Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1030 K.2023/1555

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne verilmiştir.

Kararın davalı vekilince temyizi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda bozulmuş, bozma kararına karşı taraf vekilleri karar düzeltme isteminde bulunmuş, davalı vekilinin karar düzeltme talebinin kabulü ile karar değişik gerekçe ile bozulmuştur. Mahkeme tarafından Dairemiz ilamına karşı direnilmiştir.

Direnme kararının davalı vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizce bozma kararı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29.03.2022 tarih, 2021/11-933 E. 2022/389 K. sayılı ilâmı ile direnme kararının yerinde olduğuna karar verilerek davalı vekilinin diğer temyiz itirazları (alacağın ve icra inkâr tazminatının miktarına yönelik) yönünden inceleme yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ile dava dışı Yetkin Berberoğlu arasında imzalanan 05.12.2012 tarihli alacağın temliki sözleşmesi gereğince dava dışı Yetkin Berberoğlu'nun davalıdan doğmuş alacaklarının tamamının müvekkiline devredildiğini, dava dışı Yetkin Berberoğlu ve davalının da katıldığı toplantıda davalı tarafından imzalanan 01.12.1997 tarihli taahhüde göre; ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş. ortakları olan Yetkin Berberoğlu ve Ani Berberoğlu’nun sahibi bulundukları şirket sermayesinin % 40'ına tekabül eden toplam 400 adet hisselerinin davalının emanetinde ve sorumluluğunda üçüncü kişiye devredileceğini ve Yetkin Berberoğlu ile Ani Berberoğlu’nun bu hisselerinin her zaman iadesini isteme haklarına sahip olduklarını, iadenin istenmesi hâlinde davalının bu hisselerin ve şirket sermaye artışları ile ulaştıkları yeni hisselerin Yetkin Berberoğlu ile Ani Berberoğlu adına şirkete kaydını sağlayacağını taahhüt ettiğini,

bu taahhüdünü yerine getirmemesi hâlinde hiçbir itirazda bulunmadan Yetkin Berberoğlu'na 20.000.000,00 USD ödeyeceğini beyan ettiğini, davalının hisselerin iade edilmesi için kendisine gönderilen ihtarnameye kayıtsız kaldığını, bunun üzerine taahhüt edilen cezai şartın ödenmesi için ihtarname gönderildiğini, davalı tarafından ödeme yapılmaması üzerine müvekkili tarafından davalı aleyhine taahhüt edilen miktardan Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) ödenen bedel düşüldükten sonra kalan 15.000.000,00 USD ve işlemiş faizi üzerinden icra takibi yapıldığını,

davalının icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek davalının icra dosyasına vaki itirazının iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacağın zamanaşımına uğradığını, 01.12.1997 tarihli belgedeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, belgenin sahte ve gerçeğe aykırı olduğunu, dava dışı Yetkin Berberoğlu ve Ani Berberoğlu'nun dava konusu hisseleri müvekkiline devretmediklerini, 01.12.1997 tarihli belge içeriğinin muvazaalı işlem niteliğinde olduğunu, muvazaalı işlemlerin hem asıl işlem hem de fer’îleri yönünden geçersiz olduğunu, ayrıca Yetkin Berberoğlu ve Ani Berberoğlu’nun hisse bedellerinin haciz sebebiyle TMSF’ye ödendiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Mahkemece Verilen ilk Karar

Mahkemece 26.05.2016 tarihli ve 2014/247 E., 2016/351 K. sayılı kararı ile; dava konusu 01.12.1997 tarihli taahhütnamede hisse devrinin her zaman talep edilebileceği öngörüldüğünden on yıllık zamanaşımı süresinin hisse devrinin talep edildiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı ve bu nedenle davalının zamanaşımı def’înin yerinde olmadığı, 01.12.1997 tarihli taahhütname altındaki imzanın davalının eli ürünü olduğunun sabit olduğu, davalının 01.12.1997 tarihli taahhütname ile Yetkin Berberoğlu ve eşi Ani Berberoğlu'na ait hisselerin bu kişilere iade edilmemesinin rizikosunu (tehlikesini) bağımsız ve asli bir taahhüt olarak yükümlendiği,

diğer bir anlatımla hisselerin iade edilmemesi nedeni ile ortaya çıkacak zararın riskini müstakil bir sözleşme ile garanti ettiği, bu nedenle dava konusu taahhütnamenin hukukî niteliğinin 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (818 sayılı Kanun) 110 uncu maddesinde düzenlenen üçüncü şahsın fiilini taahhüt niteliğinde bir garanti sözleşmesi olduğu, bu garanti sözleşmesinde hisselerin devredenler tarafından iadesi talep edildiğinde devir işleminin gerçekleştirileceğinin ve hisse devri gerçekleşmediği takdirde Yetkin Berberoğlu’na 20.000.000USD ödeneceğinin davalı tarafından taahhüt edildiği,

dava dışı Yetkin Berberoğlu tarafından hisselerin devri talep edilmesine rağmen hisse devrinin gerçekleştirilmediği, bu nedenle davalının icra dosyasına itirazının haksız olduğu, ayrıca alacak likit olduğundan davalının icra inkâr tazminatı ödemek zorunda olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, icra takibine yönelik davalının itirazının 15.000.000,00 USD asıl alacak ve temerrüt tarihi olan 06.07.2012 tarihinden takip tarihine kadar işlemiş 1.228.229,17 USD faiz olmak üzere toplam 16.228.229,17 USD üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına,

hüküm altına alınan 15.000.000,00 USD’nin %20'si tutarında (3.000.000,00 USD) icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Karara karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Bozma Kararı

Yargıtay Dairemizin 23.03.2017 tarih, 2016/13131 E. ve 2017/1769 K. sayılı kararı ile; temlik eden Yetkin Berberoğlu ile Ani Berberoğlu’nun ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ndeki toplam % 40 oranındaki hissesi TMSF'ye olan borçlarına karşılık olmak üzere haczedilerek bedelleri şirket tarafından TMSF'ye ödendiği, hisseler üzerindeki hacizlerin kaldırıldığı, Yetkin Berberoğlu'nun TMSF'ye olan borçlarının karşılığı olarak ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ndeki dava konusu hisselerin bedellerinin TMSF tarafından tahsilini talep ettiği, belirlenen bedellerin şirket tarafından ödendiği nazara alındığında dava konusu 01.12.1997 tarihli belgede yer alan ve davalıya yüklenen istendiğinde hisselerin iadesi yükümlülüğünü yani belirtilen belgede yer alan garanti edilen edimin ifasını kendi eylem ve tutumlarıyla gerçekleştirilmesini engellediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

Davacı vekilinin karar düzeltme istemi Dairemizin 31.05.2018 tarih, 2017/4063 E. 2018/4173 K. sayılı ilamı ile reddedilmiştir.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 01.11.2018 tarih, 2018/297 E. ve 2018/405 K. sayılı kararı ile önceki gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir. Davalı vekilinin temyiz istemi üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D.Hukuk Genel Kurulu Kararı Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.05.2019 tarih, 2019/11-129 E. ve 2019/541 K. sayılı ilâmı ile mahkemece verilen karan yeni hüküm niteliğinde olduğu gerekçesi ile davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 08.11.2019 tarih, 2019/4025 E. ve 2019/7000 K. sayılı kararı ile imzalanan sözleşme uyarınca belirlenen dava konusu cezai şart üzerinden mahsup yapılması talebi bulunmasına rağmen davalının bu yöndeki itirazı hakkında bir değerlendirme yapılmadığı gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. Taraf vekillerinin karar düzeltme istemi Dairemizin 23.03.2021 tarih 2020/1116 E. ve 2021/2777 K. sayılı ilamı ile sözleşmeyi ihlal eden tarafın davalı olmadığı, edimin yerine getirilmesini alacağı davacıya temlik eden Yetkin Berberoğlu'nun kendi hal ve davranışları ile engellemiş olduğundan cezai şartı talep edemeyeceği gerekçesiyle davalı karar düzeltme isteminin kabulü ile bozma sebep ve şekline göre davacı karar düzeltme istemleri incelenmemiştir.

F. Mahkemece Verilen İkinci Direnme Kararı

Mahkemenin 23.09.2021 tarih, 2021/171 E. ve 2021/330 K. sayılı kararı ile önceki gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; alacağı temlik eden dava dışı kişilerin TMSF ye olan borçları nedeniyle şirket hisselerine el konulduğunu böylece sözleşmede belirlenen edimin ifa imkasızlığı içinde olduğunu, müvekkilinin borcu bulunmadığını, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin geçtiğini, istenen bedelin müvekkilinin ekonomik mahvına sebep olacağını, icra inkar tazminatının haklı olmadığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C.Dairemizin İnceleme Kararı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D.Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29.03.2022 tarih, 2021/11-933 E. ve 2022/389 K. sayılı ilâmı ile 01.12.1997 tarihli taahhütnamedeki "hisselerin istenildiği an geri verilmesi" şeklinde ifade edilen üçüncü kişilerin fiilinin ifası imkân dâhilinde olup talep hâlinde belirtilen ifanın gerçekleşmemesi hâlinde davalının, taahhütnamede önceden ve götürü olarak belirlenen 20.000.000,00 USD tutarındaki tazminatı ödemekle yükümlü olacağı, temlik eden dava dışı Yetkin Berberoğlu tarafından, ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından TMSF’ye yapılan ödeme sonrasında aynı şirketin emaneten devredilen dava konusu hisselerinin iadesinin talep edilmiş olmasına rağmen anılan hisselerin iade edilmemesi sebebiyle, hisselerin maliki olan üçüncü kişilerin bu fiillerini 6098 sayılı Kanun'un 128 inci maddesi (818 sayılı Kanunun 110 uncu maddesi) kapsamında ve 01.12.1997 tarihli taahhütnameyle üstlenen/taahhüt eden davalıdan, taahhüt edilen fiilin ifa edilmemesi nedeniyle aynı taahhütnamede götürü olarak belirlenen tazminatın, bu alacağı dava dışı Yetkin Berberoğlu’ndan temlik alan davacı tarafından tahsili talep edilebileceği, hâl böyle olunca;

mahkemece verilen direnme kararı usul ve yasaya uygun olduğu, ne var ki, Özel Dairece davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının (alacağın ve icra inkâr tazminatının miktarına yönelik) incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerektiği gerekçesi ile davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 01.12.1997 tarihli taahhütnameye konu olan ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.’deki toplam %40 oranındaki hissenin bedelinin TMSF’ye olan borçlarından mahsup edilmesinin temlik eden Yetkin Berberoğlu tarafından talep edilmesi ve ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından TMSF’ye 5.000.000,00 USD ödenmesi karşısında temlik eden Yetkin Berberoğlu’nun hisselerin iadesini isteme hakkının bulunup bulunmadığı ve buradan varılacak sonuca göre 01.12.1997 tarihli taahhütnamede düzenlenen tazminatın tahsilinin talep edilip edilemeyeceği noktasına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 128. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 67 inci maddesi

3. Değerlendirme 1.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Yabancı para cinsinden yapılan icra takiplerinde, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 67 inci maddesi uyarınca icra inkar tazminatına karar verilmesi durumunda, yabancı paranın takip tarihindeki Türk Lirası karşılığı esas alınmak suretiyle tazminat hesabı yapılması ve buna göre hükmolunan icra inkar tazminatı miktarının hüküm fıkrasında açıkça gösterilmesi gerektiği halde mahkemece icra inkar tazminatına yabancı para cinsinde hükmolunması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesi ve 5236 sayılı Kanun’un geçici 2 nci maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 5236 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi ile değiştirilmeden önceki 438 inci maddesinin yedinci fıkrası gereğince mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Davalı vekilinin icra inkar tazminatına yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan “15.000.000,00 USD Amerkan Dolarının” ibaresinin çıkartılarak yerine “33.300.000,00 Türk Lirasının” ibaresinin; "3.000.000,00 USD Amerikan Doları" ibaresinin çıkartılarak onun yerine "6.660.000,00 Türk Lirası" ibaresinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,