Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3400 K.2024/1276

2. ... 3.Özdoğru Çivi ve Tel Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 4. ... vekilleri Avukat ...

FER'Î MÜDAHİL

... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı şirketler ile davalı arasında çeşitli tarihleri içeren kredi işlemleri yapıldığını, 27.03.2008 tarihinde davacılar ile davalı banka arasında borcun ve hukuki ilişkinin tasfiyesine ilişkin protokol düzenlendiğini, bu protokole göre sözleşmede belirlenen davacıya ait 7 adet gayrimenkulün şeklen icra satışına konu edilmesi üzerine satışa çıkarılan gayrimenkullerin davalı banka tarafından icrada alacağa mahsuben satın alınacağının, borçlu ve kefillerin satış sürecinde herhangi bir itirazda bulunmayacaklarının,

taşınmaz mülkiyetlerinin davalı bankaya intikal etmesinden sonra davalı banka tarafından SPK lisanslı ekspertiz aracılığı ile söz konusu gayrimenkullerin kıymet takdirlerinin yaptırılacağının, bu bedeller üzerinden borçtan mahsup ya da 3.şahıslara satış işlemlerinin yapılacağının, taşınmazlardan altı adedinin borç miktarını karşılaması halinde 4305 ada 2 parseldeki taşınmaz ve makinelerin davacılara iade edileceğinin kararlaştırıldığını, alacağın tamamı tahsil edilmesine rağmen 4305 ada 2 parselde kayıtlı taşınmaz ve bu taşınmazdaki makinelerin davacılara devredilmediğini, davalı bankaca protokole uyulmadığını,

taşınmazların ekspertiz değerlerinin SPK lisanslı uzmanlar tarafından yapılması gerekirken davalı bankanın bu taahhüdünü yerine getirmeyerek davacıları zarara uğrattığını ileri sürerek sözleşme gereği davacıya iadesi gereken 4305 ada 2 parseldeki taşınmaz ile makinelerin eksiksiz olarak iadesine, mahkemece kabul edilmediği takdirde gayrimenkulün ve makinelerin değerinin tespit edilmesini, akde aykırılığı sebebiyle uğradığı zararın tespit edilerek, bu zararın davalı bankanın söz konusu bedelleri haksız olarak yedinde bulundurduğu tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacağına mahsuben taşınmazların alındığını, ancak davacıların protokolden sonra davalı bankaya hiçbir şekilde ödeme yapmadığını savunarak davanın usul ve esas yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 20.06.2019 tarih, 2016/283 E. ve 2019/312 K. sayılı kararı ile davalılar tarafından mutabakat sağlanan borç miktarının 01.10.2010 tarihine kadar davalıya ödenmediği, dava konusu taşınmazların üçüncü şahıslara satışının talep edilmediği, dava konusu 4305 ada 2 parselde kayıtlı taşınmazın dava tarihinden önce üçüncü şahıslara satıldığı gerekçesiyle kayıt malikine karşı açılmış bir dava olmadığından davacının taşınmaz iadesi (tapu iptali tescil) davasının sıfat yokluğundan reddine, menkullerin iadesi davasının reddine, terditli olarak ileri sürülen alacak davasının reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 25.05.2021 tarih, 2020/3773 E. ve 2021/4398 K. sayılı kararıyla hükme esas alınan bilirkişi raporunda taraflar arasında düzenlenen 27.03.2008 tarihli protokol hükümlerinin incelenmediği, dava konusu olmayan 20.03.2008 tarihli protokolün incelendiği, dava konusu protokol hükümleri incelenmeden yapılan değerlendirme ile karar verilmesinin doğru görülmediği belirtilerek, mahkemece taraflar arasındaki 27.03.2008 tarihli protokol hükümleri değerlendirilerek protokol hükümleri uyarınca davacıların borçlarını ifa edip etmedikleri, davalının protokol hükümlerine uyup uymadığı,

davalı banka tarafından satışı yapılan taşınmazların satışının protokolün 3. maddesindeki usule uygun olarak satılıp satılmadığı tespit edilip, şayet 3. maddedeki usule uyulmamışsa protokolde belirtilen taşınmaz ve makinelerin satış bedellerinin satış tarihindeki piyasa rayiç değerleri uzman bilirkişilerce belirlenerek satışı yapılan taşınmazların rayiç toplam miktarının protokolde belirtilen borç miktarını karşılayıp karşılamadığı hususlarının değerlendirilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 09.02.2023 tarih, 2021/463 E. ve 2023/59 K. sayılı kararı ile davacıların protokol hükümlerine riayet ettiği, tarafların amacının bankaya olan borçlarının bir şekilde ödenmesi olduğu, tarafların bu sözleşmeyi yapmaktaki amacının taşınmazların şeklen ihale ile bankanın mülkiyetine geçmesi değil, bir şekilde taşınmazların bankanın mülkiyetine geçirilerek değerlerinin borçtan mahsup edilmesi olarak belirlendiği, her ne kadar özgürlüğü aşırı ölçüde kısıtlayan bu hükmün kesin hükümsüz olabileceği düşünülebilirse de sözleşmenin emredici hükümlere aykırı olmayan diğer hükümlerinin geçerliliğini koruduğu,

hukuken geçersiz bir sözleşmeye rağmen bu sözleşmeyi geçerli gibi kabul ederek ifa eden ve sözleşmeye uygun davranan tarafların geçersizliği ileri sürmelerinin diğer şartları da varsa hakkın kötüye kullanılması olarak görülebileceği gerekçeleriyle davacının tapu iptal tescil istemi yönünden davasının pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, menkullerin iadesi davasının reddine, terditli olarak ileri sürülen alacak davasının reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; alacak miktarının protokol ile belirlendiğini, taşınmazların mülkiyetinin intikal ettiğini, protokol gereğince SPK lisanslı ekspertizler tarafından taşınmazların değerinin belirlenmesi gerektiğini, ancak davalının protokol gereğini yerine getirmediğini, ihaleler kesinleşmesine rağmen davalının protokole uymadığını, inançlı işlem niteliğinde hukuki ilişkinin varlığı dikkate alınarak mahkemece değerlendirme yapılması gerekirken yapılmadığını, ilk derece mahkemesinin talepleri karşılamadığını,

taşınmazların davalıya devri üzerine borcun karşılanıp karşılanmadığı konusunda cebri satış değerinin esas alınmasının hatalı olduğunu, SPK lisanslı ekspertiz incelemesi yapılsa fazlasıyla ödeme yaptıklarının anlaşılacağını, ancak bilirkişi tarafından hatalı olarak icra dosyasındaki raporun esas alındığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taraflar arasındaki 27.03.2008 tarihli protokol nedeniyle 4305 ada 2 parseldeki taşınmaz ve makinelerin iadesi, aynen iade mümkün değilse gayrimenkullerin ve menkullerin değeri tespit edilerek değerinin tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dairemizin 25.05.2021 tarih, 2020/3773 E. ve 2021/4389 K. sayılı ilamında mahkemece; taraflar arasındaki 27.03.2008 tarihli protokol hükümleri değerlendirilerek protokol hükümleri uyarınca davacıların borçlarını ifa edip etmedikleri, davalının protokol hükümlerine uyup uymadığı, davalı banka tarafından satışı yapılan taşınmazların satışının protokolün 3. maddesindeki usule uygun olarak satılıp satılmadığı tespit edilip şayet 3. maddedeki usule uyulmamışsa protokolde belirtilen taşınmaz ve makinelerin satış bedellerinin satış tarihindeki piyasa rayiç değerleri uzman bilirkişilerce belirlenerek satışı yapılan taşınmazların rayiç toplam miktarının protokolde belirtilen borç miktarını karşılayıp karşılamadığı değerlendirilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir.

Dairemizin bozma ilamından sonra mahkemece 19.10.2022 tarihli bilirkişi raporu alınmış, bozma ilamında belirtilen hususları karşılamayan bu rapordaki tespitlere gerekçede aynen yer verilerek dava reddedilmiştir. Ancak bozma ilamı gereğince tarafların protokolde kararlaştırılan taahhütlerini yerine getirip getirmediğinin incelenmesi gerekmesine rağmen mahkemece bozma gereği yerine getirilmeden karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Ayrıca mahkemece Anayasa'nın ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun aradığı anlamda herhangi bir gerekçe oluşturulmadan, bilirkişi raporundaki değerlendirmelerin haricinde açıklama ve gerekçe belirtilmeden karar verilmesi de hatalı olmuştur. O halde mahkemece Dairemizin bozma ilamında belirtilen hususlarda değerlendirme yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

20.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.