Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4074 K.2023/5694

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkeme tarafından Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin ilamına karşı direnilmiştir.

Direnme kararının davalı ... vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin bozma kararı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.11.2022 tarih, 2020/(19) 11-298 E. ve 2022/1531 K. sayılı ilâmı ile direnme kararının yerinde olduğuna karar verilerek davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı ...'ün aralarında 13.12.2011 tarihli "araç ortaklık sözleşmesi" adı altında adi bir sözleşme imzaladıklarını, buna göre müvekkilinin bankalardan kredi çekerek 5 adet araç satın aldığı ve kendisine ait olan şahsi aracı ile birlikte toplam 6 adet aracı davalıya araç kiralama işinde kullanması için verdiğini, davalının bu araçları işleterek elde edeceği kazançtan önce araçlara ait banka kredilerini ödeyip kalanını davacı ile yarı yarıya paylaşacağını, kredi borçları sonra erince de araçların 3 adedinin mülkiyetinin davalıya verileceğini,

bu taahhüdünün karşılığında müvekkilinin davaya konu 130.000,00 TL bedelli senedi davalıya verdiğini, davalının birkaç ay kredileri ödemesine rağmen daha sonra ödemeleri aksatması sebebiyle müvekkilinin araçların kredi borçlarını ödemek zorunda kaldığını, tarafların 01.01.2013 tarihinde yeniden bir araya gelerek yeni bir sözleşme daha yaptıklarını, bu sözleşmeye göre de, davalının 01.01.2013'den itibaren borçları ödemeyi kabul ettiğini, ayrıca araçların satılarak kredilerin ödenmesi için davalıya vekâlet verildiğini ve aynı sözleşmede davaya konu senetten teminat olarak yeniden bahsedildiğini,

araçlardan bir adedini satan davalının aracın satım parasını kredilere ödemesi gerekirken bunu yerine getirmemesi sebebiyle müvekkilinin diğer arabaları kurtarmak için satış için verdiği vekaleti kaldırdığını, bunun üzerine davalının da müvekkiline mesaj atarak davaya konu senedi işleme koyacağını belirttiğini ve nitekim muvazaalı olarak senedi davalının diğer davalı ...'a ciro ettiğini, bu davalının da müvekkiline aleyhine icra takibine geçtiğini ileri sürerek, senet sebebiyle davalılara borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ortaklık sözleşmesindeki yükümlülüklerini yerine getirdiğini, bankalara toplam 140.000,00 TL ödeme yaptığını, araçlara da 75.000,00 TL masraf yaptığını, davacının asıl bu durumda müvekkiline 215.000,00 TL borçlu olduğunu, davacının borcuna karşılık olarak verdiği davaya konu senedin sözleşmede anılan teminat olarak geçen senetten farklı olduğunu, borç ödenmeyince de müvekkilinin diğer davalı ...'a olan borcuna istinaden senedi cirolayarak diğer davalıya verdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin iyi niyetli 3 üncü kişi olduğunu, davacı ile davalı ... arasındaki olayların müvekkilini bağlamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Mahkemece Verilen ilk Karar Mahkemece 23.06.2015 tarih, 2014/144 E. ve 2015/415 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 05.07.2017 tarih, 2016/13216 E. ve 2017/5609 K. sayılı ilamı ile “...1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı ve davalı ... vekillerinin temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Diğer davalı ...'ın temyiz istemine yönelik yapılan incelemede ise; davalı ... davaya konu senette ciro suretiyle hamildir. Hamile karşı bedelsizlik iddiasının ileri sürülebilmesi için hamilin TTK'nın 687. maddesi uyarınca senedi kötüniyetli olarak bile bile iktisap ettiğinin kanıtlanması gerekir. Dosya kapsamından ve sunulan delillerden davalı ...'ın kötüniyetli olduğu kanıtlanamamıştır. Bu durumda mahkemece, ... aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabul kararı verilmesi doğru olmamış, mahkeme kararının bozulması gerekmiştir. … ” gerekçesiyle bozulmuş, davacı vekili ile davalı ... vekilinin karar düzeltme istemi Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 13.06.2019 tarih, 2017/4852 E. ve 2019/3774 K. sayılı ilamı ile reddedilmiştir.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı ... arasında ilk etapta araç ortaklık sözleşmesi başlıklı 13.12.2011 tarihli sözleşme düzenlendiği, sözleşme gereğince; davacının Garanti Bankası Anonim Şirketi, Ziraat Bankası Anonim Şirketi, Yapı Kredi Bankası Anonim Şirketi, İNG Bank Anonim Şirketi, TEB Cetelem Bankası ve Kredi Ve Finans Kuruluşundan kullandığı araç kredileri ile satın aldığı 5 adet araç ile borçsuz 1 adet araçtan oluşan toplam 6 otomobilin davalı ... tarafından 3 üncü kişilere kiralanması,

elde edilen kira gelirinden öncelikle kredi taksitleri ve araba işletme masrafları ödendikten sonra kalan gelirin ve araçların bankalara olan borcu bittikten sonra mülkiyetlerinin yarı oranında paylaşılması konusunda araç ortaklık sözleşmesi düzenlendiği, borçlar ödendiğinde davacı araçlarının yarı mülkiyetinin devrinin teminatı olarak davaya konu 130.000,00 TL'lik bonoyu davacının, davalı ...'e verdiği, bankalardan celp edilen belgelerden ve dosyada toplanan delillerden davalı ...'ün sözleşme gereğince ödenen kredi taksitlerini zamanında ödemediği, davacının bu nedenle dava dışı bankaların çektiği muacceliyet ihtarnamelerine muhatap olduğu,

taraflar arasında bu açıdan anlaşmazlık ortaya çıktığı, bilahare tarafların biraraya gelerek bu defa 01.01.2013 tarihli araç satış sözleşmesi başlıklı ikinci bir sözleşme düzenledikleri, bu sözleşmede araçların davalı ...'e satışının, bu davalının da davacının bankaya kalan kredi borçlarını ödemeyi taahhüt ettiği, bu araçların davalı ...'e devri için söz konusu senedin bu sözleşmede de teminat senedi olarak öngörüldüğü, ancak davalı ...'ün davacının bankalara olan kredi borçları ile Vergi Dairesine ve aracın idari para cezalarını ödemediği,

davacının kredi borçları ile ilgili olarak Eskişehir 1. Noterliği aracılığı ile Ziraat Bankası Anonim Şirketince gönderilen 26.04.2013 tarihli muacceliyet ihtarnamesi ile karşılaştığı, buna müteakip davacının, davalıya çektiği ihtarname ile sözleşmeleri fesh ettiği, sözleşmeler gereğince davalı ...'ün edimlerini yerine getirmemesi nedeni ile teminat senedini işleme koymasının mümkün olmadığı,

dosyada toplanan daha önce davalı ...'e ait işyerinde çalışan tanık Sedef İnceelgil ile tanık ...'nin beyanı ile davalı ...'ın Belediyeden celp edilen idari soruşturma dosyasındaki rapor ve davalı ...'ün işyerinde tespit sırasında elde edilen ...'ın araç kiralamaya ilişkin sözleşme ve bu sözleşme sırasında verdiği boş bono gözetildiğinde davalılar arasında gerçek bir alacak borç ilişkisi olmaksızın davalı ... tarafından davaya konu senedin muvazaalı olarak diğer davalıya ciro edildiği, davalılar arasında arkadaşlık ilişkisi bulunduğu,

davalı ...'ın ciro yolu ile devraldığı senede dayalı olarak davalı ...'e borç vermesinin memuriyet dosyası ve dosya kapsamına sunulan delil ve belgelere göre hayatın olağan akışına uygun olmadığı, davalı ...'ün teminat koşulu gerçekleşmeyen bonoyu muvazaalı olarak davalı ... üzerinden takibe koydurduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle;müvekkilinin kötü niyetli olduğunu ispatlayan bir delilin bulunmadığını, Mahkemece verilen kabul kararının öncelikle yazılı belgeye karşı tanık dinlenmeyeceğine ilişkin genel kurala aykırı olduğu gibi toplanan deliller ve bu delillerin değerlendirilmesi yönünden de usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin diğer davalıya borç para verebilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğuna dair gerekçesinin de hukuka aykırı olduğunu, bozma kararı doğrultusunda müvekkil yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken direnme ve kabul kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin İnceleme Kararı

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (6100 sayılı Kanun) 6763 sayılı Kanun’un 45 inci maddesi ile eklenen geçici 4 üncü madde hükmü gereğince gereğince Dairece yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.11.2022 tarih, 2020/(19) 11-298 E. ve 2022/1531 K. sayılı ilâmı ile davalı ...’ın senedi kötü niyetli olarak iktisap edip icra takibine konu ettiği yönünde verilen direnme kararının yerinde olduğu, mahkemece davacıya ödenmesine karar verilen miktar yönünden inceleme yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,