Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2177 K.2024/525

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı şirket ile sözleşme imzalandığını, bu sözleşme gereğince 16.09.2005 tarihinde bir tanker motorinin ön kontrolleri yapılarak teslim alındığını ve 03.10.2005 tarihinde bedelinin ödendiğini, sonrasında santrale teslim edilen motorinin numunesinin şartnamede istenilen spesifikasyon değerlerine haiz olup olmadığının saptanması amacıyla Teknik Kontrol Laboratuar İşletme Müdürlüğüne analiz ettirildiğini ve numunenin şartnameye uygun olmadığının anlaşıldığını, akaryakıt teknik şartnamesinin V ... maddesinin 3 üçüncü fıkrası gereğince bu durumun davalı yükleniciye yazı ile bildirildiğini,

şartnamede belirlenen iki ... içinde davalının bu laboratuar sonucuna itiraz etmediğini, yine şartname gereğince “yakıt boşaltılmışsa, bedeli ödenmeyeceği gibi ayrıca bir o kadar da ceza uygulanacağı” hükmü uyarınca 16.09.2005 tarihinde teslim alınan motorin için 69.282,68 TL ceza uygulandığını, bu miktarın davalının alacağından kesildiğini, daha önce 03.10.2005 tarihinde ödenen bedelin iadesi için 09.12.2005 tarihinde davalıya yazı yazıldığını, ancak ödeme yapılmadığını ileri sürerek 69.282,68 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından gönderilen motorinin standartlara uygun olduğunu, şartnameye göre davacının, ..., parlama noktası, su ve sair yabancı madde gibi ön kontrol testleri yaptıktan sonra ürünü uygun görmesi durumunda teslim alıp boşaltılmasına izin vermesi gerektiğini, parlama noktasının standartlara uygun olup olmadığı hususunun teknik şartnamede belirtilen usul ile alıcının yapacağı ön inceleme sonucu ortaya çıkabilecek türden bir durum olduğunu, davacı tarafından yapılan ön kontrol neticesinde ürün uygun görülerek boşaltılmasına izin verildiğini,

iddiaya konu analizlerin ön kontrol ve testler dışında kalan analizler olduğunu, bu nedenle şartnamenin V ... maddesinin 3 üçüncü fıkrasının somut olayda uygulanmasının mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 09.12.2015 tarih, 2015/394 E., 2015/533 K. sayılı direnme kararı ile taraflar arasında akdedilen sözleşmeye göre, ön kontrol ve testlerin tankerlerin tanklara boşaltılmadan önce yapılacağı, ..., parlama noktası, su ve sair madde gibi hususların daha sonra sözleşmeye uygun bulunmaması halinde boşaltılmaya izin verilmeyeceği, davacı kurumun ön kontrolleri yapmadığı, ..., parlama noktası ve su ile ilgili ölçümlerin yapılmadığı, davacı ön kontrolleri yapmış olsa parlama noktasının teknik şartnameye uygun olup olmadığını denetleyebileceği, uygun olmaması durumunda da motorini kabul etmeyeceği, davacı kurum bu yükümlülüklerini yerine getirmediği, bu nedenle Mahkemece verilen ilk kararda direnildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06.07.2021 tarih, 2017/(19)11-837 E., 2021/926 K. sayılı kararıyla;

"...23. Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davalı yüklenici tarafından 16.09.2005 tarihinde davacı idareye getirilen 27.500 litre motorin, aynı tarihte düzenlenen tutanak ile yabancı madde kontrolü yapılarak teslim alınmıştır.

24. Davacı kurum tarafından davalıya gönderilen 21.10.2005 tarihli yazı ile; teslim edilen motorinden alınan 4 adet numunenin Teknik Kontrol ve Laboratuar İşletme Müdürlüğünde yaptırılan testleri sonucu düzenlenen rapora göre, 1 adet motorin numunesinin parlama noktasının uygun olmadığının tespit edilmesi nedeniyle cezai işlem uygulanacağı bildirilmiştir.

25. Sözleşmenin eki olan teknik şartnamenin V. maddesinin 2. fıkrasında, yüklenici tarafından işletmeye getirilen motorinin tanklara boşaltılmadan önce ..., parlama noktası, su ve sair yabancı madde ön kontrol ve testlerinin yapılacağı, tesellüme esas laboratuar analizlerinin ise daha sonra yapılacağı belirtilmiş, V. maddesinin 3. fıkrasında da tesellüme esas laboratuar analizlerinin nasıl yapılacağı açıklanarak, ürünün şartnameye uygun olmadığının belirlenmesi hâlinde reddedileceği, ürün boşaltılmışsa bedeli ödenmeyeceği gibi, ayrıca bir o kadar da ceza uygulanacağı düzenlenmiştir.

26. Sözleşmenin eki teknik şartnamenin yukarıda açıklanan V. maddesinin 2 ve 3. fıkrası hükümleri dikkate alındığında, mahkemece teknik şartnamenin V. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen tesellüme esas laboratuar analizlerine ilişkin hükümlerin de birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekmekte olup, sadece teknik şartnamenin V. maddesinin 2. fıkrası hükmü değerlendirilerek hüküm kurulması yerinde değildir.

27. Öte yandan, dava tarihi 28.04.2006 olmasına rağmen direnmeye ilişkin karar başlığında 05.10.2015 olarak yazılması mahallinde düzeltilebilir maddi hata olarak değerlendirilmiş ve ayrıca bozma nedeni yapılmamıştır.

28. Hâl böyle olunca; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere göre, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen ... Daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

29. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır..." gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı yüklenici tarafından davacı idareye getirilen 27.500 litre motorinin aynı tarihte düzenlenen tutanak ile yabancı madde kontrolü yapılarak teslim alındığı, böylece yakıtın tanklara boşaltılmasına da mani bir hal bulunmadığı, ön kontrolde sorun yaşanmamasına karşılık ..., parlama noktası, su ve sair yabancı madde gibi yönlerden laboratuvar analizleri sonucunda yakıtın şartnameye uygun evsafta olmadığının belirlendiği ve bu durumun yükleniciye yazılı olarak bildirildiği,

yüklenici kendisine yapılacak bildirim tarihinden itibaren 2 takvim günü içerisinde laboratuar sonuçlarına itiraz edebilme imkanına sahip olduğu, ancak davalı yüklenicinin iki takvim günü içerisinde itiraz etmediği, davalı yüklenicinin herhangi bir itirazı olmadığından davacı tarafından yakıtın yeterliliği bilinen başka bir tarafsız laboratuarda analiz ettirilmesine gerek bulunmadığı, davacı tarafça yapılan laboratuvar analizleri sonucunda şahit numunelerin şartnameye uygun olmadığı belirlendiğine ve durumun yükleniciye bir yazı ile bildirildiği,

ön kontrolü yapılan ve herhangi bir sorunla karşılaşılmayan yakıtın laboratuvar analizleri sonucunda şartnameye uygun evsafta olmadığının belirlendiği ve yakıtın ön kontrol sonrası boşaltıldığı, buna göre malın bedelinin ödenmeyerek bir o kadar da ceza uygulanabileceği gerekçesiyle davanın kabulüne, 69.282,68 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; teslim edilen motorinin standartlara uygun olduğunu, akaryakıt boşaltılmadan önce dava konusu akaryakıtı taşıyan tankerden, bizzat davacı kurumun kendisince gerekli numunenin alındığını, teknik şartnamenin V.2 maddesine göre ön kontrollerin yapıldığını, akaryakıt ve standartlara uygun bulunduğu için boşaltılmasına izin verildiğini, sonrasında ise akaryakıtın parlama noktası standartlara uygun değil denilerek müvekkil şirkete ceza kesildiğini, kesilen bu ceza miktarının da davacı kurumdan olan alacağından kesilerek taraflarına ödenmediğini,

bu dava ile de taraflarına ödenen mal bedelinin tekrar iade edilmesinin istendiğini, halbuki ön kontrollerde bir sorunun çıkmadığını, parlama noktası ölçümünün teslim alınırken yapılmamasının davacının sorumluluğunda olduğunu, davacıda gerekli analiz araçları olsaydı teslim alırken bu analizi yapabileceğini ve şartnameye uygun olarak teslim almaktan kaçınabileceğini, şartnamenin V.3 maddesine göre yapılan tetkik sonucu davalıya ceza kesilemeyeceğini, süresinde gözden geçirme ve ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmediğini savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalının davacıya teslim ettiği motorinin şartnameye uygun olmadığı iddiasına dayalı alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 207 nci maddesi

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,