Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1470 K.2023/4441

Taraflar arasındaki itirazın iptali, menfi tespit ve alacak davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

Asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı ...Ş. vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili, davacının davalı banka nezdinde bulunan mevduatlarını bankanın ilan ettiği faiz oranları esas alınarak gecelik faiz işlemlerinde değerlendirdiğini, bankanın faizi önce hesaba işlediğini, sonrasında faizin fahiş olduğunu iddia ederek hesaptan kesinti yaptığını, yapılan işlemin kanuna ve bankacılık uygulamalarına aykırı olduğunu, bankanın haksız olarak hesaptan kestiği alacağın tahsili için başlatılan icra takibine haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen 2001/1380 E. sayılı davada davacı vekili, davalının gecelik faiz işlemleri yaptığı tarihte müvekkili Bankanın müzayaka halinde bulunduğunu, davalının icra takibine konu ettiği fahiş faiz ve ferilerinden dolayı borçlu olmadığını ileri sürerek asıl davaya konu icra takibinden dolayı borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen 2011/374 E. sayılı davada davacı vekili, davalı ...'in İktisat Bankası T.A.Ş. müşterisi olarak 19.02.2001-14.03.2001 tarihleri arasında dava dışı ..., ... , ...., ... Çelik A.Ş., ...., ... , Atakaş Ticaret Ltd.

Şti., ...., ...., ...., ... , ...., ...., ... ...., ... , ... ...,.... ile birlikte bünyelerindeki mevduat gücü ile bir havuz oluşturmak sureti ile bankada gecelik Over/Night(O/N) işlemleri yaptıklarını ve fahiş faiz geliri elde ettiklerini, davalının hesabına uygulanan fahiş miktardaki faiz oranları ile İstanbul Menkul Kıymetler Borsası(İMKB) O/N faiz oranları arasındaki farkların İktisat Bankası A.Ş. tarafından kesildiğini, davalıların hesabında para olmaması nedeni ile ortak hesaptan türeyen davalı hesabından kesilmesi gereken miktarların ...'un hesabından kesildiğini,

havuz hesabını oluşturan kişilere yapılan havalelerde "karşılıklıdır" yazısının yer aldığını, aynı tutardaki ödeme ve tahsilat işlemlerinin birbiri ile ilişkili olup fiilen ödeme ve tahsilat yapılmadığını, bu şekilde ...’den 396.710,22 TL iade alınması gereken miktarın bulunduğunu iddia ederek 396.710,22 TL’nin faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

4.Birleşen 2011/98 E. sayılı davada davacı vekili, birleşen 2011/374 E. sayılı dava ile benzer iddialarla davalı ...'tan 983.468,05 TL iade alınması gereken miktarın bulunduğunu ileri sürerek 983.468,05 TL’nin faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı Banka vekili, davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen 2011/374 E. sayılı davada davalı ... vekili, davanın reddini istemiştir.

3.Birleşen 2001/1380 E. sayılı davada davalı ... vekili, davanın reddini savunmuştur.

4.Birleşen 2011/98 E. sayılı davada davalı ... vekili, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 03.11.2011 tarihli ve 2011/164E., 2011/74K. sayılı kararı ile asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatlan) 19. Hukuk Dairesinin 28.03.2019 tarihli ve 2018/1662 E., 2019/2134K. sayılı kararıyla asıl davada verilen hükmün onanmasına, birleşen 2001/1380 E. sayılı davada menfi tespit davasının konusu, asıl itirazın iptali davasının konusuyla aynı olup menfi tespit davası itirazın iptali davasından sonra açıldığı için menfi tespit davası açılmasında davacının hukuki yararı olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiği, birleşen 2011/374 E. ve 2011/98 E. sayılı davalarda her dava açıldığı tarihteki koşullara göre değerlendirileceğinden anılan davaların açılış tarihi itibarıyla dava konusu alacak,

...'in ve ...'ın davacıya borçlu olduğu iddia edilen paranın davacı Banka tarafından asıl davanın davacısı ...’a iade edilmemiş olduğundan ve dava tarihinde herhangi bir alacağı bulunmadığından Mahkemece bu yönden anılan davaların reddi gerekirken yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin doğru görülmediğine işaret edilerek bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilâmı uyarınca birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Yargıtay Kararı

Dairemizin 13.10.2022 tarihli ve 2021/1179 E., 2022/6999 K. sayılı kararıyla asıl davaya ilişkin Dairemizin 28.03.2019 tarihli onama kararı bulunmakla Mahkemece asıl dava ile ilgili yeniden hüküm kurulmamasında bir isabetsizlik görülmemesine göre Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

V. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran

Dairemizin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı ...Ş. vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

B. Karar Düzeltme Sebepleri

Asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı ...Ş. vekili. Mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu, asıl davaya ilişkin hüküm kurulmadığını, müvekkili aleyhine hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, itirazın iptali davasında reddedilen kısım bakımından müvekkili lehine icra inkar tazminatı ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, ...

Başbuğ aleyhine açılan davada hukuki yarar yokluğundan ret kararı verilmesi durumunda nispi değil maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, birleşen davaların ret gerekçesi dava şartı bulunmamasına dayandırıldığından maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin icap ettiğini, müvekkilinin menfi tespit davası açmakta hukuki yararının bulunduğunu, ... ve ... hakkındaki davaların reddedilmesinin hatalı olduğunu, İktisat Bankası T.A.Ş.'nin uyuşmazlık konusu dönemde müzayaka halinde bulunduğunu, bankanın Tasarruf Sigorta Mevduatı Fonuna (TMSF) devredilmesinin bankanın müzayaka halini gösterdiğini,

somut olaylarda gabinin objektif ve subjektif unsurlarının oluştuğunu, İktisat Bankası T.A.Ş.'nin uyuşmazlık konusu döneminde uygulandığı faiz oranının İMKB'nin ve TMSF'ye devredilmeyen bankaların uyguladığı faiz oranlarından yüksek olduğunu, faiz oranlarının ahlaka aykırılık oluşturacak derecede fahiş olup dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığını, asıl davanın esasına ilişkin kararın hatalı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporlarına karşı ileri sürülen itirazların dikkate alınmadığını ileri sürerek ve resen nazara alınması gereken sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl ve birleşen davalar, itirazın iptali, menfi tespit ve alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı ve 442 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı ...Ş. vekilinin 1086 sayılı Kanun’un 440 ıncı maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer karar düzeltme istemlerinin reddi gerekir.

2.Yargıtay kararının düzeltilmesi 1086 sayılı Kanun'un 440 ıncı maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Yargıtay, karar düzeltme talebi üzerine, 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları hükümlerine göre Mahkeme hükmünü düzelterek onayabilir.

3.Yukarıda yapılan özetten anlaşılacağı üzere Mahkemece, birleşen 2001/1380 E. sayılı dosyada hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine, birleşen 2011/374 E. sayılı dosya ve birleşen 2011/98 E. sayılı dosyada davanın açılış tarihi itibarıyla dava konusu alacağın ... hesabından tahsil edilmiş olması ve davanın açılış tarihi itibarıyla henüz bu paranın ...’a iade edilmemiş olmasından dolayı dava tarihi itibarıyla davacının herhangi bir alacağının bulunmaması nedeniyle reddine karar verilmiş olup 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun)114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine göre “hukuki yarar” dava şartıdır.

Dava şartı varlığı davanın görülmesi için gerekli ön şartlardandır. 6100 sayılı Kanun’un 115 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasına göre mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

Karar tarihine göre uygulanması gereken Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin (AAÜT) 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunacağı düzenlemesi mevcuttur.

Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT’nin ikinci kısmın ikinci bölümünde Asliye Mahkemelerinde takip edilen davalar için kararlaştırılan vekalet ücreti 3.400,00 TL’dir. Bu durumda Mahkemece, bu miktarın aşılması sureti ile birleşen 2011/374 E. sayılı dosyada davalı yararına 36.219,72 TL, birleşen 2001/1380 E. sayılı dosyada davalı yararına 101.207,25 TL ve birleşen 2011/98 E. sayılı dosyada davalı yararına 66.223,40 TL vekalet ücretine hükmedilmiş olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesi ve 5236 sayılı Kanun’un geçici 2 nci maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Kanun’un 5236 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi ile değiştirilmeden önceki 438 inci maddesinin yedinci fıkrası gereğince Birleşik Fon Bankası A.Ş. vekilinin vekalet ücretine ilişkin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 13.10.2022 tarihli ve 2021/1179 E., 2022/6999 K. sayılı onama kararının anılan birleşen davalar yönünden kaldırılarak hükmün düzelterek onanması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı ... vekilinin diğer karar düzeltme istemlerinin 1086 sayılı Kanun'un 442 nci maddesi gereğince REDDİNE,

2. Karar düzeltme istenilen Dairemiz ilamının birleşen 2001/1380 E. sayılı dosya, birleşen 2011/374 E. sayılı dosya ve birleşen 2011/98 E. sayılı dosya yönünden ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. Asıl davada davalı-birleşen davalarda davacı ... vekilinin vekalet ücretine ilişkin karar düzeltme isteminin kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının 3-a) bendinde yer alan “36.219,72TL’nin” çıkarılarak yerine “3.400,00 TL” yazılması, hüküm fıkrasının 3-b) bendinde yer alan “101.207,25 TL’nin” çıkarılarak yerine “3.400,00TL” yazılması ve hüküm fıkrasının 3-c) bendinde yer alan “66.223,40TL’nin” çıkarılarak yerine “3.400,00TL” yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,