Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4191 K.2024/1638

2. ... ... A.Ş. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil şirketin satın aldığı araçların ayıplı, arızalı olmasından davalılardan ... ...

A.Ş. ve satıcı ....'nin sorumlu olduklarını, arıza ve hasarlardan davalıların müteaddit kereler şifahen haberdar edildiğini, bilirkişi raporları neticesinde de Üsküdar 2.Noterliğinin 25/03/2013 tarih ve 06073 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile yazılı olarak haberdar edilerek ayıp ihtar ve ihbarları ile diğer talepleri yönünden temerrüde düşürüldüklerini, ... ve ... plakalı araçlar için 45.000,00 TL’yi aşan tamirat- onarım bedeli ödendiğini, diğer üç araçta da sorunun aynısının olduğunu, ... ve ... plakalı araçların garanti kapsamına alınıp tamir edilerek müvekkili şirkete teslim edildiğini,

dava konusu araçlar hakkında İstanbul Anadolu 14. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2012/1188 D.İş, İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2012/1154 D.İş ve İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi’ nin 2012/116 D.İş sayılı dosyaları ile meydana gelen arızaların sebepleri ile ilgili delil tespiti yapıldığını, dosyalardaki bilirkişi incelemelerine göre araçlardaki arızanın hatalı imalattan, özellikle enjektör arızasından kaynaklandığı,

yakıt ya da kullanım hatasından kaynaklanmadığı hususunun tespit ve rapor edildiğini, müvekkili şirketin mağdur olduğunu, neredeyse 9 araçlık bir filo ve taşıma kapasitesi kaybına uğradığını, yaklaşık olarak 5 ay süren bu süreçte müvekkili şirketin bunun sonucu sevkiyat ve beton satışlarında ağır bir gelir ve kâr kaybına uğradığını, bunun tahmini maliyetinin 450.000,00 TL civarında olduğunu, müvekkili şirketin garanti süresi içerisinde olmasına karşın, garanti kapsamına alınmamış araçlarla ilgili 45.000,00 TL gibi ağır bir tamirat faturası ödemek zorunda kaldığını,

çekici ve diğer başkaca da masraflarla birlikte yaklaşık olarak 70.000,00 TL gibi bir masraf ödemesi yapmak zorunda kaldığını, müvekkili şirketin araçlarındaki arızaların sebepleri ile ilgili dosya numaraları bildirilen tespit dosyalarında 3.023,40 TL harcama yaptığını, İstanbul Anadolu 12.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2012/116 D.İş sayılı dosyasında da hesaplandığı üzere her bir araçta minimum 15.000,00 TL değer kaybı yaşandığını, bunun toplam maliyeti de en az 75.000,00 TL civarına ulaştığını,

araçlardaki arızanın davalı imalatçı tarafın hatalı imalatlarına dayalı olmasına karşılık hem araçları ... süre tamir etmemek ve hem de araçları garanti kapsamına almamak suretiyle ve hem de müşterilerine karşı müvekkilini zor durumda bırakmak suretiyle davalı tarafça müvekkili şirketin ticari itibar kaybına da sebebiyet verildiğini, itibarın ve uğranılan manevi kaybın değeri parayla ölçülemediğini, ama bu hususta fazlaya dair hakları saklı kalarak 100.000,00 TL gibi bir manevi kayıp söz konusu olduğunu ileri sürerek 5 adet aracının motorlarının yenileri ile değiştirilmesinin hüküm altına alınmasına,

araçların tamir-onarım, araç çekme-nakil, mahkeme tespit giderleri vs. harcamaları nedeniyle uğradığı maddi harcamalar için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 45.000,00 TL maddi tazminat, şirketin araçlarını ... süre hiç veya tam verimli çalıştıramaması,

ayrıca elinde bulunan 4 aracı da takasta kullanması nedeniyle mahrum kaldığı gelir ve kar kaybına, maruz kaldığı ikame giderlere karşılık olmak üzere fazlaya dair haklarını saklı tutarak şimdilik 20.000,00 TL kar-gelir kaybı, 30.000,00 TL manevi tazminat, araçlarda meydana gelen değer kayıpları nedeniyle 75.000,00 TL olmak üzere neticede toplam 170.000,00 TL'nin arızaların gerçekleştiği tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı müvekkiline verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili sonraki tarihli dilekçesinde özetle; araçları sattıklarını, bu nedenle araç motor değişim taleplerinin bulunmadığını beyan etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Tic.

Türk A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; ayıp ihbarının 2 gün içinde gizli ise 8 gün içinde satıcıya bildirilmesi gerektiğini, tacirler arasındaki satımlarda ise ayıp nedeniyle açılan davaların 6 aylık zaman aşımı süresine tabi olduğunu, uyuşmazlık konusu olayda davacı yanın belirtilen süreler geçtikten sonra ikame edildiğini, delil tespit dosyalarında yer ... raporların usul açısından müvekkili şirket bakımından bir bağlayıcılığı bulunmadığını, müvekkil şirketin dava konusu araçların satış işlemini gerçekleştirmiş olup bu işlem dışında herhangi bir servis hizmeti sunmadığını, davada taraf sıfatına haiz olmadığının ... olduğunu,

delil tespit dosyalarındaki bilirkişi raporlarının bilimsel verilere aykırı şekilde ve yüzeysel olarak değerlendirildiğini, dava konusu araçlardaki arızanın araç motorunda oluşmuş olup, doğrudan doğruya yağlama ve yakıt sistemiyle ilgili olduğunu, arızanın kullanılan yakıt kalitesinden kaynaklandığını, kullanılan yakıtların EN590 normuna uygun olmadığının tespit edildiğini, servis hizmeti sunan şirketin ...

Benz' in yetkili servisi olmadığını, yetkisiz serviste yapılan işlemlerin davaya konu aracı garanti kapsamı dışına çıkartacağı ve müvekkil şirket nezdinde bir bağlayıcılığı bulunmadığını, maddi tazminat adı altında talep edilen alacak kalemlerinin varlığına ilişkin herhangi bir delilin dosyaya ibraz edilmediğini, araçlarda dava dilekçesinde belirtildiği şekilde üretimden kaynaklı bir ayıbın olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davada davacının davaya konu her bir araca ilişkin iddia ve taleplerini ayrı ayrı somutlaştırması akabinde davanın ileri sürülen iddia ve taleplere ilişkin olarak her bir araç yönünden tefrik edilmesi gerektiğini, davacının kendisi bakımından muayyen olan bir takım tazminat taleplerinin kısmi dava olarak ileri sürebilmesinde hukuki yarar bulunmadığını, ayıp ihbarının süresine riayet edilmemiş olması sebebiyle hak düşürücü süre itirazları olduğunu,

davacı tarafından ... taraflı olarak yaptırılan tespitlerdeki bulgulara dayanılarak düzenlenmiş ve Yargıtay denetimine tabi olmayan bilirkişi raporlarının ibraz edilmesinin mümkün olmadığını, davaya konu araçlardaki şikayetlerin davacının standartlara uygun olmayan yağ ve yakıt kullanmış olması nedeniyle kullanıcı kaynaklı olarak meydana geldiğini, iddia edildiği gibi imalattan kaynaklanan bir arıza ya da ayıp bulunmadığını, davacının onarım hakkını bir defa kullandıktan sonra 25.03.2013 tarihinde keşide ettiği ihtarname ile araçların motorlarının ayıpsız misli ile değiştirilmesine dair talepte bulunmasının mümkün olmadığını,

talep edilen maddi ve manevi tazminat taleplerinin maddi ve hukuki dayanağı bulunmadığını, dava konusu talebin kabulü halinde davacı taraf bakımından araçların kullanıldığı süre bakımından araçlardaki kullanılmış motorlarda meydana gelen değer kaybının tespit edilerek müvekkil şirkete iadesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 19.02.2015 tarih, 2014/512 E. ve 2015/142 K. sayılı kararı ile davacı vekilinin davalılar aleyhine açmış olduğu tazminat davasında dava dilekçesi, 10.07.2014 tarihli dilekçesi ve 11.12.2014 tarihli dilekçesinde talep sonucu ile açıklamalar kısmının çelişkili olduğu, ön inceleme duruşma gününe kadar bu eksikliği gidermediği ve ön inceleme duruşmasında da açık bir şekilde talep sonucunu beyan etmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 31.05.2017 tarih 2016/7202 E. ve 2017/4369 K. sayılı kararıyla dava dilekçesinde her kalem için talep edilen miktarlar ayrı ayrı belirtildiği gibi davacı vekili tarafından verilen 10.07.2014 ve 11.12.2014 tarihli dilekçelerde de talepler yönünden ayrıntılı açıklamalarda bulunulduğundan bahisle davanın esasına girilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ..., ... ve ... plakalı araçlardaki arızaların üretim hatasından kaynaklandığı, kullanım hatası veya norm dışı yağ ve yakıt kullanımından kaynaklanmadığı ve söz konusu ayıpların kullanılmakla ortaya çıkacak gizli ayıp olduğu, ... ve ... plakalı araçlara ilişkin dosyaya sunulan servis kayıtlarından ve belgelerden söz konusu araçların ayıplı olduğunun tespit edilemediği, davacı tarafından bu ayıp sebebiyle onarım yapıldığına ilişkin ve ayıplı olduğuna ilişkin herhangi bir kayıt dosyaya sunulmadığı, davalı vekilleri araçların ayıplı olmadığı,

araçlarda norm dışı yakıt ve yağ kullanıldığını ve arızanın bu sebepten kaynaklandığını ileri sürmüş ve araçlardan alındığı iddia ederek yağ ve yakıt laboratuvar test sonuçları dosyaya sunmuşlarsa da söz konusu yağ ve yakıtın dava konusu araçlardan alındığına dair şüpheden uzak kesin bir delil dosyaya sunulmadığı, arızanın yanlış yakıt ve yağ kullanımı ile bağlantılı olmadığı ve üretim hatasından kaynaklı olduğu, araçların arızalanıp yetkili servise gönderilmesi akabinde tespit yaptırılıp ihtarname gönderilmekle davalılara süresinde ayıp ihbarında bulunulduğu,

dava dilekçesinde dava konusu araçların motorlarının yenisi ile değiştirilmesinin talep edildiği, ancak davacı vekilinin dava konusu beş adet aracın motorlarının yenileri ile değiştirilmesi talebine ilişkin dava yönünden davacı vekili tarafından dava değeri belirtilmek ve harcı yatırılmak suretiyle usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığı, bilirkişi heyeti tarafından dava konusu arızanın araçlarda değer kaybı yaratmayacağının tespit edildiği, gelir-kar-ikame gider kaybı talebinin davacı vekilinin duruşmadaki beyanında dava konusu araçlar yerine araç kiralamadıklarını beyan etmesi,

bu araçlar yerine kendi grup şirketlerindeki araçların kullanılması sebebiyle işlerin yapıldığını ve işlerin durmadığını beyan etmesi, gelir kaybına uğradıklarına ilişkin dosyaya delil sunmaması sebebiyle sübuta ermediği, gizli ayıplı olduğu tespit edilen araçlara ilişkin tespit edilen onarım ve çekici bedelinin talep edilebileceği, davacının yapmış olduğu tespit masraflarının da istenebileceği davacının 25.03.2013 tarihli ihtarnamesinin tebliğ tarihine göre davalıların temerrüde düştüğü, taraflar tacir olması nedeniyle avans faizi işletileceği, manevi zararın ispatlanamadığı,

davacıdan onarım bedellerinin talep edildiği takibe itirazın iptali davası ile işbu davanın farklı mahiyette olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacı vekilinin dava konusu beş adet aracın motorlarının yenileri ile değiştirilmesi talebine ilişkin dava yönünden karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu araçlardaki tamir-onarım, araç çekme-nakil, mahkeme tespit giderleri, mahrum kaldığı gelir ve kar kaybı, maruz kaldığı ikame giderler, araçlardaki değer kaybı zararlarına ilişkin dava yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile

-Davacı vekilinin dava konusu ... plakalı araca ilişkin değer kaybı, gelir-kar-ikame gider kaybı ve araç çekme-nakil masrafı maddi zararlarına ilişkin taleplerinin reddine,

-Davacı vekilinin dava konusu ... plakalı araca ilişkin değer kaybı ve gelir-kar-ikame gider kaybı maddi zararlarına ilişkin taleplerinin reddine,

-Davacı vekilinin dava konusu ... plakalı araca ilişkin değer kaybı ve gelir-kar-ikame gider kaybı maddi zararlarına ilişkin taleplerinin reddine,

-Davacı vekilinin dava konusu ... plakalı araca ilişkin 11.454,12 TL (KDV dahil) araç onarım bedeli ve 1.500,00 TL araç çekme-nakil masrafı olmak üzere toplam 12.954,12 TL bedelin davalı ... yönünden 01.04.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı ... Anonim Şirketi yönünden 05/04/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin ve değer kaybı ve gelir-kar-ikame gider kaybı zararlarına ilişkin taleplerinin reddine,

-Davacı vekilinin dava konusu ... plakalı araca ilişkin 11.454,12 TL (KDV dahil) araç onarım bedeli ve 1.500,00 TL araç çekme-nakil masrafı olmak üzere toplam 12.954,12 TL bedelin davalı ... yönünden 01.04.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı ... Anonim Şirketi yönünden 05.04.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin ve değer kaybı ve gelir-kar-ikame gider kaybı zararlarına ilişkin taleplerinin reddine,

-Davacı vekilinin delil tespiti dosyalarında yapılan tespit masrafı olan toplam 1.919,75 TL'nin yargılama giderleri arasında gösterilmesine fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ayıplı mal tespitine rağmen yoksun kalınan ... ve ikame araç bedeline hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, yoksun kalınan karın hesabı için bilançonun sunulmasının şart olmadığını, hakkaniyet gereği takdiren de belirlenebileceğini, ticari hayatın devamı için bulunan ikame çözümlerin zarar uğranmadığını göstermeyeceğini, araçların değer kaybına uğrayacaklarının açık olduğunu, imalattan kaynaklanan ayıbı bulunmadığı tespit olunan kamyonlara ilişkin değerlendirmenin hatalı olduğunu, ayıp ve buna bağlı giderlerden davalıların sorumlu olduklarını, bu araçlarda da gizli ayıp olduğunu ve araç tamir bedellerinin dosyada mübrez olduğunu, manevi zararlarının da bulunduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... Tic. Türk A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu araçlarda ortaya çıkan arızanın uygun yakıt kullanılmamasından kaynaklandığını, araçlardan alınan numunelere göre bu durumun tespit edildiğini, işletme talimatında bu durumun uyarıldığını, bilirkişilerce dokümana dayalı farazi bir inceleme yapıldığını, raporlara yapılan itirazların değerlendirilmediğini, onarım bedellerinin tespitinin somut verilere dayanmadığına ilişkin itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının soyut olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

3. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu, hak düşürücü süre itirazlarının değerlendirilmediğini, Ümraniye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/116 d.iş sayılı dosyasında alınan 18.01.2013 tarihli tespit raporunun davacı tarafa 31.01.2013 tarihinde tebliğ edildiğini, ihtarnamenin ise 25.03.2013 tarihinde keşide edildiğini, davacının kısmi feragat beyanına rağmen değişim talebi hakkında ret kararı verilmediğini, bu hususun yargılama giderleri ve vekalet ücreti bakımından hataya sebep olduğunu, bilirkişi raporlarının farazi olduğunu, araçlar üzerinde teknik inceleme yapılmadığını,

rapora itirazlarının değerlendirilmediğini, işletme talimatının dikkate alınmadığını, aynı kullanıcıya ait beş araçta da benzer sorunun çıkmasının kullanıcı hatasına delalet olduğunu, hükmedilen onarım bedellerinin davacı tarafça ödenmediğini, buna ilişkin davanın hala derdest olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ticari mal satımında ayıptan ... sorumluluk davasıdır.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 219 ve devam hükümleri.

3. Değerlendirme 1. Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalılar taraf vekillerinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Davacı tarafça yaptırılan İstanbul Anadolu 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/1188 değişik iş numaralı tespit incelemelerinde alınan 18.03.2013 tarihli bilirkişi raporuna göre ... ve ... plakalı araçların da işbu dava dosyasında imalat hatası olduğu kabul edilen ..., ..., ... plakalı araçlar ile aynı mahiyette olduğu anlaşılan ... arızasına sahip olduğu tespit edilmiş, 19.06.2019 tarihli alınan ilk bilirkişi raporunca da aynı kanaat tüm kamyonlar için oluşagelmiştir.

Ancak mahkemece hükme esas alınan son bilirkişi raporunda ... ve ... plakalı araçlar için dosyadaki diğer bilirkişi raporları aksine bir kanaat oluştuğu, anılan bilirkişi raporlarının birbirleri ile karşılaştırılmak suretiyle çelişkinin giderilmediği anlaşılmış olup, Mahkemece bilirkişi raporları arasındaki çelişkiyi gidermek amacıyla farklı bir heyetten rapor alınarak karar verilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekmiştir.

3.Mahkemece imalat hatasından kaynaklı gizli ayıplı olduğu tespit edilen kamyonların işletilemediği günler bakımından, ikame araç kiralanmadığı gerekçesiyle davacının araçları işletemediği günler bakımından vücut bulan zararın tazmini istemi reddedilmiş ise de davacının aracını işletemediği günlerin dosyada belirlenebilir olduğu ve ticari hayatın devamı için bulunan ikame çözümlerin zarar uğranmadığını göstermeyeceği gözetilerek bu günlerin maddi kaybına ilişkin tazminat hesabı yapılması gerekirken bu kalemin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalılar vekillerinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalılara ayrı ayrı yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

29.02.2024 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(M)

MUHALEFET ŞERHİ

Tüm dosya kapsamı ve Dairemizce verilen bozma ilamının içeriği nazara alındığında usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiğini düşündüğümden ... çoğunluğun bozma kararına katılmamaktayım.