Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4838 K.2024/8159

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili ile davalılardan ... Lojistik Tavukçuluk Gıda Tar. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 19.11.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalılardan ... Lojistik Tavukçuluk Gıda Tar. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı ... şirketi arasında yapılan ve diğer davalı ... şirketinin ... poliçesi kapsamında taşıma sigortacısı olduğu taşıma sözleşmesi gereği, taşıma konusu 20.907 kg, 67.945,20 euro tutarında karkas sığır etinin Polonya'dan Türkiye'ye davalı şirkete ait araçla taşınması esnasında, aracın 30.10.2017 tarihinde Romanya'da yaptığı trafik kazası sonucu malların zayi olduğunu ve alıcıya teslim edilemediğini, tek taraflı olarak gerçekleşen trafik kazasında davalı taşıyan şirkete ait araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu, davalıların oluşan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek, 67.945,20 euronun davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı taşıyıcı şirket vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin kusurunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili sigorta şirketi ile davalı ... şirketi arasında yapılmış ... sigorta poliçesi kapsamında, dava konusu malların taşınması esnasında oluşan trafik kazasında, malların taşındığı dorsenin herhangi bir yerinde delinme/kırılma olmadığını ve dorsenin tamamen korunduğunu, sadece soğutucu motorun arızalandığını, oluşan kazada aracın 5 gün kaza yerinde kaldığını, normalde 2 gün sürecek aktarma işleminin yapılmaması nedeniyle etlerin bozulduğunu, kazanın meydana geldiği tarih itibariyle kaza sırasında dış ortam hava ısısının ortalama +4 derece olduğunu,

bu nedenle etlerin aktarma olana kadar bozulmadan kalabileceğini ancak, aktarma işleminin davalı taşıyan şirketin tutarsız, çelişkili hareketleri ve geç kalmaya sebebiyet vermesi nedeniyle gerçekleştirilmediğini, talep edilen hasarın teminat dışı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davalı taşıyıcı şirketin maliki olduğu 63 M 5989 çekici ve 63 M 5988 plakalı araç sürücüsü dava dışı gerçek kişinin, oluşan kazada aşırı hız ve dikkatsizliği nedeniyle kusurlu olduğu, ... hükümleri gereği davalı taşıyıcı, taşıma konusu malın kendisine teslim edildiği andan gönderilene teslim edilene kadar geçen süre içinde uğradığı ziya ve hasardan sorumlu olduğu;

bu kapsamda davacı tarafından alıcıya teslim edilmek üzere tam, hatasız ve sağlam olarak davalı taşıyana teslim edilen 27.10.2017 tarihli, 67.945,20 euro bedelli fatura kapsamındaki 20.907 kg karkas etinin telef olmasından dolayı uğranılan davacı zararından davalı taşıyıcının sorumlu olduğu, davalı taşıyıcı şirkete ait 63 M 5989 plakalı çekici ve 63 M 5988 plakalı soğutuculu römorkun 16.10.2017-16.10.2018 tarihleri arasında ...

Sigorta poliçesi ile davalı ... şirketine sigortalandığı; dava konusu tek taraflı oluşan trafik kazası sonucu etlerin bulunduğu römorkun hasar görmediği, sadece soğutucu ünitenin arızalandığı, römork içindeki etlerin 5 gün boyunca kaza yerinde aktarılmak üzere beklemesi esnasında bozulduğu, davalı taşıyıcı şirket tarafından etlerin aktarılmasının sağlanması amacıyla frigofirik römorkun zamanında temin edilmediği, başka bir anlatımla, hasar ve zararın taşıma faaliyetinden değil davalı taşıyıcının taşıma sürecinde ... hükümleri gereği üzerine düşen özen ve yükümlülükleri yerine getirmemesinden kaynaklandığı, bu nedenle ...

Sigortası Genel Şartlarının 8.2.1.2 ve 8.3.1 maddeleri gereğince davalı ... şirketinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle, davalı ... Sigorta A.Ş.'ye yönelik açılan davanın reddine, davalı ... Lojistik Tavukçuluk Gıda Tar. İnş. Taah. Teks. San.ve Tic. Ltd. Şti'ne yönelik açılan davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalı taşıyıcı şirket vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, ...

Konvansiyonu'nun 17. maddesinde taşımacının sorumluluğunun düzenlendiği, davalı taşıyıcının araç sürücüsü tarafından meydana gelen trafik kazası neticesinde hasar oluştuğu, meydana gelen hasardan dolayı davalı taşıyıcının tamamen sorumlu ve kusurlu olduğu, dava dışı olay veya şahısların herhangi bir sorumluluğuna dair dosyada bilgi ve belge mevcut olmadığı, ... sigorta poliçesinde sigorta teminatının karayolu ile yapılan uluslararası emtia taşımaları için nakliyecinin sorumluluk ... sigortası genel koşulları sigorta teminatının plakası veya şase numarası ile araç listesine kayıtlı araçlar için geçerli olduğunun belirtildiği,

davalı sigortalı taşıyıcı şirketin araç sürücüsünün tamamen kusurlu hareketi sonucunda kaza meydana geldiği, taşınan emtianın hasarı neticesinde imha edilmek zorunda kaldığı, emtianın başka bir araca naklinde gecikildiği ve bu sebeplerle sigorta poliçesine dair poliçenin genel koşulları kapsamında sigorta şirketinin sorumluluğundan söz edilemeyeceği, TTK'nın 1409. maddesinin ilk fıkrasında, sigortacının sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumlu olduğunun,

2. fıkrada ise sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükünün sigortacıya ait olduğunun belirtildiği, aynı Yasa'nın sigorta ettirenin borç ve yükümlülükleri üst başlığı altında 1448. maddesinde, zararı önleme azaltma ve sigortacının rücu haklarını koruma yükümlülüğüne yer verildiği, maddede sigorta ettirenin rizikonun gerçekleştiği veya gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda zararın önlenmesi, azaltılması, artmasına engel olunması veya sigortacının 3. kişileri olan rücu haklarının korunabilmesi için imkânlar ölçüsünde önlemler almakla yükümlü olduğu,

bu yükümlülüğe aykırılığın sigortacı aleyhine bir durum yaratmışsa kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılabileceği, 1449. maddede ise sigortacıya karşı yerine getirilmesi gereken ve sözleşmeden doğan bir yükümlülüğün ihlali halinde bu kanunda ve diğer kanunlarda yer alan özel düzenlemeler hariç olmak üzere sigortacının sözleşmeyi kısmen ve tamamen feshederek ifadan kurtulabileceğine ilişkin hükümlerin ihlalde kusur bulunmaması halinde sonuç doğurmayacağının ifade edildiği,

TTK'da yer alan sigorta hukukuna dair ilgili hükümler kapsamında değerlendirildiğinde ise yasal düzenlemeler kapsamında davalı ... ettirenin yükümlülüğünü ihlal ettiği, bu durumda gerek sigorta poliçesi gerekse genel şartların ilgili hükümleri kapsamında sigorta şirketinin sorumluluğunun söz konusu olmayacağı gerekçesiyle davacı vekili ile davalı taşıyıcı şirket vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, karar davacı vekili ile davalı taşıyıcı şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, uluslararası taşıma sözleşmesi kaynaklanan zararın taşıyıcı ve taşıyıcının ... sigortacısından müştereken ve müteselsilen tahsili istemine ilişkin olup uyuşmazlık, davalıların sorumluluklarının bulunup bulunmadığı noktasındadır.

2. İlgili Hukuk Eşyaların Karayolunda Uluslararası Nakliyatı için Mukavele (.... Konvansiyonu) 27 nci maddesinin birinci fıkrası.

3. Değerlendirme 1.Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından davacı vekilinin tüm, davalı ... Tavuk Gıda... Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Türkiye Cumhuriyeti Eşyaların Karayolunda Uluslararası Nakliyatı için Mukavele (.... Konvansiyonu) ve buna ek protokolü onaylayarak, 04.01.1995 tarihli Resmi Gazete’nin 22161 sayılı nüshasında yayınlanması ile bu sözleşmeye taraf olmuştur. Bu Konvansiyon hükümlerine göre yapılacak taşımalarda taraf devletler yönünden sözleşme hükümleri geçerli olacağından, ...

Konvansiyonu'nun 41 inci maddesi uyarınca, 40 ıncı madde hükümleri saklı kalmak üzere, bu sözleşmenin hükümlerini doğrudan doğruya veya dolayısıyla ihlal eden her türlü şart hükümsüz sayılacak ve taşıma sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda, taşıyıcı lehine olan ... Konvansiyonu hükümleri uygulanacaktır.

Anılan sözleşmenin 27 nci maddesinin birinci fıkrasında hak sahibinin ödenecek tazminat için faiz isteyebileceği, yılda %5 üzerinden hesap edilecek bu faizin ödeme isteğinin yazılı olarak taşımacıya gönderildiği tarihten başlayacağı, böyle bir istekte bulunulmamış ise tahakkukun dava açıldığı tarihten itibaren yapılacağı belirtilmiştir.

3. Somut olayda mahkemece, davacı tarafın davalı taşıyıcı hakkında tesis edilen hükme yönelik temyiz itirazlarının bulunmadığı da dikkate alınarak hükmedilen yabancı para alacağının 21.11.2019 tarihinden itibaren yıllık % 5 oranını geçmemek üzere 3095 sayılı Yasa'nın 4/a. maddesi gereğince uygulanacak faizi ile birlikte davalı taşıyıcıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken ...' nin 27 nci maddesinin birinci fıkrası hükmü gözden kaçırılarak kaza tarihi olan 30.10.2017 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a. maddesi gereğince uygulanacak faizi ile birlikte davalı taşıyıcıdan tahsiline karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.