Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1991 K.2024/4741

Taraflar arasındaki telif haklarından kaynaklanan haksız rekabetin tespiti ile tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalılar ... ve İSF Film Prodüksiyon Reklam Yay. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun) kapsamında ilim ve edebiyat eseri niteliği taşıyan müvekkiline ait hikayeler ve başta "Hayri" tiplemesi olmak üzere tiplemeler üzerindeki tüm telif haklarının davacıda olduğu halde 5846 sayılı Kanun'un 66 ve 69'uncu maddeleri uygunca ihlal teşkil eden ve haksız rekabet yaratan "Rafadan Tayfa" kullanımlarının davacının telif haklarını ihlal ettiğini ve bu fiilerin haksız rekabet teşkil ettiğini ileri sürerek bu durumun tespitine, ortaya çıkan telif hakkı ihlali ve haksız rekabet durumlarının önlenmesi ile sonuçlarının ortadan kaldırılmasına,

ihtiyati tedbire, 5846 sayılı Kanun'un 68 ve 70 inci maddelerine göre şimdilik 50.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline, hükmün ilanına, davalılar adına tescilli bir tasarım varsa tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı TRT vekili cevap dilekçesinde; davacının aynı iddialara dayalı olarak Cumhuriyet Savcılığına da suç duyurusunda bulunduğunu, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın Fikri ve Sınai Haklar Soruşturma Bürosu’nun 16.01.2018 tarih ve 2017/124828 Soruşturma No ve 2018/670 Karar sayılı kararı ile gerek dosya içeriğine yansıyan delillerden müştekinin iddiasına ilişkin,

gerek kendi yarattığı karakterlerin intihal yoluyla bir başkası tarafından kullanılması ve gerekse benzerlerinin yaratılarak intihal suçunun işlendiği veya haksız rekabet suçunun işlendiği yönündeki suçun unsurlarının oluşmadığı değerlendirilmekle kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, bu dosyanın celbine karar verilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda da olayların merkezinde olan karakterlerin yaş grupları ve “Hayri” gibi bazı karakterler bakımından isim, fizik gibi özellikler yönünden benzerlikler görülmekle birlikte bu hususların bu tür çalışmalarda ortaya çıkan genel geçer nitelikte anonim unsurlar olduklarını,

olaylar, olgular, mahaller, isimler, genel fikir ve düşünceler, genel karakteristik özellikleri ve kamuya mal olmuş bu tür başkaca birçok anonim unsurun tek başına telif hakları bağlamında koruma bulamayacağını, hususiyetin önemli olduğunu, aralarında 'intihal” ve “iktibas'’ olarak nitelendirilebilecek bir benzerlik olmadığını, Rafadan Tayfa adlı çalışmanın bağımsız olarak özgün bir eser şeklinde vücut bulmuş olduğunu, bu itibarla Rafadan Tayfa adlı eserde Fikri ve Hayrı adlı eser üzerindeki 5846 sayılı Kanun'dan doğan haklan ihlal eder nitelikte bir fiilin bulunmadığının tespit edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Diğer davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkili hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Fikri ve Sınai Haklar Soruşturma Bürosu’nun 16.01.2018 tarih ve 2017/124828 Soruşturma No ve 2018/6,70 Karar sayılı kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, davacı iddialarının asılsız olduğunu, müvekkili ...'a ait “Rafadan Tayfa” isimli çizgi filmin müvekkilinin tamamiyle kendi fikri çabasının ürünü olduğunu, kendisinin hususiyetini taşımakta olduğunu, tamamiyle bağımsız bir eser niteliğinde olduğunu, alınan raporlar kapsamı ile de davacı iddiasının yerinde olmadığını, davacın haksız çıkması halinde 5846 sayılı Kanun'un 78 inci maddesi uyarınca kararın ilanın gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporuna itibar edilerek, gerek ceza dosyasında alınan raporda olaylar, olgular, mahaller, isimler, genel fikir ve düşünceler, genel karakteristik özellikleri ve kamuya mal olmuş bu tür başkaca birçok anonim unsurun tek basına telif hakları bağlamında koruma bulamayacağını, hususiyetin önemli olduğunu, aralarında 'intihal” ve “iktibas'’ olarak nitelendirilebilecek bir benzerlik olmadığını, "Rafadan Tayfa" adlı çalışmanın bağımsız olarak özgün bir eser şeklinde vücut bulmuş olduğunu,

bu itibarla "Rafadan Tayfa" adlı eserde "Fikri ve Hayri" adlı eser üzerindeki 5846 sayılı Kanun'dan doğan hakları ihlal eder nitelikte bir fiilin bulunmadığının tespit edilmiş olduğunu, bilirkişi raporunda; her iki projenin de genel geçer benzerliklerden oluşan, orijinallik içermeyen, herkesin aklına gelebilecek doğal akışa ve doğal hayata uygun fikirlerden oluşan projelerden olmaları, söz konusu projeler arasında herhangi bir intihal ya da esinlenme olmadığı hususlarının tespit edildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... ile... Film Prodüksiyon Reklam Yay. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hüküm vermeye elverişli olmayan bilirkişi raporuna göre karar verildiğini, ilgili hikaye kitaplarının okunması ve incelenmesi ve çizgi filmin tüm bölümlerinin izlenerek; karakterleri, grafik tasarımları, hikayelerin niteliği ve hitap ettiği yaş grubu, karakterlerin isimlerinin aynı ya da benzer olup olmadıkları, karakterlerin hikayedeki rolleri vb. konularda ayrıntılı, gerekçeli, karşılaştırmalı ve denetime elverişli bir rapor tanzim etmeleri beklenirken, genel bir değerlendirme yapılarak teknik incelemeden uzak, objektif olmayan yanlı bir rapor verildiğini, müvekkili ile ...

Yayınevi arasında imzalanan telif sözleşmesi uyarınca müvekkilinin özgün karakter olarak hazırladığı Hayri ve Fikri karakterinin daha sonra yayıncı tarafından Fahri olarak değiştirilmiş olmasının intihalin varlığını gösterdiğini, bu ihlalin kasıt ile işlendiğini gösterdiğini, mahkemece tüm delliller araştırılmadan, tanıklar dinlenmeden ve eksik inceleme sonucu alınan bilirkişi raporuna göre gerekçeli karar oluşturularak hakkının ihlal edildiğini beyanla kararının kaldırılmasını, yeniden yargılama yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... ile... Film Prodüksiyon Reklam Yay. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili davacı yanın istinaf başvurusuna cevap ile birlikte katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya uygun olduğundan bahisle “Hükmün İlânı” taleplerinin gerekçeli kararda sehven karara bağlanmamış olması sebebiyle bu taleplerinin katılma yolu ile istinaf neticesinde karara bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusu yönünden; davacının ve davalının hikaye ve yarattıkları proje eserlerinin ilk bakışta bazı benzerlikler gösterdiği ancak temelinde birbirinden tamamen farklı projeler oldukları, her iki proje ayrı ayrı izlenip okunduğunda kesinlikle benzer projeler olduğu izlenimi vermediği,

kıyaslama ve karşılaştırmalarda genel geçer konularda ve ilk akla gelen fikirlerde benzerliklerinin olduğu ancak her iki projenin de gerek hikaye, gerek karakter, gerek olay örgüsü, tema, işleniş, anlatım dili vs. gibi pek çok alanda birbirlerinden bağımsız projeler olduğu, objektif bir gözle değerlendirme yapıldığında projelerin birbirlerini çağrıştırmadığı,

bir projenin diğerinden intihal yoluyla oluşturulduğu fikrine varılabilmesi için o projenin muhakkak diğerini çağrıştırması gerektiği gibi projelerin genelinde yadsınamayacak kadar çok benzerliklerinin olması veya projelerin ana fikri, konusu, bir ya da birkaç karakterin de olsa aralarında intihal dedirtecek benzerlik/ayrılık olması için gerçekten de orijinal, herkesin aklına gelemeyecek, özgün ve yaratıcı bir buluş içermesi gerektiği, söz konusu projelerde ise bundan bahsedilemeyeceği, her iki proje için, genel geçer benzerliklerle, orijinallık içermeyen,

herkesin aklına gelebilecek doğal akışa ve doğal hayata uygun fikirlerden oluşan projeler denilebileceği, neticeten söz konusu projeler arasında herhangi bir intihal ya da esinlenme olmadığı bilirkişilerce teknik olarak değerlendirilmiş olduğu, karakterlerin baskın özellikleri nedeniyle hususiyet taşımadığı ve özgünlük barındırmadığı, anonim nitelikte unsurlar bulunduğu, esinlenme, iktibas veya intihalden bahsedilemeyeceği, isimler üzerinden hareket ederek ihlal sonucuna ulaşılmasının da mümkün olmadığı,

her iki projenin genel geçer benzerliklerle, orijinallik içermeyen, herkesin aklına gelebilecek doğal akışa ve doğal hayata uygun fikirlerden oluşan projelerden oldukları, davalıların 5846 sayılı Kanun'un ihlali yada 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı Kanun) anlamında haksız rekabet teşkil edecek bir kullanımı söz konusu olmayıp bu açıklamalar ışığında şartları oluşmadığından tazminata hükmedilmesinin de mümkün bulunmadığı, davacının davalılara ait tiplemelerin tasarım tescili almışsa hükümsüzlüğüne yönelik talebine ilişkin dosyaya iddiasını ispatlar mahiyette bilgi, belge veya delil sunmadığı ve iddiasının soyut kaldığı,

dolayısıyla ilk derece mahkemesinin kararının isabetli olduğu, davalılar ... ve İSF Film Prodüksiyon Reklam Yay. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd.

Şti. vekilinin istinaf başvurusu yönünden; hükmün ilanını talep edenin, hükmün ilan edilmesinde hukuki yararının bulunması gerektiğini, tarafların projelerinin birbirleri açısından anonim nitelikte oldukları, birbirlerine karşı haksız fiillerinin bulunmadığı belirlenerek dava reddedilmiş olmakla tarafların kendi kullanımlarının yasal hale dönüşmüş olduğu, başka bir deyişle dosyanın mevcut hali ile tarafların maddi- manevi haklarına tecavüz, haksız rekabet söz konusu olmadığı için hükmün ilanına karar verilmesinin haklı bir sebebi ve davalının engellenen bir hakkının bulunmadığı, bu durumda davalının hükmün ilanında menfaati de bulunmadığı,

dolayısıyla ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekili ile davalılar ... ve İSF Film Prodüksiyon Reklam Yay. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemece temel iddialarına karşılık verilmediğini, dolayısıyla hakkaniyete uygun bir yargılama yapılmadığını, bu suretle adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini, silahların eşitliği ilkesinin gözetilmediğini, tüm delliller araştırılmadan, tanıklar dinlenmeden ve eksik inceleme sonucu alınan bilirkişi raporuna göre karar verildiğini, karakterler arasında karşılaştırma cetveli düzenlenmediğini, eserler arasındaki benzerliklerin karşılaştırılmadığını, hiçbir benzerlik üzerinde karşılaştırma yapılmadığı gibi, anlatım dili, kurgu açıları, esprilerin kullanım biçimi bile çakışırken,

anlatım dili ve aktarılışı farklı denilerek birebir aynılığı görmeyen bir rapor düzenlendiğini, ihtarname gönderilmesi sonrasında davalı tarafın gerek 5. kitaplarında gerekse gösterimlerde ve afişlerinde değişikliklere gittiği hususunun değerlendirilmediğini, bu süreçte özellikle Rafadan Tayfa kitaplarının da yayınlamasından sonra katıldığı birçok okul etkinliğinde eserin hitap ettiği çocuklar tarafından dava konusu durumun kendilerine yazılı ve sözlü olarak bildirildiğini, hikayelerdeki karakterlerin aynı isimli olması, her iki karakterin fiziksel benzerliği, yemeğe aşırı düşkünlüğü, huy ve tiplerinin benzemesi, yaşlarının aynı olması,

aynı yaş kitlesini hedef almaları, hikayelerin geçtiği mekan ve zamanların benzer olması, esprilerine varana kadar aynı olması, grafik özelliklerinin dahi aynı olması hususlarının hükme esas alınan raporda değerlendirilmediğini, eksik, hatalı ve denetime elverişli olmayan bu rapora karşı itirazlarının kabul edilerek yeni bir rapor alınması gerekirken dinlenmediğini, tanık dinletme taleplerinin de reddedildiğini, ceza dosyasında aldırılan raporun ise suç yönünden inceleme ve değerlendirme yaptığını, dolayısıyla işbu dava yönünden dayanak oluşturmayacağını, zira ceza hükümleri uyarınca suç tanımı ile hukuk mahkemesi tarafından önleme,

men ve zararın tazmini ile haksız rekabet hükümleri açısından teknik incelemenin farklı olması gerektiğini, Rafadan Tayfa karakterlerinin tek kardeş olmalarından tutun da ilerde hangi mesleği olmak istediklerine kadar müvekkilin eseriyle birebir örtüştüğünü, sadece Hayri karakteri ile mahalle ve zaman örgüsü değil, aynı zamanda yan unsurların da müvekkilin eseri ile ayniyet derecesinde benzer olduğunu, iltibas ve haksız rekabet açısından ilgili hikaye kitaplarının okunması, incelenmesi ve çizgi filmin tüm bölümleri izlenerek;

karakterleri, grafik tasarımları, hikayelerin niteliği ve hitap ettiği yaş grubu, karakterlerin isimlerinin aynı ya da benzer olup olmadıkları, karakterlerin hikayedeki rolleri ve benzer konularda ayrıntılı, gerekçeli, karşılaştırmalı ve denetime elverişli bir rapor alınması gerektiğini belirterek ve dilekçelerindeki sair nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalıların kullanımındaki Rafadan Tayfa adlı çalışmanın bağımsız ve özgün bir eser olup olmadığı ve "Rafadan Tayfa" adlı eserde davacıya ait "Fikri ve Hayri" adlı eser üzerindeki 5846 sayılı Kanun'dan doğan hakları ihlal eder nitelikte bir fiilin bulunmadığı ile haksız rekabet teşkil edip etmediği hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5846 sayılı Kanun'un 66, 68, 69, 70 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,