Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3804 K.2024/1605

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından davacı aleyhine bonoya dayalı olarak Ürgüp İcra Dairesi'nin 2009/19 E. no.lu takip dosyasında başlatılan takibe istinaden davacının davalıya haricen toplam 34.685,00 TL ödeme yapmasına karşın işlemsiz bırakılan icra dosyasının yenilendiğini ve yenileme talebinde haricen yapılan ödemelerin gözardı edilerek borcun haksız şekilde toplam 47.468,00 TL olarak talep edildiğini ileri sürerek, davacının davalıya 47.468,00 TL borçlu olmadığının tespiti ile %20'den ... olmamak üzere davalının tazminat ödemeye mahkum edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıdan şimdiye kadar 31.680,00 TL tahsil ettiklerini, davacının halen bakiye borcu olduğunu, bakiye kısım yönünden alacak ve takibin devam ettiğini, dosyaya ödeme yapılmadığı için mükerrer tahsilat yapılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 14.07.2015 tarih, 2013/137 E. ve 2015/374 K. sayılı kararı ile davacının icra dosyasındaki 22.04.2009 tarihli taahhütnamesi uyarınca borcun 42.678,00 TL olduğunu kabul ettiği, dosyaya sunulan makbuzlara göre davacının yaptığı ödemelerin 31.680,00 TL olduğu, bu ödemelerin taahhütte tespit edilen miktardan mahsubu neticesinde davacının davalıya 10.998,00 TL borcunun kaldığı,

buna göre yenilenen icra takibinde talep edilen 47.468,00 TL’den borçlu olunan 10.998,00 TL’nin mahsubu neticesinde davacının davalıya 36.680,00 TL borçlu olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının davalıya 36.680,00 TL borçlu olmadığının tespitine, Ürgüp icra müdürlüğünün 2013/449 E. sayılı dosyası ile yapılan takibin 36.680,00 TL yönünden iptali ile 10.998,00 TL yönünden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının kötü niyet tazminat talebinin reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Yargıtay Kapatılan (19.) Hukuk Dairesinin 02.10.2018 tarih, 2017/3384 E. ve 2018/4682 K. sayılı kararıyla tarafların icra dosyasında 22.04.2009 tarihinde borcu 42.678,00 TL olarak sabitledikleri ve bir ödeme planına bağladıkları, davacı borçlunun ödeme planına tam olarak uymadığı ancak davalı alacaklıya haricen ve parça parça toplam 31.680,00 TL ödeme yaptığı, bu durumda mahkemece yapılması gereken işin, dosyasının bir hesap bilirkişisine tevdi edilerek 22.04.2009 tarihindeki saptanan borcun içeriğinde yer ... asıl alacağa bu tarihten ilk ödeme tarihine kadar faiz işletilip yapılan ilk ödemeyi öncelikle faizden,

daha sonra faiz tükenmişse ana paradan düşerek ve tüm ödemelerin borca yönelik azaltıcı etkisi bu şekilde hesaplanıp dava tarihinden itibaren davacı-borçlunun davalı-alacaklıya borcu saptanıp davalı alacaklı tarafından davacı borçluya gönderilen yenileme emrindeki 47.468,00 TL taleple kıyaslanıp davacının ... borcundan daha fazla bir talepte bulunulmuş ise bu fazla talep kadar davacının davalıya borçlu olmadığının hesaplanmasından ibaret olduğu,

sadece davacının borçlu olmadığı kısım gösterilerek menfi tespit kararı verilmesi gerekirken takibin belli bir miktar üzerinden devamına şeklinde hüküm kurulmasının doğru olmadığı gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 17.10.2019 tarihli, 2019/32 E. ve 2019/411 K. sayılı kararı ile hükme esas alınan bilirkişi tarafından düzenlenen raporda davacının takip konusu icra dosyasına 31.680,00 TL ödemede bulunduğu, toplam borçtan mahsup edildiğinde 24.04.2013 tarihi itibarı ile asıl alacak 2.447,69 TL, A. A. İşl. Avans faizi 37.81,00 TL haricen tahsil harcı 910.00,00 TL olmak üzere 24.04.2013 tarihi itibarı ile toplam borcun 3.395.49 TL olarak hesaplandığı, bilirkişi raporu yapılan 31.680,00 TL ödemenin mahsup edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekilince temyiz edilmiştir.

D. (İkinci) Bozma Kararı

Dairemizin 30.03.2022 tarih, 2021/3133 E. ve 2022/2596 K. sayılı kararıyla mahkemece, davacının, borçlu olduğu meblağın tespiti ile bakiye kalan miktar yönünden takibin iptaline karar verildiği, menfi tespit davasının, gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle hakkında icra takibi yapılan veya yapılması muhtemel olan kişi/borçlu tarafından aslında borçlu olmadığının ispatı için açılan dava olduğu, borçlunun, borcu henüz ödemeden, takipten önce veya takipten sonra borçlu bulunmadığının tespiti için bu davayı açabileceği, bu nedenle mahkemece, davacının borçlu olmadığı kısım tespit edilerek hüküm kurulması gerekirken, borçlu olduğu kısım tespit edilerek olumlu hüküm kurulmasının doğru olmadığına işaret edilerek bozulmuştur.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 02.10.2018 tarih, 2017/3384 E. ve 2018/4682 K. sayılı kararında belirtildiği üzere 22.04.2009 tarihindeki saptanan borcun içeriğinde yer ... asıl alacağa bu tarihten ilk ödeme tarihine kadar faiz işletilip yapılan ilk ödemenin öncelikle faizden, daha sonra faiz tükenmişse ana paradan düşülerek ve tüm ödemelerin borca yönelik azaltıcı etkisinin bu şekilde hesaplanıp dava tarihinden itibaren davacı-borçlunun davalı-alacaklıya borcunun saptanması amacıyla rapor alındığı,

hükme esas alınan bilirkişi raporu uyarınca 6798 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 100 üncü madde ve bozma ilamı dikkate alınarak yapılan hesaplamada davacı/borçlu tarafından yapılan toplam 31.680,00 TL ödeme, ödeme tarihleri ve miktarları dikkate alınarak toplam borçtan mahsup edildiğinde, yenileme emri tarihi 24.04.2013 tarihi itibarıyla dosya borcunun 3.395,4 TL olduğu, dolayısıyla davalı alacaklı tarafından davacı borçluya gönderilen yenileme emrindeki 47.468,41 TL taleple kıyaslandığında davacının ... borcundan daha fazla bir talepte bulunulduğu,

fazla talep edilen miktarın ise 44.072,92 TL olduğu gerekçesiyle Ürgüp İcra Dairesi'nin 2013/449 sayılı takip dosyasından dolayı 44.072,92 TL borçlu olmadığının tespiti ile davacı yönünden başlatılan iş bu takibin 44.072,92 TL'lik kısmının iptaline, ayrıca daha önce verilen kararda davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verildiği,

karar davacı vekili tarafından temyiz edilirken temyiz dilekçesinde bu hususun da temyiz nedenleri arasında gösterildiği ancak Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 02.10.2018 tarih, 2017/3384 E. ve 2018/4682 K. sayılı ilamı ile davacı vekilinin tüm temyiz nedenleri hakkında yapılan inceleme neticesinde bu hususun bozma nedenleri arasında gösterilmediğinden kötü niyet tazminatının reddine dair kısmının kesinleştiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişilerce yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, hesaplamanın taahhütnameye aykırı olduğunu davacının bakiye borcunun 10.998,00 TL olduğunu, mahkemece bakiye borç hesaplaması ve faiz değerlendirmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, icra takibinden sonraki sebeplere dayalı olarak açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,