Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3291 K.2024/1286

vekili Avukat ... Avukat ...

DAVA TARİHİ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında distribütörlük sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin davalıdan 2004-2005 yıllarında satın aldığı malları Kazakistan ve Romanya'da pazarladığını, satıma konu plastik boru ve profillerin renk, yüzey, sertlik, kalınlık ve başka ürünlerle ... etme bakımından problemli çıktığını, ayıplı mallar nedeni ile taraflar arasında Romanya'daki problemin çözümüne yönelik olarak protokol yapıldığını ancak Kazakistan ile ilgili olarak çözüm olmadığını, ayıp ihbarının yazılı ve sözlü olarak davalıya defalarca yapıldığını,

davalıdan satın alınan ürünlerin Kazakistan standartlarına uygun olmadığına dair Kazakistan Standartları Enstitüsünden belge alındığını, 24.05.2005, 01.06.2005 tarihli yazılar ile durumun davalı yana bildirildiğini, davalı tarafından 03.06.2005 tarihli cevabi yazıda bir kısım üründe problem olduğunun kabul edildiğini, müvekkilinin ayıp ihbar yükümlülüğünü yerine getirdiğini, en son davalıya 29.03.2007 tarihli ihtarname keşide edildiğini, müvekkilinin ayıplı mallardan dolayı zarara uğradığını ileri sürerek,

davalının ayıplı mal teslim etmesi nedeniyle uğranılan 543.502,75 USD karşılığı 637.691,00 TL'nin dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin ikâmetgahı ...'da olup davanın yetkisiz mahkemede açıldığını belirterek davanın usulden reddine karar verilmesini istemiş, 27.11.2007 tarihli dilekçesinde, taraflar arasındaki en son mal sevkiyatının 03.08.2005 tarihinde gerçekleştiğini, müvekkiline usulüne uygun süresinde yapılmış ayıp ihbarının bulunmadığını, davanın zamanaşımı süresi içinde açılmadığını, satıma konu malların ayıplı olmadığını, müvekkiline ayıptan dolayı herhangi bir mal tesliminin yapılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 23.12.2011 tarih, 2007/776 E. ve 2011/657 K. sayılı karar ile davacının alıcı, davalının satıcı olduğu, davalının ürettiği ürünlerin davacı tarafından Kazakistan'daki firmalara satımı ile ilgili olarak taraflar arasında anlaşma olduğu, malların ayıplı olduğuna ilişkin davacı tarafından süresinde ayıp ihbarında bulunduğu, ancak davacının satın aldığı mallara ilişkin son fatura 03.08.2005 tarihli olup kural olarak bu tarihte malın davacıya gönderildiğinin kabulü gerektiği, davanın ise 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) 25 ... maddesinin (3) numaralı bendinde öngörülen zamanaşımı süresinden sonra açıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 11.07.2012 tarih, 2012/4939 E. ve 2012/11608 K. sayılı kararıyla davalının, cevap süresi içerisinde zamanaşımı def'inde bulunmadığı, zamanaşımı def'i ilk itirazlardan olmadığından cevap süresi içerisinde ileri sürülmesi zorunluluğunun bulunmadığı, ancak cevap süresinden sonra ileri sürülen zamanaşımı def'inin değerlendirilebilmesi için karşı tarafın savunmanın genişletildiği yolunda itirazda bulunmamış olması gerektiği, somut olayda davalının cevap süresinden sonra yaptığı zamanaşımı itirazına davacı karşı çıktığından zamanaşımı savunmasının dinlenmeyeceği gerekçesiyle karar davacı yararına bozulmuştur.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 04.06.2013 tarih, 2013/169 E. ve 2013/169 K. sayılı kararı ile ilk karardaki gerekçeler tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

D. Dairemizin İnceleme Kararı

6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Hukuk Genel Kurulu Kararı (İkinci Bozma Kararı)

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.05.2015 tarih, 2013/19-2010 E., 2015/1455 K. sayılı ilâmı ile "Mahkemece, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen ... Daire bozma kararına uyulmak gerekirken önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu" gerekçesiyle direnme kararının ... Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı bozulmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

F. Mahkemece Hukuk Genel Kurulunun Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 21.06.2019 tarih, 2015/847 E., 2019/729 K. sayılı kararı ile bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, ne kadar üründe ayıp olduğu, ayıbın niteliği konusunda kabul sonucu doğuracak yeterli delil ibraz edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

G. Üçüncü Bozma Kararı

Dairemizin 07.06.2021 tarih, 2020/5135 E. ve 2021/4835 K. sayılı kararıyla taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının davalıdan satın aldığı malların ayıplı olup olmadığı, ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı hususlarında toplandığı,

davacının faks yoluyla gönderdiği yazısına cevaben yazılan davalının 17.12.2004 tarihli yazısında açıkça, davacıya verilen mallarla ilgili diğer bayi ve distribütörlerden de şikayet geldiğini, bu konuda üzerine düşenleri yerine getireceğini belirttiği, bu durumda davalının, davacıya verdiği mallara yönelik ayıbı kabul ettiği, bu nedenle davacı tarafından davalıdan alınan ve Kazakistan firmalarına ihraç edilen ayıplı mallarla ilgili ödenen reklamasyon bedelinin tespit edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

H. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında distribütörlük sözleşmesi imzalandığı, davacının davalıdan satın aldığı malları Kazakistan'a ihraç ettiği, davalının 2004 ve 2005 yıllarında davacıdan alıp Kazakistan'a ihraç ettiği mallarda ayıp tespit edildiği, davalıdan satın alınan ürünlerin Kazakistan standartlarına uygun olmadığına dair Kazakistan resmi kurum raporlarının davalıya bildirildiği, dava dışı Busines Alliance firması tarafından davacıya 29.03.2007 tarihli 202.453,85 USD tutarlı, Fırat Krom Kz firması tarafından 29.03.2007 tarihli 343.048,90 USD tutarlı reklamasyon faturalarının davacıya kesildiği,

bu faturaların davacı defterinde kayıtlı olduğu, davacı tarafından davalıdan bahsedilen reklamasyon faturaları toplamı 545.502,75 USD'nin talep edildiği, davalının davacıya gönderdiği 17.12.2004 tarihli cevabi yazıda ayıbı kabul ettiği, söz konusu reklamasyon faturaları bedeli toplamı olan 545.502,75 USD'yi davacının davalıdan talepte haklı olduğu, davacının dava dilekçesinde 545.502,75 USD karşılığı 637.691,00 YTL'nin faizi ile davalıdan tahsilinin istenildiği gerekçesiyle davanın kabulüne, 637.691,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; gerek sözleşmede gerekse taraflar arasındaki ticari ilişkide ödemelerin yabancı para üzerinden (USD) yapılacağının kararlaştırılarak, ödemelerin USD üzerinden yapıldığını, dava harcının belirlenmesi ve ödenmesi nedeniyle dava açılırken alacak miktarının USD'den TL 'ye çevrildiğini, dava dilekçesinin konu, açıklamalar ve sonuç kısmında zararlarının 545.502,75 USD olduğunun belirtildiğini, belirttikleri USD karşılığındaki TL miktarın harcın tespiti için olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; reklamasyon bedeli tespiti yönünden inceleme yapılmaksızın tam kabul kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece ayıp ve zarar tespiti için 09.02.2018 tarihli duruşmada gerekli olduğu belirtilen bilgi ve belgelerin sunulması için davacıya iki hafta kesin süre verildiğini, bu sürede davacının başkaca belge vermeyeceğini yazılı/sözlü bildirmeyeceğini beyan ettiğini, davacının zarar iddiasının ispatlanmadığı,

davalıya iade edilmiş hiçbir ürün ve yaptırılmış hukuken geçerli zarar tespit raporu bulunmadığını, davacı defterleri üzerinde yapılan incelemede 2004 - 2005 yılında dava dışı Business Alliance (804.712,11 USD) ve Fırat Rom Kz (634.827,87 USD) ile davacının ihraç kayıtlı mal ticaretinde bulunduğunun tespit edildiğini, anılan firmalarla davacının reklamasyon faturası ilişkisinin ise 29.03.2007 tarihinde ticaret ve teslimden iki yıl sonra olduğunu, reklamasyon faturalarının ise meblağ olarak davacının Business Alliance ticaretinin 1/4'ünü, Fırat Rom Kz ticaretinin ise 1/2'sinden fazlasını kapsadığını,

faturalarda ... marka plastik boru ve profillerine karşı itiraz hesabının tutarı ifadesinin bulunduğunu, belirli fatura ve mala özgüleme yapılmadığını, yurtdışı temsilciliklerince yapılmış tespit, satıcıya iade edilmiş hiçbir mal bulunmadığını, davalı şirkete kesilmiş fatura veya açılmış alacak kaydı bulunmadığını, anılan reklamasyon faturalarının hukuka aykırı olduğunu, zararın ispatına yönelik delil vasfını haiz olmadığını, reklamasyon miktarının tespiti ve hurda değerinin mahsubu için inceleme yapılmadan karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalıdan satın aldığı malların ayıplı olduğu iddiasıyla alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 6762 sayılı Kanun'un 25 ... maddesinin (3) numaralı bendi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 23 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1.Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Dava, ayıplı satıma dayalı reklamasyon bedelinin satıcı davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece davacı defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapora istinaden dava kabul edilmişse de, gelinen aşama itibarıyla satılan ürünlerin ayıplı olduğu ... olmasına rağmen davacının ithalatçısı tarafından mal bedellerinin reklamasyon faturası kesilerek davacıya gönderildiği, ancak fatura bedellerinin davacı tarafından, yurt dışı alıcısı tarafından satış bedeline mahsup edilip edilmediği, davacıya eksik ödeme yapılıp yapılmadığı üzerinde durulmamış ve zararın varlığı yönünde araştırma yapılmamıştır.

Davalının bilirkişi raporuna yaptığı esaslı itirazlar dikkate alınarak davacının reklamasyon zararının ne şekilde oluştuğu, davacı ile yurt dışı alacaklı arasındaki ticari ilişkinin ne şekilde yürütüldüğü değerlendirilip ayıplı mal satımı nedeniyle davacının uğradığı zarar tutarı belirlenip davalının sorumlu olduğu tutarın tespiti gerekirken yazılı gerekçe ile eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekilin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalıya iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.