Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1555 K.2024/426

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davacının davalı şirkete 4 adet 106.000,00 TL bedelli avans çekleri verdiğini, ancak davalı şirketin taahhütlerini yerine getirmediğini, beton teslim etmediğini, çeklerin bedelsiz kaldığını iddia ederek dava konusu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

2-Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; asıl davaya konu çeklerin asıl davalı tarafından davalı Makro Faktoring A.Ş.’ne ciro edildiğini, asıl dosya davalısının davacıya beton teslim etmediğini, bu şekilde çeklerin bedelsiz kaldığını, temlik edilen faturanın kapalı olduğunu ancak ürün bedelinin tahsil edilmediğini, karşılığında vadeli çekler verildiğini ve bu çeklerin davalıya ciro edildiğini iddia ederek dava konusu dört adet çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

2.Davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; davalının çekleri faktoring ilişkisi bağlamında aldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 21.04.2016 tarih, 2014/1297 E. ve 2016/369 K. sayılı kararı ile davaya konu çeklerin ciro yoluyla el değiştirdiği, son hamilin birleşen dosya davalısı Makro Faktoring A.Ş. olduğu, davacının ödemezlik def’ini iyi niyetli hamil olan faktoring şirketine karşı ileri süremeyeceği, bu sebeple birleşen dosyada davalı Makro Faktoring A.Ş. hakkındaki davanın reddi gerektiği, asıl dosya davalısının davaya cevap vermediği, davacının da dava konusu çeklerin verilmesine dayanak işin yapılmadığına yönelik iddiasını ispatlayacak nitelikte delil ve belge sunamadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiş, asıl ve birleşen davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 21.02.2019 tarih, 2018/1506 E. ve 2019/1075 K. sayılı kararıyla asıl dava bakımından davacının dava dilekçesine eklediği çeklerin teslimine ilişkin belgelerin, sözleşmenin ve çeklerin bedelsiz kaldığına dair asıl dosya davalısı şirketten sadır belgenin, asıl dosya davalısı şirkete 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) isticvaba ilişkin hükümlerine göre tebliğ edilmesi, şirket yetkilisinin duruşmaya gelmesi halinde beyanının alınması,

gelmemesi halinde 6100 sayılı Kanun'un isticvaba ilişkin hükümlerine göre işlem yapılması gerektiği, dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığı hususunda asıl dosya davalısı şirketten sadır belgenin içeriği doğrulanırsa anılan bu davalı hakkındaki davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği sonrasında birleşen dosya davalısı faktoring şirketine dava konusu çekler karşılığı mal teslim edildiğini ispat imkanı tanınmalı, bu imkanın tanınmasından sonra birleşen dosya davalısı faktoring şirketi dava konusu çekler karşılığı kendisine temlik olunan fatura konusu malların davacıya teslim edildiğini ispat edemezse,

birleşen dosya davalısı faktoring şirketi hakkında da davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, zira faktoring işlemi alacağın temliki hükümlerine tabi olduğundan davacı borçlu, temlik eden şirkete karşı haiz olduğu def’ileri temellük eden davalı faktoring şirketine karşı dahi dermeyan edebildiği, asıl dosya davalısı Ali Kahraman Beton İnşaat A.Ş.’den sadır belge içeriğinin doğru olmadığı, dava konusu çekler karşılığı asıl dosya davalısı şirketin, asıl ve birleşen dosya davacısı Esyol Yapı İnşaat.

Ltd.

Şti.’ne mal teslim ettiği anlaşılırsa asıl davanın reddine karar verilmesi gerektiği, bu durumda birleşen dosya davalısı Makro Faktoring A.Ş.’nin 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu (6361 sayılı Kanun) hükümlerine uygun olarak çekleri devraldığı anlaşılırsa (faktoring işlemine konu faturanın kapalı fatura olup olmadığı da tartışılarak), birleşen davada davalı Makro Faktoring A.Ş. hakkındaki davanın da reddine karar verilmesi gereğine işaret edilerek Mahkeme kararı bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın davalısı olan şirketin tüm sicil kayıtlarının çıkartılarak uyuşmazlık dönemini kapsayan zaman zarfında tek yetkili olan kişinin ... olduğunun tesbit edildiği, bunun üzerine isticvab tutanağının ...'a usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, yapılan ihtarata rağmen isticvab edilenin hazır olmadığından asıl davada davacının iddiasının kanıtlandığının kabul edildiği, asıl davanın davalısı şirketin davacı şirkete hitaben düzenlediği ve birleşen dava davalısı faktoring şirketine temlik ettiği faturaların kapalı fatura olduğu,

kapalı faturanın hukuki muhtevasının malın teslim edildiği anda ödemenin de yapıldığı anlamına geldiği, faturalar kapalı fatura olduğundan asıl davada davalı şirketin, faktoring şirketine alacağını temlik ederken faturadan doğan alacağının gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını, faturaya konu mal ve hizmetin teslim edildiğini beyan ve taahhüt ettiği, birleşen dava davalısı faktoring şirketinin de hukuken ve şeklen geçerli olan kapalı faturalara itimat ederek alacağı temlik aldığı bu durumda birleşen dosya davalısı şirketin basiretli bir tacir gibi üzerine düşen özen ve ihtimamı gösterdiği gerekçesiyle asıl davanın kabulüne,

davacının çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, birleşen davanın ise reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacı vekili vekili temyiz dilekçesinde özetle; birleşen davada davalı firma dava konusu çekler karşılığı kendisine temlik olunan fatura konusu malların davacıya teslim edildiğini ispatla yükümlü olduğu, bu hususu ispat edemediği, birleşen dava davalısı yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, davacının yazılı delil vasfındaki ticari defterlerinde bu faturalara ilişkin hiçbir kayıt bulunmadığı, çeklere dayanak sunulan faturalar yasal dayanaklardan ve ispat gücünden yoksun olduğu, asıl davada davalının ticari defterlerini sunmaktan kaçındığı,

irsaliyeli faturalarda malı teslim alanın imzası olması gerekirken imzasız olduğu, bu durumun malın teslim edilmediğini ve faturaların yasal delil niteliğinden yoksun olduğunu gösterdiğini, birleşen davada davalı faktoring şirketi iyi niyetli olmadığını ve gerekli özeni göstermediğini belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl ve birleşen dava menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi ve 6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası

3. Değerlendirme

1.Asıl ve birleşen dava çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Asıl ve birleşen davada davacı, dava konusu çeklerden 27.09.2014 tanzim tarihli keşidecisi dava dışı Bayoğlu Et Ürünleri Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti. olan çeki almış ve ciro edilerek asıl davada davalı şirkete verilmiş, asıl davada davalı şirket tarafından da birleşen davada davalı faktoring şirketine ciro edilmiştir. Diğer üç çekte ise asıl ve birleşen davada davacı keşideci olup asıl davada davalıya çekleri keşide etmiş ve asıl davada davalı tarafından da birleşen davada davalıya ciro edilmiştir. Bu durumda faktoring işlemi alacağın temliki ve 6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükmüne tabidir.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 188 inci maddesinin birinci fıkrasına göre borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları, devralana karşı da ileri sürebilir.

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde çeklerin bedelsiz kaldığına dair beyan içeren belgenin asıl davada davalı şirketten sadır olduğu belirlenmiş, asıl dava bakımından dava kabul edilerek, dava konusu çeklerin, asıl davanın davalısına verilme sebebi olan betonun teslim edilmediği ve çeklerin bedelsiz kaldığı gerekçesiyle asıl davanın kabulüne karar verilmiştir.

Çeklerin karşılığı olan betonun teslim edilmediği, çeklerin bedelsiz kaldığı def'i alacağın temliki hükümlerine göre faktoring şirketine karşı ileri sürülebileceğinden, faktoring şirketine karşı açılan birleşen davanın da kabulü gerekirken yazılı gerekçeyle birleşen davanın reddi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde asıl ve birleşen davada davacıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,