektedir. Kanun koyucunun buradaki "esastan" ifadesini, istinaf başvurusu sırasında dilekçeye, harca, süreye vb. şekli hususlara ilişkin bir eksiklik olmaması, istinaf sebeplerinin incelenerek ilk derece kararında usul veya esas yönünden hukuka aykırılık bulunmamasıdır. (Pekcanıtez-Usul-Medeni Usul Hukukun Sh. 2270 vd)

Keza İstinaf başvurusunun reddine ilişkin karar temyiz incelemesi olmadığı için onama kararı niteliğinde de değildir. (Pekcanıtez-Atalay-Özekes Sh. 583, Konuralp, Uluslararası Toplantı Sh. 260, Özekes-100 soruda İstinaf ve Temyiz sh. 99)

1) Sayılı Tarifenin III-1-e maddesi tasdik (onama) edilen kararlar için nisbi karar ve ilam harcı alınacağını düzenlemiş olduğundan Bölge Adliye Mahkemesinin kararı niteliğine göre nisbi karar ve ilam harcına hükmedilmesi mümkün olmayıp bu nedenle de maktu harç alınmalıdır.

Aksi düşüncenin kabulü T.C. Anayasası'nın 73/3 maddesindeki "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağına" ilişkin temel hükme de aykırılık teşkil edecektir ki vergi ve harç yükümlülüğü konusunda kıyas veya yorum yoluyla yükümlülük getirilmesi mümkün değildir.

Somut uyuşmazlıkta, nisbi değere tabi bulunan davada, davanın kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararı aleyhinde davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, Bölge Adliye Mahkemesince davalının istinaf başvurusunun esastan reddine ve nisbi karar ve ilam harcının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı hükmedilen karar ve ilam harcı yönünden yukarıda açıklanan yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.

Diğer taraftan davalı, istinaf başvurusunun esastan reddi kararını temyiz etmiş olup, red kararının temyiz incelemesi sonucunda alınması gereken onama harcı (1) sayılı Tarifenin 2.a maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesi Kararının, niteliğine göre maktu olmalıdır.

Bu halde, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki nisbi karar ve ilam harcının maktu karar ve ilam harcı olarak düzeltilmesi suretiyle HMK 370/1. maddesi gereğince kararın onanması, Daire onama ilamında da nisbi yerine maktu onama harcına hükmedilmesi gerekirken karar ve ilam harçları konusunda yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesine ilişkin sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.