Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4884 K.2024/8194

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 19.11.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp, hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı ... Plastik Kauçuk San. Tic. A.Ş. vekili Av. ... Karaaslan dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Plastik ... A.Ş.'nin alt bayii olduğunu, adı geçen davalının kauçuk ray perde üretimi yaptığını, diğer davalı ... ... Ltd. Şti.'nin de bu davalının ürettiği ürünleri satan tek yetkili üst bayisi olduğunu, davalı ... Plastik ... A.Ş.'nin siparişlerini ana bayii olan diğer davalı ... Alüminyum ...Ltd.

Şti. üzerinden aldığını, mal teslimlerini ise kendi araç ve imkânları ile müvekkiline gerçekleştirdiğini, bu durumun sevk irsaliyelerinden de açıkça belli olduğunu, davalı ... ... A.Ş.'nin müvekkili gibi alt bayiilerin verdiği siparişleri ve bu siparişler karşılığında ödemeleri kıymetli evrak olarak davalı ana bayii ... Alüminyum ...Ltd. Şti. üzerinden aldığını, davalı ... ... A.Ş.’nin ana bayii olan davalı ... Alüminyum ... Ltd.

Şti. ile olan ilişkisini sonlandırdığını, müvekkilinin de aralarında bulunduğu çok sayıda alt bayinin ön ödemeli olarak mal almak karşılığında davalı ... Alüminyum ... Ltd. Şti.’ne verdiği bonoların iade edilmediği gibi karşılığında mal tesliminin de yapılmadığını, müvekkilince davalı ... ... A.Ş.'ye, diğer davalı ile yapılan işlemlere ilişkin ekstrelerin gönderildiğini, davalı ... ...

A.Ş. lehine müvekkilince ipotek tesis edilmesi için yazışmalar yapıldığını, müvekkilince davalı ... ...

A.Ş.'ye 14 adet ve toplam 245.000,00 TL bedelli senedin verildiğini, ayrıca 153.120,00 TL ödeme yapıldığını, senetlerin karşılığı malların teslim edilmemesi sebebiyle senetlerin bedelsiz kaldığını, ödemenin de dayanağı kalmadığını iddia ederek davacının dava konusu senetlerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, ayrıca ön ödeme olarak verilen 153.120,00 TL'nin ödeme gününden itibaren işleyecek reeskont faiziyle tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Plastik Kauçuk San. Tic.

A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile diğer davalı şirket arasında yetkili satıcılık sözleşmesi çerçevesinde ticari ilişki bulunduğunu, bu kapsamda cari hesap ilişkisi bulunduğunu, faturadan kaynaklı alacaklı olduğunu, davalı şirketin de müvekkiline olan borcuna karşılık dava konusu bonoların verildiğini, müvekkilinin davalı şirketin bildirdiği adreslere sevk irsaliyesi düzenleyerek teslim ettiğini, müvekkilinin bonoları ciro yoluyla edindiğinden davacı keşidecinin şahsi def'ilerini iyi niyetli hamil olan müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, müvekkilinin davacı ile ticari ilişkisinin veya herhangi bir bağının olmadığını,

davacının alt bayilik iddiasını ispatlaması gerektiğini, ancak ispatlayamadığını, bu bağlamda müvekkili tarafından doğrudan davacıya yapılmış herhangi bir mal teslimi olmadığı gibi doğrudan davacıdan alınmış herhangi bir mal siparişinin bulunmadığını, dosyanın geldiği aşama itibariyle somut uyuşmazlığın davacı ile diğer davalı arasında olduğunu, dava konusu senetlerin müvekkiline değil, diğer davalı şirkete verildiğini, müvekkiline ise diğer davalı ile olan ticari ilişkisine dayalı olarak ciro yolu ile geçtiğini ve iyi niyetli hamil olduğunu, davacının ipotek tesisine ilişkin iddiasının da kendisi ile çeliştiğini,

zira müvekkilinin ticari ilişki kurulmadan ipotek tesisini istediğini, davacının yetkili satıcı olma talebi karşısında davacıyı bilgilendirmiş olduğunu, müvekkilinin senetleri vadesi gelmeden tahsil cirosu ile bankaya teslim ettiğini, davacıya ait bu senetlerden 15.09.2018 tarihli, 402821 numaralı senet dışındaki tüm senetlerin tahsil cirosu ile Ziraat Bankası Güneşli Şubesi'ne teslim edildiğini, davanın haksız olduğunu savunarak reddini istemiştir.

2.Diğer davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davalılar arasında yetkili satıcılık ilişkisi bulunduğu, dava konusu senetlerin ön ödeme olarak verildiği, bedelsiz kaldığı, davalı hamil ... Şirketi'nin iyi niyetli hamil sayılamayacağı,

ödenen nakit paranın davalı ... Şirketi uhdesinde kaldığı gerekçesiyle davacının menfi tespit talebinin kabulü ile dava konusu toplam 245.000,00 TL bedelli bonolardan dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine, davacının istirdat talebinin davalı ... ... A.Ş. yönünden reddine, davacının istirdat talebinin davalı ... ... Ltd. Şti. yönünden kabulü ile 153.120,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle bu davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalı ... Plastik Kauçuk San.Tic. A.Ş. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, davalı ... Plastik Kauçuk San.Tic. A.Ş. vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesi; dava konusu senetlerin, davalı lehdar tarafından diğer davalı ... Şirketi'ne ciro yoluyla verildiği, ispat yükü kendisine düşen keşideci davacının, dosya kapsamına göre davalı ... Şirketi'nin dava konusu bonoları iktisap ederken bile bile kendisinin zararına, kötü niyetle hareket ettiğini ispatlayamadığı, bu nedenle İlk Derece Mahkemesince, davalı ... ...

A.Ş. yönünden menfi tespit isteminin de reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, anılan bu davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerektiği, davacı vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesi; ispat yükü üzerinde olan davacının menfi tespit istemi yönünden davalı ... ...

A.Ş.'nin kötü niyetini ispat edemediği gibi bu davalıya ödeme yaptığını ve bu ödemenin kendisine iade edilmesi gerektiğini de ispat edemediği, bu sebeple davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... A.Ş.'nin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın, davalı ... Plastik Kauçuk San. Tic. A.Ş. yönünden reddine, davalı ...

Alm. San. Tic. A.Ş. yönünden kabulü ile davacının dava konusu toplam 245.000,00 TL bedelli bonolardan dolayı davalı ... Alm. San. Tic. A.Ş.'ye borçlu olmadığının tespitine, 153.120,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle davalı ... Alm.San. Tic. A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit ve alacak isteğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Kanun'un 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.