Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2591 K.2024/717

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dedesi adına düzenlenmiş 20.08.1924 tarihli 10,00 TL nominal değerli kurucu hisse senedi bulunduğunu, davalı tarafından bildirilen senedin yaklaşık değerinin 828,47 TL olduğu yönündeki cevabı kabul etmediklerini, sermaye artırımına gidilirken hissedarlara bilgi verilmediğini, rüçhan haklarının kullandırılmadığını ileri sürerek davalı bankanın 4 milyon TL sermayesini temsil eden 10,00 TL nominal değerli hisse senedinin bugünkü değerinin ve geçmişe dönük kâr payının tespiti ile senet değerinin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; mecburi dava arkadaşlığı nedeniyle davanın bütün mirasçılar tarafından birlikte açılması gerektiğini, yasal süresi içinde kaydileştirme talebinde bulunulmadığından talebin zamanaşımına uğradığını, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 13/4. maddesi uyarınca kaydileştirilmeyen hisse senedine ilişkin hak sahipliğinin son bulduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 15.10.2015 tarih, 2014/82 E. ve 2015/707 K. ile davacı tarafça dava konusu hisse senetlerinin davalı tarafa ibraz edilmediği gibi kaydileştirme işleminin bile yapılmadığı, bu bilgiler ışığında 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunun 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrası gereğince kaydileştirilmeyen senetlere ilişkin olarak hak sahipliği talebinde bulunamayacağı, bankadan gelen yazı cevabında davacı tarafça herhangi bir kaydileştirme talebinde bulunmadığı, kaldı ki davacı tarafın kaydileştirme talebi bulunduğuna dair herhangi bir beyanı da bulunmadığı,

davacının dava konusu senetler için davalı bankaya herhangi bir müracaatı bulunmadığı ve buna ilişkin senet teslimi yapılmadığı gibi kaydileştirme işleminin de yapılmadığı açıkça anlaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 12.06.2017 tarih, 2016/5456 E. ve 2017/3636 K. sayılı kararıyla, 6362 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrası gereğince "Kaydileştirilmesine karar verilen sermaye piyasası araçlarının Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde teslimi zorunludur. Teslim edilen sermaye piyasası araçları kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

Teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları ise kaydileştirilme kararından sonra borsada işlem göremez, aracı kurumlarca bu sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık edilemez ve katılma belgelerinin geri alımı yapılamaz. Kayden izlenmeye başladığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları YTM'ye intikal eder. Bunların üzerindeki sınırlı aynî haklar kendiliğinden sona ermiş sayılır.

Bunlar YTM'nin hesabına geçmesinden itibaren üç ay içinde satılır." hükmü getirildiği, yerel mahkemece, açıklanan yasa hükmüne göre davanın reddine karar verilmişse de, karar tarihinden sonra 12.11.2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 22.10.2015 gün ve 2015/29-95 sayılı kararı ile hükme dayanak alınan 6362 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı cümleleri iptal edilmiş olup, iptal kararı müktesep hakları ihlal etmemek kaydıyla derdest davalara da uygulanacağı gerekçesi ile kararın davacı lehine bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile aktif dava ehliyetinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca dava şartı olduğu, taraflarca ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece resen dikkate alınması gerektiği, davacı vekilinin 10.11.2022 tarihli beyan dilekçesinde ve 15.02.2023 tarihli oturumda; eldeki davadaki talebinin davacının miras payı oranında tahsil istemine ilişkin olduğunu beyan ettiği, murisin ölümü ile birlikte tüm mirasçıların tereke üzerinde elbirliği halinde mülkiyet hakkına sahip olduğu,

terekeye iade istemli davaların tüm mirasçılar tarafından birlikte yürütülmesi veya terekeye temsilci tayini suretiyle yargılamaya devam edilmesi gerektiği, eldeki davada davacının alacağın terekeye iadesini talep etmeyip miras hissesi oranında tahsil talebinde bulunduğundan ve elbirliği hükümlerinin geçerli olduğu terekeye ilişkin bir mirasçının miras payı oranında alacak talep etme hakkı bulunmadığı gerekçesi ile davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu hissenin davalı bankanın 1924 yılındaki kuruluş hissesi olduğunu, Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu ... ... Atatürk'ün direktifleri ile kurulan ve %30'a varan hissedar olduğu ...

Bankası A.Ş.'nin kuruluşuna 10/4.000.000 oranındaki hisseye karşılık olduğu, sermaye temini hususunda yurt içinde sermaye seferberliği ilan edildiği, yurtdışındaki Türk ve Müslüman devlet ve toplululardan para ve paraya tedavül edilecek mühimmat geldiği,

bu niteliği gereği değer tespiti istenilen hisse senedinin ... bir durumu bulunduğunu, müvekkilinin davalı bankanın kurucu hisse senedinin hak sahibi ... ...'nın torunu olduğunu, babası ... ...'in ise 08.04.1970 tarihinde vefat ettiği, müvekkilinin ... mirasçı ve hak sahibi olarak dava yoluna başvurduğunu, davalının sermaye arttırımı yoluna giderken müvekkilinin temsil ettiği hisse senedi dahil hissedarlara bilgi vermediğini, yapılan tüm sermaye ve rüçhan hakkı kullandırılması taleplerinin hisse senedi sahiplerinin katılımı olmaksızın yapıldığını,

hisse senedinin piyasada işlerlik kazanabilmesindeki değer tespitinde rüçhan hakkı kullanılmadığından bahisle değerinin erozyona uğratılmasının mümkün olmadığını, hissenin 1924 yılındaki kuruluş sermayesine ilişkin hisse olduğu, neredeyse bir asır önce kurulan bu hissenin hissedarlarının nerede olduğu, yaşayıp yaşamadıklarını bilmenin mümkün olmadığını, her ne kadar istemin hukuki nitelendirilmesi yerinde yapılmış olmasa da, dosyanın esasına girildiğinde asıl amacın müvekkilin alacağına kavuşmak olduğu, mahkemenin asli görevinin hukuki değerlendirmeyi doğru yapmak olduğu,

asıl amaç ve hissedarların durumu düşünüldüğünde istenilen hüküm doğrultusunda hüküm kurulabileceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının murisine ait hisse senedinin bugünkü değerinin ve geçmişe dönük kâr paylarının tespiti ile senet değerinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi.

2. 6362 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrası.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,