Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4433 K.2024/7222

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin yüksek teknolojili makineleri üreten bir firma olduğunu, müvekkili şirket ile davalı bayii ... Teknik Dizayn Ltd. Şti. ve onun alt bayii olan davalı ... firması arasında 30.06.2015 tarihli bayiilik sözleşmesi imzalandığını, asıl bayii olan davalı ... Teknik Dizayn Ltd.

Şti. tarafından tayin edilen davalı ... firmasının ise alt bayii olarak sözleşmeye dahil edildiğini, davalılardan ... başta sözleşme tarafı iken, şirket kurulumu sonrasında garantör olarak sözleşmeye devamla bir kısım ipotekleri sözleşmeden kaynaklanan cari hesap ve müvekkili şirket risklerine karşılık ipotek verdiğini, davalı bayiinin sözleşmeye aykırı eylemlerinden dolayı sözleşmenin müvekkili tarafından 10.01.2017 tarihli noter ihtarnamesi ile haklı nedenle feshedildiğini,

cari hesaptan kaynaklı alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek 571.055,00 euro ve 45.000,00 USD'nin 02.02.2017 tarihinden işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiŞti.r.

II. CEVAP

1.Davalı ... Teknik.. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili şirkete sözleşme süresince yapılan mal satışları karşılığında müvekkilinin davacıya çek keşide ettiği gibi alt bayi diğer davalı şirketin müvekkiline keşide ettiği çekleri davacıya ciro ettiğini, cari hesaptan dolayı borcunun olmadığını, keşide ve ciro yoluyla davacıya teslim edilen bir kısım çeklerin davacının kusuru nedeniyle ödenemediğini, bu çeklerden dolayı icra takiplerine maruz kalındığını, davacının alacağını mükerrer tahsil etme gayreti içinde olduğunu, savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiŞti.r.

2.Diğer Davalılar vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin düzenlenme tarihinde müvekkillerinden ... Makine.. Ltd.

Şti.’nin henüz kurulmadığını, o tarih itibariyle tüzel kişiliğinin bulunmadığını, her ne kadar 3. maddede kuruluş aşamasında olan müvekkil şirketin ek protokolle sözleşmeye bağlanacağı öngörülmüşse de müvekkil şirketle ilgili ek protokolün yapılmadığını, müvekkil şirketin sözleşmeden kaynaklanan herhangi bir sorumluluğun bulunmadığını, ticari teamüller ve uygulamada bayii alt bayi'e kefil olduğunu, esasen sözleşmedeki kefalet maddesi de kısmen böyle düzenlendiğini, ancak daha sonra ek bir maddeyle müvekkil ...'e garantörlük yükü yüklendiğini, ayrıca ...'in garantör olduğuna dair sözleşme maddesi de sonradan elle yazılarak doldurulduğunu,

sözleşme imzalandığında ... şahıs firması olup sonradan şirket kuruluşu yapıldığını, müvekkillerin gerek akdin feshinde gerekse davaya sebebiyet noktasında hiç bir kusuru ve ihmali olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiŞti.r.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalılardan ... ve ..... Ltd. Şti. arasında bir ticari ilişki bulunmadığı, davalı ... Teknik Ltd.

Şti.'nin ödeme zımnında davacıya verdiği çeklerin karşılıksız çıkmasından dolayı davacıya cari hesaptan borçlu olduğu, davacının elinde karşılıksız kalan çekler mevcut iken cari hesaptan alacak istemesinin tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla mümkün olduğu, tahsilde tekerrür teşkil etmeyecek çeklerin listesinin 27.12.2018 havale tarihli bilirkişi heyeti raporunun 28. sayfasında "davalı şirketin 2016 yılında keşide ettiği ancak karşılığı olmayan çekler" başlığı altında listelenen beş adet toplamı 45.000,00 USD olan çekler ile otuz yedi adet toplamı 571.055,00 euro olan çekler olduğu, taraflar arasındaki sözleşmeye göre davalı ...'in ve ...

Makina San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin garantör sıfatıyla sorumluluklarının bulunduğu, ... alt bayi olarak çalışmış garantör olarak sözleşmeye katılmış ve borca karşılık ipotek verdiği, dolayısıyla bakiye borçtan müteselsilen sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 554.674,34 euro ve 29.028,87 USD alacağın 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince dava tarihi olan 11.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline, işbu alacağın taraflar arasındaki cari hesap sebebiyle verilmiş ancak halen davalı tarafa iade edilmemiş,

icra takiplerine konu yapılan ve gerekçeli kararda detayları gösterilecek çeklerin tahsiliyle tekerrür teşkil etmeyecek biçimde tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, karar davalılar ... ve ... Makine.. Ltd. Şti. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 30.06.2015 tarihli “Bayilik Sözleşmesi”nde; davacı ...A.Ş.’nin bayilik veren üretici firma; davalı ... Teknik..Ltd. Şti. bayilik alan olarak bayii; davalı ..., “Fevzi Çakmak Mah.Gülistan Cad.No: 86/1 ...” adresinde yerleşik olarak faaliyet gösteren şirket alt bayi olarak gösterildiği, altında Üretici-.. A.Ş.. Bayi ... Teknik..Ltd. Şti.. Alt Bayi ... Makine..Ltd.

Şti. firma isim ve kaşelerinin bulunduğu, ... A.Ş. ve ... Teknik..Ltd. Şti. şirket kaşelerinin üzerlerinde tek bir imzanın bulunduğu, ... Makine.. Ltd. Şti. şirket kaşesinin üzerinde ve kaşenin dışında ayrı ayrı aynı imzanın olduğu, davacı üretici firma ile davalı ... Teknik.. Ltd. Şti. arasında bayiilik sözleşmesi bulunduğu, davalı ... Teknik. Ltd. Şti.’nin davacı şirketin bayii, davalı ... Makine..Ltd. Şti.’nin ise davalı ... Teknik.. Ltd.

Şti.’nin alt bayii olduğu, sözleşme kapsamındaki ticari ilişkinin davacı ile davalı bayii ... Teknik..Ltd. Şti. arasında olduğu, diğer davalı ... Makine..Ltd. Şti. arasında alım satım ilişkisi bulunmadığı, davacının ödenmeyen çeklerden kaynaklı olarak cari hesaptan dolayı davalı ... Teknik..Ltd. Şti.’nden alacaklı olduğu, davalı ... Makina..Ltd. Şti.’nin davacı ile davalı ... Teknik..Ltd.

Şti. arasında bayilik sözleşmesine kefaletinin bulunmadığı gibi garantör olmadığı, davalı gerçek kişi ... yönünden ise; taraflar arasında imzalanan sözleşmede, “Garantör Müessesi” başlıklı 12.maddeninalt bayi ... Makine..Ltd. Şti. adına temsilen ve garantör sıfatıyla şahsen davalı ... tarafından ayrı ayrı imzalandığı, anılan madde hükmünden davalı ...’in davacı ile davalı ... Teknik..Ltd.

Şti. arasında imzalanan bayilik sözleşmesinden ayrı ve bağımsız bir sözleşme olarak davalı ... Teknik..Ltd.

Şti.’nin lehine taahhüt altına girdiği, davacının bu davalıdan tüm borçlarını, ödemeyi üstlenmesi karşısında sözleşmenin garanti sözleşmesi niteliğinde olduğu, gerçek kişilerce, kişisel güvence verilmesine ilişkin başka ad altında diğer sözleşmelere de kefaletin şekline, ehliyete, eşin rızasına ilişkin hükümlerin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 603. maddesi gereğince uygulanması gerektiği, bu durumda, davaya konu kişisel teminat içeren belgede garanti edilen azami miktarın ve eş rızası yer almadığı,

bu halde, taraflar arasında geçerlilik koşullarını taşıyan garanti sözleşmesi bulunmadığından davacının bu hukuki nedenle davalıdan talepte bulunmasının mümkün olmadığı, öte yandan, ilk derece mahkemesince bu davalı yönünden uyuşmazlığa konu sözleşmenin niteliğinin garanti sözleşmesi olarak kabul edildiği halde 6098 sayılı Kanun'un 603. maddesi gözetilerek sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde karar tesisinin doğru olmadığı, gerekçesiyle davalılar ... ve ... Makine.. Ltd.

Şti. vekilininin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacının davasının davalılar ... ve ... Makine..Ltd. Şti. yönünden reddine, davalı ... Teknik..Ltd.

Şti. yönünden davanın kısmen kabulü ile, 554.674,34 euro ve 29.028,87 USD alacağın 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince dava tarihi olan 11.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, işbu alacağın taraflar arasındaki cari hesap sebebiyle verilmiş ancak halen davalı tarafa iade edilmemiş, icra takiplerine konu yapılan ve gerekçeli kararda detayları gösterilecek çeklerin tahsiliyle tekerrür teşkil etmeyecek biçimde tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, cari hesaptan kaynaklanan alacak davası istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Kanun'un 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.