Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1226 K.2024/3638

Taraflar arasındaki teminat mektubunun ödenmesi talepli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 07.05.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirkete davalı bankanın .... Şubesi tarafından lehtarı ... Elekt. Mal. İnş. Turz. San. ve Dış Tic. Ltd.

Şti. olan 08.05.2017 tarihli 57-D1-13699 no.lu 355.000,00 USD ve 25.09.2017 57-D1-13703 no.lu 950.000,00 USD bedelli 2 adet kesin teminat mektuplarının teyit yazıları ile birlikte verildiğini, müvekkilinin 2 adet teminat mektubu için süresi içinde 13.11.2017 tarihinde davalı bankadan tazmin talebinde bulunduğunu, davalı bankanın teminat mektuplarının lehdara teslim edildiğini ve daha sonra lehdar tarafından mektup asıllarının bankaya iade edilip risk düşümlerinin yapıldığını ileri sürerek tazmin talebini reddettiğini, müvekkilinin teminat mektuplarına ve teyit yazılarına güvenerek lehtara mal sattığını,

teminat mektuplarının lehtar tarafından iade edilmesinin müvekkili ile banka arasında oluşan sözleşmeyi tek başına sona erdirmeyeceğini, bunun ancak muhatabın yani müvekkilinin ibra etmesi ile mümkün olduğunu, müvekkilinin herhangi bir ibrasının bulunmadığını belirterek şimdilik 400.000,00 TL'nin tazmin talebi tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 14.11.2017 tarihinde müvekkili bankanın İskenderun Şubesine müracaat edip, orijinal olmayan fotokopi/sahte belgelere dayalı olarak tazmin talebinde bulunduğunu, müvekkili tarafından 2 adet teminat mektubu düzenlendiğini ve teyitleri ile birlikte dava dışı kredi lehtarı .......Ltd. Şti. teslim edildiğini, bir müddet sonra anılan teminat mektupları asıllarının lehtar .. Ltd.

Şti. tarafından müvekkili bankaya 19.06.2017 ve 27.09.2017 tarihlerinde iade edildiğini, mektupların iade edildiğinin davacıya bildirildiğini, davacının sunduğu tazmin edilmesini istediği mektupların orijinal olmadığını, müvekkili bankanın hiçbir yükümlülüğü olmamasına rağmen teminat mektupları bankaya iade edildiğinde muhatap davacıya bu durumun bildirildiğini, davacı ile imzalanan bir sözleşme bulunmadığı için müvekkilinin davacıya karşı herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının müvekkili bankadan teyit alma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davacının mektubun orijinal mi yoksa sahte mi olduğunu ayırt etmesi gerektiğini,

sahte teminat mektubunu kabul eden davacının bunun sonuçlarına katlanması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı bankanın eyleminin üçüncü kişinin fiilini taahhüt mahiyetinde olduğu, davalının teminat mektuplarını düzenleyerek muhataba (davacıya) karşı borç altına girdiği, davalı bankanın teminat mektuplarını düzenledikten sonra davacı muhatap yerine lehtar .. Ltd.

Şti.'ye teslim ettiği, bunun yanı sıra muhataba hitaben düzenlediği teyit formlarını dahi lehtara verdiği, bankanın bu yönden kusurlu olarak kabul edilmesi gerektiği, ne var ki somut olayda lehtarın (... .. Ltd. Şti.) davacıya (muhatab) teminat mektuplarının ve şube teyit formlarının asıllarını vermediği, bilirkişi heyeti raporunda da dikkatli şekilde bakıldığında belgelerin renkli fotokopi olduğunun anlaşıldığının belirtildiği, davacı muhatabın, lehtar ... .. Ltd.

Şti. tarafından kendisine getirilen teminat mektupları ile şube teyit yazılarının gerçek olup olmadığını davalı bankadan kontrol etmediği, davacının kendisine verilen teminat mektupları ile şube teyit yazılarının gerçekliğini araştırmamasının da davacının kusuru olarak kabul edilmesi gerektiği, bunun yanı sıra teminat mektupları ile şube teyit yazılarının lehtar tarafından bankaya iade edildiğinde davalı banka tarafından durumun davacıya bildirildiği, davacının bu tarih sonrasında dahi elinde bulunan diğer teminat mektubu ile ilgili olarak davalıdan hiç bir kontrol girişiminde bulunmadığı,

elindeki diğer teminat mektubunun gerçekliğini sorgulamadığı, bu yüzden bankanın mektupları ve teyit yazılarını lehtara teslim etmekte kusuru olsa dahi bankanın mektuplar kendisine iade olduğunda davacıya bildirimde bulunduğu ve fakat davacının buna rağmen sessiz kaldığı, davacının bu eylemsizliğinin kusur olarak kabul edilmesi gerektiği, davalının artık bir sorumluluğunun kalmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; teminat mektuplarının kıymetli evrak niteliğinde olmadığını, teminat mektubundan dolayı sorumluluğun sona ermesi için muhatap tarafından bankaya iade edilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin herhangi bir ibrasının bulunmadığını, blokajın çözülmeden önce müvekkilinden ibraname alınmadığını, zarardan davalı bankanın sorumlu olduğunu, davalı bankanın mektup ve teyit asıllarını müvekkili yerine dava dışı lehtar olan ...Ltd.

Şti.'ye teslim ettiğini, bunun dışında müvekkili firmadan ibra almadan blokeyi çözdüğünü, bankanın zarardan dolayı müvekkiline karşı sorumluluğunun bulunduğunu, davalı bankanın blokeyi çözdükten sonra müvekkiline bildirimde bulunduğunu, bu haliyle müvekkiline bildirimde bulunmasının bir faydasının kalmadığını, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, müvekkilinin kusurlu olarak kabul edilmesi halinde dahi ancak müterafik kusurlu olarak kabul edilebileceğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı kredi lehtarı dava dışı ... Elektrik ...Ltd.

Şti.'nin teminat mektupları asıllarını teyit yazılarını davalı bankadan aldıktan sonra davacı muhataba teminat mektuplarının ve teyit yazılarının renkli fotokopilerini teslim ettiği, sonrasında ise teminat mektuplarının asıllarını davalı bankaya iade ederek nakit blokaj teminatlarının serbest kalmasını sağladığı, davalı bankanın teminat mektubu ve şube teyit yazılarını davacı muhataba iletmek üzere lehtar ... ..Ltd.

Şti.'ye teslim etmesi, ayrıca teminat mektup asılları kendisine iade edildiğinde muhatabın düzenlediği ibra yazısını istememesi veya davacı muhatabın rızasını almaması hareketlerin davalı bankanın kusurunu teşkil ettiği gerekçesi ile davalı bankanın davacı muhataba karşı tazminat sorumluluğu doğduğunu belirterek davacı vekilinin istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek müvekkilinin bir kusuru olmadığını, banka teminat mektupları kendisine iade edildiğinde davacıya durumu bildirdiğini ve davacının herhangi bir itirazda bulunmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı banka tarafından muhatap davacıya yönelik olarak ve dava dışı ... Elektrik ...Ltd. Şti. lehine düzenlenen teminat mektupları dolayısıyla davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 128 inci madde.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

KARŞI OY

Bankalar, teminat mektupları ile asıl sözleşmenin alacaklısı olan muhataba, borçlu konumunda olan lehdarın edimini hiç veya gereği gibi yerine getirmediği takdirde ortaya çıkabilecek zararları karşılamayı taahhüt ederler. Somut olayda davalı Banka tarafından tanzim edilen 08.05.2017 tarih ve 15.09.2017 tarihli 2 adet kesin teminat mektubu davacı/muhatap adına verilmistir.

Teminat mektuplarını alan lehdarın iş bu mektupların renkli fotokopilerini davacı/muhataba verip bir süre sonra teminat mektubu asıllarını Bankaya iade ettiği anlaşılmaktadır. Teminat mektupları 19.06.2017 ve 27.09.2017 tarihlerinde, yani 12 ve 42 gün sonra kredi lehtarı ... ..Ltd. Şti. tarafından davalı Bankaya iade edilmiştir.

Davalı Banka ise her iki teminat mektubunun da iade edildiğini davacı muhataba bildirmiş ve fakat bunu öğrenen davacı/muhatap her hangi bir eylemde bulunmamıştır. Hal böyle olunca, davacı kendi kusuru ile uğradığı zararın tazminini davalı Bankadan isteyemez. Bu nedenle sayın çoğunluğun onama yönündeki görüşüne katılmıyorum.