Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1259 K.2024/536

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan sigorta tahkim yargılaması sonunda, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Adana ili, Ceyhan İlçesi, ... ve ... köylerinde bulunan farklı ada/parsel numaralarına kayıtlı arazileri üzerindeki badem ağaçlarında oluşabilecek riskler için 21.01.2016 tarihinden başlamak üzere 6022297, 6022123, 6021986, 6022352 ve 6022201 sayılı Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigorta Poliçeleri ile sigortalattığını, 17-18 Mart 2016 tarihlerinde oluşan don sebebi ile teminat kapsamında bulunan badem ağaçlarının zarara uğradığını ve ağaçların veriminin yaklaşık 4,4 kg düştüğünü, bu hususun sigorta şirketince yapılan ekspertiz raporu ile ... olduğunu,

25.03.2016 tarihinde sigorta şirketine zararın karşılanması için başvuruda bulunduğunu, ancak sigorta şirketince zararın teminat kapsamı dışında kaldığını belirtmek suretiyle 30.03.2016 tarihinde red edildiğini, sigorta şirketince yapılan ekspertiz raporları verilmemesi nedeniyle ihtarda bulunulduğunu, sigorta şirketince verilen cevabı ihtarnamede ağaçların ... meyve döneminde olduğu ve don hasarı kaynaklı bir etkilenmenin olmadığı,

verim düşüklüğünün kış donları kaynaklı meyve gözlerinin etkilenmesi nedeniyle oluştuğu şeklinde ilk teminat dışı kalma gerekçelerinden farklı gerekçelerde bulunduklarını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 50.000,00 TL tutarındaki sigorta tazminatının 07.06.2016 ihtarname tebliğ tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalı Tarım Sigortaları Havuzu A.Ş. (TARSİM) tarafından tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde; sigortalı tarafından 6022297, 6022123, 6021986, 6022352 ve 6022201 sayılı poliçeler için 11.03.2016 tarihinde don hasarı olduğu gerekçesiyle 25.03.2016 tarihinde acenteye başvurulduğunu, 28.03.2016 ve 29.03.2016 tarihinde ilgili acente tarafından hasar ihbarında bulunulduğunu ve 30.03.2016 tarihinde yerinde tespit yapıldığını, sigortalının hasar tespiti için gelen eksperlere kendi arazisi olduğunu belirttiği ... bir araziyi göstererek 5 poliçenin de bu araziye ilişkin olduğunu beyan ettiğini, ancak poliçenin 3 adedinin ...

Köyünde, 2 adedinin de ... Köyünde olduğunu, eksperlere gösterilen yerin koordinatları ile poliçelerdeki koordinatların uyuşmaması üzerine ihbarların reddedildiğini, sadece ...

Köyündeki arazilerini gösterdiğini, bütün poliçelere ait arazinin olduğunu beyan etmesi nedeniyle ... köyünde hasar tespiti yapılmadığını, belirtilen tarihlerde de Ceyhan İlçesinde bir don hasarının gerçekleşmediğini, mart ayında sigortalı dışında herhangi bir hasar ihbarı yapılmadığını, meyvelerde don hasarına bağlı belirtilerin olmadığını, teminat başlamadan önce oluşan kış donlarından kaynaklı verim kayıplarının Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları A.9.

Sigorta Teminatının Başlangıcı ve Sonu başlıklı maddesinin A.9.1.2 gereğince fenolojik olarak ilk çiçeklenme evresine girmesinden sonra teminatın başlayacağı düzenlendiğinden verim kayıplarının tazminin mümkün olmadığını savunarak haksız ve mesnetsiz başvurunun reddini istemiştir.

III. HAKEM HEYETİ KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Uyuşmazlık Hakem Heyeti Kararı

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 21.12.2016 tarihli, K-2016/37010 sayılı kararı ile başvuru sahibine ait tarımsal üründe don zararı oluştuğu ve meydana gelen zararın 33.826,00 TL tutarında olduğu gerekçesiyle başvurunun kısmen kabulü ile 33.826,00 TL tutarındaki sigorta tazminatının 07.06.2016 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte aleyhine başvuru yapılan sigorta şirketinden alınarak başvuru sahibine ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, bu karara taraf vekilleri tarafından süresi içinde itiraz edilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyeti Kararı

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin 21.10.2017 tarihli ve 2017/İHK-602 sayılı kararı ile başvuranın Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmadan önce, TARSİM'e gönderdiği 30.05.2016 tarihli ihtarnamede meydana gelen zararın riziko kapsamında kabul edilerek, poliçede belirtilen hesap kalemleriyle hesaplama yapıldığı, oluşan zararın toplamının 1.080.053,24 TL olduğunun ihtar edildiği, ayrıca başvuran tarafından verilen 24.11.2016 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde de aynı hesaplamayı yaptığı ve 1.080.053,24 TL olduğunun üzerinde durulduğu,

başvuru sahibi söz konusu davayı açarken alacağını tam ve kesin olarak hesaplayabilir nitelikte olduğundan başvurusunu belirsiz alacak davası şeklinde açmasında hukuki yararının bulunmadığı, hukuki yararda dava şartı olduğundan hakemin dava şartı yokluğundan usulden reddi gerektiği ve yokluğunun sonradan giderilebilecek bir dava şartı niteliğinde olmadığı gerekçesiyle başvuru sahibi ...

Murşit Güllüoğlu'nun itirazlarının reddine ve sigorta şirketi Tarım Sigortaları Havuz İşletmesi A.Ş.'nin itirazının re'sen kabulüne, 21.12.2016 tarihli, K-2016/37010 sayılı Uyuşmazlık Hakem Heyeti Kararının kaldırılmasına, başvurunun belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından, dava şartı eksikliği nedeniyle başvurunun usulden reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından bu karar temyiz edilmiştir.

C. Bozma Kararı

Dairemizin 21.06.2022 tarih, 2021/4318E. ve 2022/5118 K. sayılı kararıyla ''...22.07.2016 dava tarihinde başvuru sahibi vekilince, tarımsal ürünlerinde 17-18 Mart 2016 tarihleri arasında meydana gelen don nedeniyle poliçe teminat kapsamında bulunan badem ağaçlarının zarara uğradığı iddiasıyla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 50.000,00 TL değer gösterilmek suretiyle belirsiz alacak davası açılmış, davalıda başvurunun reddini savunmuş, Hakem Heyetince verilen kısmi kabul kararına karşı itiraz neticesinde İtiraz Hakem Heyetince başvurunun hukuki yarar şartı eksikliği nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, oysa,

dava belirsiz alacak davası olarak açılmakla birlikte HMK 107/1. maddesinde düzenlenen koşulların bulunmaması nedeniyle alacak belirli bulunduğundan, davanın belirsiz alacak davası olarak açılması mümkün değil ise de, zararının tazmin edilmediğini iddia eden davacının, mevcut yasal düzenlemeler karşısında zararının tazmini amacı ile ister kısmi, ister tam eda veya belirsiz alacak davası açmasında her zaman hukuki yararı vardır.

Dava tarihi itibariyle belirli alacaklar içinde artık kısmi dava açılması mümkün hale geldiğinden ve davacının alacaklarının bir kısmını dava ettiğinin dava dilekçesi içeriğinden anlaşılmış olması nedeniyle İtiraz Hakem Heyetince davanın kısmi eda davası olduğunu kabul ... işin esasına yönelik itiraz incelenmesinde bulunması gerekirken yanlış ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediği..'' gerekçesiyle bozulmuştur.

D. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin 28.11.2022 tarih, KİT/2022-2369 sayılı kararı ile sigorta şirketince yapılan itirazda sigortalının yanlış bilgilendirmesi nedeniyle, yalnızca ...

Köyündeki 103103 ve 103104 parsel numaralı alanlarda inceleme yapıldığını, ... köyündeki sigortalı arazilerde herhangi bir inceleme yapılmadığını ve bunun sigortalının sorumluluğunda olduğunu ileri sürdüğü, bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere, söz konusu itirazın eksperin yeterli inceleme ve araştırma yapmaması sonucu kaynaklandığı ve eksper hatası olduğundan bu itirazın yerinde görülmediği, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından verilen raporda belirtilen sıcaklık değerleri dışındaki değerlere itibar edilmemesi gerektiği, Genel Müdürlükten alınan raporda en düşük sıcaklığın +1,7 derece olduğu,

Genel Müdürlük tarafından verilen raporun başvuran tarafından çarpıtıldığı, don tehlikesi olan bölgeler ile poliçeler kapsamındaki arazilerin farklı yerler olduğu, hasarın olduğu belirtilen tarihten 12-13 gün sonra 30.03.2016 tarihinde yapılan tespitte alınan görüntü kayıtlarında don olayını gösterir hiçbir emare bulunmadığı, 17-18 Mart 2016 tarihinde bir don hasarı olmadığı,

verim azalmalarının teminat kapsamı dışında olduğu şeklindeki itiraz yönünden yapılan incelemede, bilirkişi raporunda açıklanan ve esas alınan ... durumu verisi raporunda, sigortalı bahçelerin olduğu alanda farklı gün ve saatlerde ... sıcaklığının gece ve sabah karşı -4 dereceye kadar düştüğünün tespit edildiği, sigortalı bahçelerde poliçeye uygun olarak don hasarı gerçekleştiğinden bu itirazlarında yerinde görülmediği, başvuranın bilirkişi raporuna yapılan itirazları doğrultusunda dosyanın ... bir bilirkişi heyetine gönderilmesi gerektiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplama hatası yapıldığı,

ağaç başına 0.60 kg'a düşen verimin yanlış anlaşılarak ağaç başına yalnızca 0,60 kg'lik düşüş yaşanmış gibi kabul edildiği, don sebebiyle toplam zararının poliçedeki don muafiyeti uygulandığında toplam zararının 864.000,00 TL olduğu şeklindeki itirazları yönünden yapılan incelemede ise, hükme esas alınan bilirkişi raporuna ilişkin itiraz ile ilgili olarak ... üzerinde birbirinden yaşça ve verim miktarı yönünden oldukça farklı ağaçlar bulunduğu,

... üzerinde o bahçeyi temsil edecek şekilde ortalama bir verim miktarı belirlenerek hesaplama yapılması gerektiğinden ve alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli yapıldığı gerekçeleriyle sigorta şirketi ile başvuru sahibinin itirazlarının reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; sigortalı, hasar tespit işlemi için gelen eksperleri, kendi arazisi olduğunu belirttiği ... bir araziye götürerek, söz konusu 5 poliçenin de bu arazide olduğunu beyan ettiğini, Sigortalı, eksperleri sadece ... köyündeki 103103 ve 103104 ada parsel numaralı alanlara götürdüğü ve bütün poliçelere ait arazinin orası olduğunu beyan ettiği için, ... köyündeki 108/0 ada parseldeki arazisinde herhangi bir hasar tespit işlemi yapılmadığını, 6022297, 6022352 ve 6022201 numaralı poliçelere ait 07.05.2016 tarihli dolu hasarı, bu hasardan bağımsız olduğunu, bilirkişinin raporunda,

sadece daha önceki bilirkişinin yazdıkları ve sigortalının beyanı esas alınarak, hiçbir inceleme yapılmadan çok hatalı bir yoruma yer verildiğini, 6022123 ve 6021986 numaralı poliçelerin hasarlarının, "koordinat uyuşmazlığından ödenmediği" şeklinde ... olmayan bir sonuç çıkarıldığını, 6022123 ve 6021986 numaralı poliçelerin reddedilen hasarları, "don hasar ihbarları" olup, red nedeni zaten şikâyetin ana konusu olduğunu, koordinat uyuşmazlığı ile reddedilen herhangi bir ihbar olmadığını, sigortalının kendisi tarafından alınan ilgili Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 20.04.2016 tarihli raporu incelendiğinde, böyle bir ifadenin olmadığı,

belirtilen tarihlerde Ceyhan ilçesinde bir don hasarının gerçekleşmediği, sigortalının ifadesinin kasıtlı olarak bu bilgileri çarpıttığını, 17.03.2016 tarihinde, sigortalı alana daha yakın olan Ceyhan Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en düşük ... sıcaklığı +5,8, 18.03.2016 tarihinde ise +4,9 derece olduğunu, 17.03.2016 tarihinde sigortalı alana daha uzak olan Ceyhan Tigem Meteoroloji İstasyonunda ölçülen en düşük ... sıcaklığı +3,2, 18.03.2016 tarihinde ise +1,7 derece olduğunu, her iki meteoroloji istasyonunda da, sıfır derece ve altına inen bir ... sıcaklığı olmadığını, Mart ayında Ceyhan ilçe genelinde,

sigortalı dışında başka hiçbir hasar ihbarı yapılmadığını, ... ve resmi olan ... veri Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından istasyon ölçümleri ile kayıt altına alınan veri olduğunu, dosyadaki fotoğraflarda meyvelerde görülen don hasarının belirtilerinin olmadığını, hasar olduğu belirtilen tarihlerden 12-13 gün sonrasına ait hasar olmadığını gösteren görüntü kayıtları olmasına rağmen, sadece bir ... tahmin sitesinden alınan ekran görüntülerine göre hareketle kanaat oluşturulduğunu, ilgili arazide hasar olduğu belirtilen tarihten 12-13 gün sonra yapılan tespitte ve elde edilen görüntü kayıtlarında hiçbir hasar yokken,

bunun "hasar olduğu gün bu görünmeyebilir" diye açıklanmaya çalışılması dışında, hiçbir teknik açıklama yapılamaması, oluşan kanaatin ne kadar hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasında düzenlenen Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigorta Poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın başvuranın ağaçlarında meydana gelen don nedeniyle oluşan zararın poliçe teminatı kapsamında olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1.5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30 uncu maddesi.

2.Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları A.9.1.2 maddesi.

3. Değerlendirme Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, kararın gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,