Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2205 K.2024/4915

Taraflar arasındaki faydalı modelin ve tasarımın hükümsüzlüğü ve faydalı modele tecavüzün tespiti ile tazminat talepli davalardan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın asıl ve birleşen Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 2019/296 E. sayılı davaların kabulüne, birleşen Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 2019/311 E. sayılı davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... adına 2011/04276 sayı ile tescilli “sepet çanta” başlıklı faydalı modelin, uzun yıllardan beri kullanılan, yurt içinde ve dışında tescilli olan bir ürün olduğunu, ayrıca istemlerinin hiçbirinin açık ve net olmayıp, hangi teknik soruna hangi teknik yeniliğin getirildiğinin belli olmadığını, bu nedenle hükümsüz kılınması gerektiğini ve müvekkilinin işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunu, zira aynı sektörde farklı gelişmelere ilişkin 2019/04144 nolu patent başvurusunun bulunduğunu iddia ederek, davalı adına tescilli 2011/04276 tescil nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.

2.Birleşen Bakırköy 1. FSHHM 2019/296 Esas sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde, davalı adına 2011/03100 sayılı "Sepet Çanta" başlıklı tasarımın ve yine davalı adına 2011/04276 sayı ile tescilli aynı isimli faydalı model belgesinin yenilik ve ayırt edicilik vasıflarına sahip olmadığını, buna rağmen davalının bu tescillerine dayanarak söz konusu ürünün müvekkili mağazalarından satıldığından bahisle asılsız iddialarla haksız ve hukuka aykırı tespit davası ikame ettiğini iddia ederek, davalı adına 2011/03100 sayılı "Sepet Çanta" başlıklı tasarımın ve yine davalı adına 2011/04276 sayı ile tescilli aynı isimli faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.

3.Birleşen Bakırköy 1. FSHHM 2019/311 Esas sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli bulunan "sepet çanta" başlıklı 2011/04276 numaralı faydalı modelin ve ayrıca "sepet çanta" başlıklı 2011/03100 numaralı endüstriyel tasarımın maliki olduğunu, müvekkilinin maliki olduğu bu çantanın taklidi olan ürünün NZR Group Tekstil ve İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından üretilip BİM tarafından satılmaya başlandığını öğrendiğini,

davalıların ürettiği "piknik çantası" ürününün müvekkilinin "sepet çanta" başlıklı 2011/04276 numaralı faydalı modeli ve 2011/03100 numaralı endüstriyel tasarımına tecavüz edip etmediği hususunda Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2019/309 değişik iş dosyası ile delil tespiti yaptırıldığını ve alınan bilirkişi raporu ile davalıların tecavüz eylemlerinin sübuta erdiğini,

tüm bu nedenlerle 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (6769 sayılı Kanun) ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca davalıların müvekkiline ait faydalı model ve endüstriyel tasarım tesciline SMK'dan kaynaklanan haklarına tecavüzlerinin ve haksız rekabet eylemlerinin ref'ine, men'ine, durdurulmasına, kaldırılmasına ve yasaklanmasına, taklit ürünlere ve bunları üretmeye yarayan kalıp, makine ve techizata el konularak her türlü masrafı davalı taraftan alınarak imhasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesi ile, yetki itirazı olduğunu, davacı yanın faydalı model belgesine sahip buluşu ile tasarım tesciline konu tasarımın yeninil özelliğinden yoksun olduğunu ve hükümsüzlüğüne karar verilmesinin gerektiğini, davalı tarafın basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü olduğunu, davalı tarafın bu yükümlülükleri çerçevesinde aynı ticaret dalında faaliyet gösteren tedbirli, öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermesinin gerektiği, davaya konu faydalı model ile tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine haiz olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen Bakırköy 1. FSHHM 2019/296 Esas sayılı dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde; iddia edilenin dava konusu "Sepet Çanta" buluşunun yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik unsurlarına sahip olduğunu ve sağladığı avantaj sayesinde tescil edildiği tarihten bu yana piyasada yoğun ilgi gören bir buluş olduğunu, ayrıca dosyaya sunulan internet sitesi görsellerinin müvekkili adına tescilli tasarımın hükümsüzlüğü iddiasına mesnet teşkil edecek nitelikte deliller olamayacağını ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Birleşen Bakırköy 1. FSHHM 2019/311 Esas sayılı dosyada davalılar vekilleri ayrı ayrı davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dosya yönünden; dava konusu TR 2011/04276 tescil numaralı faydalı modelin tescil başvuru tarihinden önce bağımsız isteminin tüm unsurlarını içerir şekilde kamuya sunulduğu ve bu haliyle faydalı modelin 551 sayılı KHK'nın 156 maddesi anlamında yeni olmadığı ve 165 maddesi anlamında hükümsüzlük koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulü ile faydalı modelin hükümsüzlüğüne, birleşen 2019/296 Esas sayılı dosya yönünden;

dava konusu olan 2011/03100 tescil no,lu tasarımın başvuru tarihi olan 03.05.2011 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu faydalı model ve tasarımın hükümsüzlüğüne, birleşen 2019/311 Esas sayılı dosya yönünden ise; yukarıda değinildiği üzere davacının dayandığı faydalı model ve tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmiş olmakla, hükümsüzlük baştan beri sonuç doğuracağından ve bu haliyle haksız rekabetten de bahsedilemeyeceğinden davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

... vekili istinaf dilekçesinde özetle; delillerin takdir ve münakaşasının bilirkişiye bırakıldığını ve bu şekilde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, bilirkişi raporunda da delillere karşın beyan ve itirazlarının değerlendirilmediği,

yargılamanın usule uygun yapılmadığını, müvekkilinin tasarımı yönünden 11.01.2008 tarihinde yayınlandığı iddia edilen fotoğrafa dayalı olarak hükümsüzlük kararının hukuka aykırı olduğunu, yine dava konusu faydalı model istemlerinin dosyaya sunulan resimler üzerinden inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulmasının da hukuka aykırı olduğunu, oysa resim görsellerinin teknik detayları incelemeye imkân vermediğini,

raporda yer alan sepet çanta demonte olmadığı için pim ve eksen deliklerinin ayrı ayrı görülmediği uzman raporlarında dahi ibraz edilmesine karşılık bilirkişi heyetinin sunulan uzman görüşündeki gibi çelişkili ve hukuka aykırı bir inceleme yaptığını, hükümsüzlüğe dayanak gösterilen patent ile istemlerde her ne kadar aynı parçalar kullanılsa da çizimler ve tarifnamenin içeriğinden farklı görevleri ifa ettiklerinin anlaşıldığını, Alman patentinde herhangi birisinin herhangi bir şekilde sap mekanizmasının bulunmadığını, destek parçasının bütün şekilde olduğunu, salt benzerliklerden yola çıkılmasının hatalı olduğunu,

davalıların haksız rekabet ve tescilli tasarım ile faydalı modele tecavüzde bulunduklarını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl dava davalıya ait faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü, birleşen 2019/296 Esas sayılı dosya davalıya ait tasarım tescil belgesinin ve faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü, birleşen 2019/311 Esas sayılı dosya ise faydalı model ve tasarım tescil belgesinden kaynaklanan haklara tecavüzün ve haksız rekabet eylemlerinin ref'i, men'i, durdurulması taleplerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6769 sayılı Kanun 81 ve 141 inci maddeler.

3. 551 sayılı KHK'nın 156 ve 165 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup ... vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,