Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1484 K.2024/286

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı tarafından kargo ve lojistik mali sorumluluk sigortası ile dava dışı Gezairi Transport S.A.L'ye ait ürünlerin sigortalandığını, ürünlerin Türkiye'den Irak'a nakliyesinin davalı tarafından üstlendiğini, tahliye ve taşıma esnasında maruz kalınan yüksek sıcaklık nedeni ile ürünlerde değer kaybı olduğunu, davacı şirketin poliçe kapsamında hasar bedelini sigortalısına ödediğini, anılan zararın tazmini için davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin itirazı nedeniyle takibin durdurulduğunu ileri sürerek, icra takibine itirazın iptalini, alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zaman aşımı def'inde bulunduklarını, Irak'a boşaltılmak için gönderilen araçların zamanında, hasar olmaksızın taşındığını, şoförün İngilizce bilmediğini, atılan imzanın malların tamamen sağlam ve eksiksiz olduğuna dair imza olduğu söylendiğini, aradan birkaç gün geçmesinden sonra dava dışı firma tarafından müvekkiline malların hasarlı olduğu söylendiğini, her ne kadar aracın soğutmasından kaynaklı hasar olduğu iddia edilmiş ise de buna ilişkin araç incelemesi yapılmadığını, davacının iddia ettiği gibi malların hasarlı olması halinde satışı mümkün olmadığını,

malların müvekkil şirket tarafından eksiksiz ve sağlam teslim edildiğini, çok sonra kimler tarafından tutulduğu belli olmayan tutanağa istinaden müvekkil şirkete açılan haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 18.12.2018 tarih, 2016/421 E. ve 2018/721 K. sayılı kararı ile davacının davasının aktif davacı sıfat yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş ,davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 08.06.2021 tarih, 2020/5765 E. ve 2021/4862 K. sayılı kararıyla ''...Dava, kargo ve lojistik mali sorumluluk sigortasına dayalı rücuen tazminatın tahsili amacıyla girişilen icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davalı taşımacının CMR senedi düzenleyerek taşıma işini yüklendiği, davacının davadışı sigortalısına ödeme yaptığı, sorumluluk sigortacısı sıfatı nedeniyle yapılan ödemenin alacaklısının taşıyıcı olmadığı, malın ilgilisi olması gerektiği, taşıyıcının ödeme alabilmesi için yük ilgilisinin zararının tazmin etmesi gerektiği ancak zarar gördüğü iddia edilen gönderen Mars Egypt for Trade LM., ya da alıcı Al Mared for con.

Agencies Co. Ltd firmalarından herhangi bir ödeme yapıldığının ispat edilemediği, sadece kendi sigortalısına ödeme yaptığından aktif dava husumet ehliyetini ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Husumet, dava konusu subjektif hak ile taraflar arasındaki ilişkidir. Dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilen kişiler, şeklen o davanın tarafları olmakla birlikte mahkemenin bu taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatına sahip olmaları gerekir. Aksi halde dava konusu hakkın esasına ilişkin bir karar verilemeyeceğinden dava sıfat yokluğundan reddedilir.

Bir subjektif hakkı dava etme yetkisi kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle, o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı da o hakkın sahibine aittir (aktif husumet). Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek olan kişi, o hakka uymakla yükümlü olan kişidir (pasif husumet).

Bir subjektif hakkın sahibinin ve o hakka uymakla yükümlü olan kişinin kimler olduğu tamamen maddi hukuka göre belirlenir ve nitelik itibariyle husumet, davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vâkıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli bir itirazdır.

Ayrıca 6102 sayılı TTK 1481 maddesi uyarınca sigortacının, sigorta tazminatını ödedikten sonra hukuken sigortalının yerine geçeceği, sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı var olması durumunda bu hakkın, tazmin ettiği bedel tutarında sigortacıya ait olacağını düzenlemiştir.

Davacı vekili her ne kadar İlk Derece Mahkemesi kararı sonrasında dosyaya sunmuş olsa da yukarıda da belirtildiği üzere taraf sıfatının davanın her aşamasında ileri sürülmesinin mümkün olduğu nazara alınarak dosyaya sunulan belgede yapılan inceleme sonucunda alıcı Al Mared for Com. Agencies Co. Ltd.

Şirketi ile davacının sigortalısı taşıyıcı Gezairi Transport arasında düzenlenen 08.03.2013 tarihli alıcının zararlarının tazmin edildiğine dair bir ibraname düzenlendiği anlaşılmıştır. Bu durumda alıcı Al Mared for Com. Agencies Co. Ltd.

Şirketi tarafından imzalanan ibraname ve dosya içerisindeki diğer belge ve deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak mahkemece davacının aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir...'' gerekçesiyle bozulmuştur.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının aktif davacı sıfatının bulunduğu, hükme esas alınan 17.04.2017 tarihli bilirkişi rapor ile; "sigorta ekspertiz raporuna göre CMR hükümlerine uygun tazminatın 57.842,35 USD hesaplandığı"nın anlaşıldığı, sigorta ekspertiz raporu ve bilirkişi raporu kapsamında davacının davalıya rücu hakkı bulunan alacağın 57.842,35 USD olduğu,

bu kısım alacak dikkate alınarak Mersin 5. İcra Müdürlüğünün 2013/8371 E sayılı takip dosyasında TL üzerinden talepte bulunulduğundan alacağın TL cinsi karşılığı dikkate alınarak davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacı alacaklı vekili tarafından davalı borçlu aleyhine yapılan Mersin 5. İcra Müdürlüğünün 2013/8371 E. sayılı takip dosyasında.

111.496,91 TL asıl alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek yıllık %13,75 faizi, icra harç ve masrafları ile avukatlık ücreti ile birlikte tahsiline ilişkin icra takibine yönelik davalı borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, 111.496,91 TL asıl alacağın %20 si olan 22.299,38 TL icra inkar tazminatının davalı borçludan alınarak davacı alacaklıya verilmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; düzenlenen bilirkişi raporunda müvekkilinin alacağının 57.842,35 USD olarak hesaplandığını, raporuna karşı beyanda bulunulduğunu ve bilirkişilerce hasar miktarının %50'si alınarak yapılan ödemenin 57.842,35 USD olması gerektiği ifade edilmişse de, bu rakama gümrük vergisi ve navlun masrafları ile sörvey masraflarının eklenmesi ile dosyada mübrez ödeme dekontunda müvekkilinin dava dışı sigortalı Gezairi Transport SAL'e yaptığı 60.764,85 USD ödemenin kabul edilmesi gerektiğinin belirtildiğini,

hasar miktarına ilave masrafların da davalı yana bildirildiği ve kendilerinde bu yönde talepte bulunulduğunu bu rakama 05.04.2013 tarihinden itibaren işlemiş faiz de eklenerek dava değeri tutarında takip başlatıldığını, ancak Yerel Mahkemece, taraflarınca icra takibinin Türk Lirası üzerinden başlatıldığı gerekçe gösterilerek davanın 111.496,91 TL üzerinden kabulüne karar verildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olup bozulması gerektiğini, taraflarınca başlatılan takipte takip tutarının 60.764,85 USD olduğunu, alacağın Türk Lirası olarak talep edildiği tespitinin hatalı olduğunu,

taraflarınca sunulan takip talebinde alacak kaleminin açıkça 60.764,85 USD olarak belirtildiğini, bilirkişi raporunda da müvekkilinin 57.842,35 USD alacaklı olduğunun tespit edildiğini, kabul beyanı anlamına gelmemek kaydıyla bilirkişi raporunda eksik hesaplama yapılmış olmasına rağmen talep edilen alacak miktarının doğru tespit edilmiş olmasına dahi dikkat edilmediğini, dolayısıyla usul ve yasaya aykırı kararın miktar yönünden bozulması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazları olmakla bu hususun yerel mahkeme tarafından değerlendirilmediğini, davacı iddialarını kabul etmemekle birlikte biran için kabul edilse dahi zamanaşımı iddialarının göz önüne alınmadığını, kararın bu yönden bozulması gerektiğini, dosya içerisindeki mevcut belgelerin, delillerin yeterince incelenmediğini, müvekkilinin üstüne düşen vazifeleri yerine getirdiğini, aksinin davacı tarafından ispatlanamadığını, taraflarınca yeniden bilirkişi incelemesi taleplerinin kabul edilmediğini bu yönden eksiklik olmasına karşın karar verilmesinin hatalı olduğunu,

Irak’a boşaltılmak için gönderilen araçların zamanında, hiçbir hasar olmaksızın taşındığını, tanıklarının mevcut olmasına karşın yerel mahkeme tarafından tanıkların da dinlenmediğini, davacının iddia ettiği gibi malların hasarlı olması halinde satışının mümkün olmadığını, satış yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin belgelerin incelenmediğini, bu yönde itirazlarının değerlendirilmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kargo ve lojistik mali sorumluluk sigortasına dayalı rücuen tazminatın tahsili amacıyla girişilen icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin, takiple bağlılık ilkesi gereğince icra takibinde davacının sadece hasar bedelini istemiş bulunması ve bu hasarın tespitine ilişkin ilgili masrafları, zarar kalemlerini (gümrük vergisi, navlun masrafları, sörvey masrafları) açıkça belirtmemiş olmasına göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Dava, kargo ve lojistik mali sorumluluk sigortasına dayalı rücuen tazminatın tahsili amacıyla girişilen icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Takip talebi döviz cinsi üzerinden gösterilmiş ve TL mevduat faizi istenmiştir. Mahkemece davacının döviz talebi yerinde olmasına rağmen TL üzerinden talep dışı karar verilmiş olması doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,