Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2048 K.2023/3014

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK) Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararının iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalılar vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmesi üzerine Dairemizce, davalı şirket vekilinin temyiz isteminin süre yönünden, davalı kurum vekilinin temyiz itirazlarının ise esastan reddine ve hükmün onanmasına karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesi kararının bu suretle kesinleşmesi üzerine davalı şirket vekilince, mahkemeye erişim hakkının engellendiğinden bahisle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulmuştur.

Anayasa Mahkemesinin 31.01.2023 tarih, 2021/4803 Başvuru numaralı kararıyla; başvurunun kabulü ile adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine, kararın bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla Dairemize gönderilmesi için İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, bunun üzerine İlk Derece Mahkemesince dava dosyası Dairemize gönderilmiş olmakla; Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda kesinlik, temyiz şartı ve diğer usul şartları bakımından yapılan ön inceleme sonucunda davalı şirket vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2013/92340 sayılı "OGİ PUKİ" ibareli marka tescil başvurusunda bulunduğunu, davalı şirketin "OGOPOGO" markasına dayanarak yaptığı başvuruya itiraz, öncelikle TPMK’nın Markalar Dairesi Başkanlığı tarafından yerinde görülmemişse de ardından YİDK tarafından kabul edildiğini, oysa davalı şirketin daha önceki uyuşmazlıklarda işaretlerin benzer olmadığını iddia ettiği gibi TPMK’nın da benzer bulmadığını, ayrıca TPMK’nın müvekkilinin "OGİ PUKİ" ibareli markanın kullanmama nedeniyle iptali istemli davanın kabulü halinde doğacak hukuki sonucu etkisiz kılma amaçlı başvuru yapıldığını kabul ettiğini,

ancak davalı kurumun YİDK karar tarihindeki hukuki duruma göre hareket etmesi gerektiğini, 2002/01380 sayılı "OGİ PUKİ" markasının YİDK karar tarihinde geçerli olduğunu ileri sürerek, 2015-M-2736 sayılı TPMK YİDK kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; taraf markalarının benzer olduğunu, davacının "OGİ PUKİ" ibareli 2002/1380 sayılı markasına karşı hükümsüzlük davası açılmasından bir ay sonra 2013/92340 sayılı başvuruyu yaptığını, bu nedenle kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davacının önceki markası hakkında hükümsüzlük davası varken ve önceki markasını dahi hiç kullanmamışken aynı ibareyi tescil için kötüniyetli başvuru yapmasının hiç bir geçerli nedeninin bulunmadığını, işaretlerin de benzer olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.12.2016 tarih, 2015/269 E. ve 2016/570 K. sayılı kararıyla; davacının "OGİ PUKİ" ibareli başvurusu ile davalının itirazına mesnet "OGOPOGO" ibareli markası arasında ortalama tüketici nezdinde iltibasa sebebiyet verebilecek düzeyde benzerlik bulunduğu, davacının, önceki "OGİ PUKİ" ibareli markasının uzun süreli kullanımına ilişkin bir delil sunmadığı, kazanılmış hak iddiasına dayanak yapılan marka ile başvuruya konu markadaki ibareler aynı ve kapsamları da da daraltılmış ise de, uzun süreli kullanım koşulu gerçekleşmediğinden önceki markanın hak sağlamasından söz edilemeyeceği, davacının önceki markasının hükümsüz kılınması riskine karşılık yeni başvuruda bulunduğu, kötüniyetli olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 08.02.2018 tarih, 2017/1272 E. ve 2018/112 K. sayılı kararıyla; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 01.04.2019 tarih, 2018/1805 E., 2019/2431 K. sayılı kararı ile " .... davalı şirket tarafından davacı adına tescilli 2002/01380 sayılı markanın kullanmama nedeniyle iptali için açılan davanın reddine karar verildiği ve kararın Dairemizce onandığı,

2002/01380 sayılı "OGİ PUKİ" ibareli markanın halen geçerliliğini koruması halinde, bu markanın aynı ibareyi ihtiva eden ve kapsamının genişletilmediği dava konusu 2013/92340 sayılı "OGİ PUKİ" ibareli marka için müktesep hak sağlayacağı, bu hale göre, Mahkemece, 2002/01380 sayılı markanın iptali istemi ile açılan davanın sonuçlanmasının beklenmesi ve neticesine göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı" gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda çekişmeli başvurunun standart karekterle yazılmış "Ogi Puki"" ibaresinden, itiraza dayanak markanın ise standart karekterle yazılı "OGO POGO" ibaresinden oluştuğu, davacı adına tescilli 2002/01380 sayılı "OGİ PUKİ" ibareli marka bulunduğu,

davalı şirket tarafından davacı adına tescilli 2002/01380 sayılı markanın kullanılmama nedeniyle iptali için Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davanın anılan mahkemece, yasal dayanağı kalmadığından bahisle reddedildiği ve kararın 24.05.2019 tarihinde kesinleştiği, davacı adına tescilli 2002/01380 sayılı "OGİ PUKİ" ibareli markanın halen geçerliliğini koruduğu ve bu markanın aynı ibareyi ve mal ve hizmetleri ihtiva eden dava konusu 2013/92340 sayılı "OGİ PUKİ" ibareli marka için müktesep hak sağladığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının adına tescilli 2002/01380 numaralı markayı kullandığını ispat edemediği, anılan marka hakkındaki kullanmama nedeniyle iptal davasının Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sebebiyle yasal dayanağını kaybettiğinden bahisle reddedildiğini, bu nedenle sözü edilen markanın başvuru markası bakımından müktesep hak sağlayacağına ilişkin tespitin hakkaniyete aykırı olduğunu ve davacının kötü niyetli olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının 2002/01380 ibareli markası ile başvuruya konu ettiği markanın ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, davacının hiç bir geçerli sebebi yokken aynı markayı tekrardan tescil ettirerek markayı yedeklemeye çalıştığını ve kötü niyetli olduğunu, 2002/01380 numaralı markanın kullanmama nedeniyle iptali talebiyle açtıkları davada, davacının markayı kullandığını ispat edemediğini, davaya konu marka başvurusunu bu davanın sonuçlarını ortadan kaldırmak amacıyla kötü niyetle yaptığını, belirtilen markanın başvuru markası bakımından müktesep hak teşkil etmeyeceğini zira başvuru markasının müvekkili markalarına yanaşma amacı taşıdığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Dairemizin Önceki Kararı

Dairemizin 02.11.2020 tarih, 2020/478 E. ve 2020/4611 K. sayılı kararıyla; davalı kurum vekilinin temyiz isteminin, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle esastan reddine karar verilmiş, davalı şirketin temyiz istemi ise İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın davalı şirket vekiline usulüne uygun olarak 30.12.2019 tarihinde tebliğ edildiği, adı geçen tarafından temyize başvurulmuşsa da, başvurunun 2 haftalık yasal süre geçtikten sonra 14.01.2020 tarihinde yapıldığı,

her ne kadar İlk Derece Mahkemesince, hükmün sonuç bölümünde karara karşı 15 gün içerisinde temyize başvurulabileceği belirtilmiş ve davalı şirket vekilince de 15. günde temyize başvurulmuşsa da, kanunda belirtilen sürelerin kesin olup, hakimin bu sürelere ilişkin tasarruf yetkisi bulunmadığı,

başka bir deyişle kanunun öngördüğü bir sürenin hâkim tarafından uzatılıp kısaltılamayacağı, temyize ilişkin sürelerin de yasa tarafından düzenlenen kesin süreler olduğu ve resen gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle süre yönünden reddine karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesi kararının bu suretle kesinleşmesi üzerine davalı şirket vekilince, mahkemeye erişim hakkının engellendiğinden bahisle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulmuştur.

D. ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Anayasa Mahkemesinin 31.01.2023 tarih, 2021/4803 Başvuru numaralı kararıyla. Anayasa Mahkemesinin olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Nihal Uslukol (B. No: 2016/73086, 25.9.2019), Özkan Şen (B. No: 2012/791, 7.11.2013), Hasan İşten (B. No: 2015/1950, 22.2.2018), Ertuğrul Dalbaş (B. No: 2014/7805, 25.10.2017), Cemile Akyıldız (B. No: 2014/1382, 22.9.2016), İnta Mühendislik Mimarlık İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (B. No: 2017/34763, 11.2.2021) ve S.K. (B.

No: 2015/2438, 19.4.2018) kararlarında, uygulanacak anayasal ilkelerinin belirlendiği, bu çerçevede hâkimin kanun yolunu ve süresini taraflara doğru gösterme yükümlülüğü altında olduğu, başvurucuların mahkeme kararında belirtilen süreye güvenerek hareket ettikleri ve mahkemenin yanıltması sonucu ortaya çıkan belirsizliğe katlanmak zorunda bırakılmalarının ölçülü olmadığı belirtilerek mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verildiği, somut başvuruda da anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığı,

bu doğrultuda başvurucunun Anayasa'nın 36 ncı maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle adil yargılama hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine, kararın bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davaya konu YİDK kararının isabetli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (556 sayılı KHK) 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile aynı KHK'nın 35 inci maddesi

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı şirket vekilince Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda zikredilen kararı uyarınca esastan incelenen temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı şirket vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,