Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5015 K.2025/3723

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 27.05.2025 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, 15.11.2013 tarih ve 1 numaralı konişmento gereğince davalı/satıcı ...S.A.’dan temin ettiği 3022,001 metrik ton buğdayın Ukrayna’dan yüklendiğini, geminin Tekirdağ Limanı açıklarında demir attığını, konişmentoya konu malın bedeli olarak 852.204,28 USD üzerinde anlaşıldığını, gözetim şirketinin tahlilleri sonucu gemideki ekmeklik buğdayın kalite değerlerinde uyuşmazlık çıktığını, alınan ortak numunenin bir kez de uluslararası akreditif laboratuvarına gönderildiğini, varılan mutabakat sonucunda buğdayın %98’inin bedeline tekabül eden 835.160,20 USD’nin satıcı ...S.A. hesabına yatırıldığını,

bakiye %2’sine tekabül eden 17.044,18 USD’nin laboratuvar tahlil sonuçları gelinceye kadar müvekkilince ödenmediğini, uluslararası laboratuvar sonuçlarına göre buğdayın 4 adet ayrı değerinin ölçümünde standartların dışında bozukluk tespit edildiğini, üçüncü laboratuvar sonuçlarına göre de hektolitre değerinin çok düşük çıktığını, bu değer düşüklüğünün un randımanını etkilediğini, müvekkilinin diğer iki davalı ile sözleşmesel bir ilişkisinin bulunmadığını, davalı/ armatör ...’nin, davalı/ gemi işleteni ...

Ltd. ile arasındaki ihtilaf sebebiyle mal bedelini ödemiş olan müvekkiline emtiayı teslim etmediğini, bekleme halinde gıda maddesi emtia bozulacağından ve kalite kaybı yaşayacağından Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/150 D.İş sayılı kararı üzerine müvekkilinin 73.048,00 USD teminat yatırdığını, davalı/ gemi işleteni ...

Ltd.’nin talebi üzerine adı geçen Mahkemenin 20.12.2013 tarihli ek kararı ile müvekkilinin ibraz ettiği teminat mektubunun 62.067,00 USD karşılığı olan 129.099,36 TL’nin davalı gemi işletene ödenmesine karar verildiğini, böylece müvekkilinin hiç ilgisi bulunmadığı halde demuraj, detention, ekstra acentelik ücretleri gibi masraflardan sorumlu tutulmuş olduğunu ileri sürerek 17.044,00 USD (karşılığı 35.792,00 TL) kalite farkından oluşan zararın davalı ...S.A.’dan ihtarnamenin çekildiği 09.12.2013 tarihinden itibaren işleyeçek ticari avans faizi ile birlikte tahsiline,

62.067,00 USD (karşılığı 130.340,00 TL) tazminatın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen ihtarnamenin çekildiği 09.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili.

05.03.2014 tarihli ıslah dilekçesi dava dilekçesini tam ıslah etmiş ve davalı ...S.A.’nın garantisine aykırı davrandığını, davacı zararından diğer davalılara birlikte müteselsil sorumlu olduğunu ileri sürerek kalitesiz mal bedeli için 17.044,00 USD ana paranın yasal faiziyle davalı ...S.A.’dan tahsiline, müvekkilinin diğer davalılara 148.821,00 TL borçlu olmadığının tespitine, 148.821,00 TL ana paranın ve bu miktar içinde yer alan ve dosyada teminat olarak ...

19.701,64 TL'nin davalılardan tahsili talebi kabul edilmezse dosyadaki teminatın davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. ...'ya izafeten kendisine husumet yöneltilen davalı ... İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, müvekkilinin alıcı ve satıcı arasında kurulan alım satım aktinde sadece aracılık hizmeti verdiğini, sözleşmenin alıcı ve satıcı arasında imzalandığını, hiçbir şekilde imzası bulunmayan müvekkiline bir sorumluluk atfedilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalılardan ... ve taşıyan ... Ltd. vekili cevap dilekçesinde; konşimentoda ... ’nin kaşesinin bulunmamasından dolayı bu davalının taşıyan niteliği taşımadığını, taşıma sözleşmesinin tarafının davalılardan ...

Ltd. olduğunu, dosya kapsamında taşıma sözleşmesi ile taşıyanın belirlendiği mevcut durumlarda konişmentonun kimin tarafından imzalandığının öneminin kalmadığını, yükle ilgili olarak satıcı- alıcı arasındaki ihtilafın 13.12.2013 tarihine kadar devam ettiğini, bu yüzden yükün tahliyesine başlanamadığını, geminin tahliyeye hazır olduğunu bildirdikten 18 gün sonra alıcının yükün tahliyesini talep edebildiğini, geminin 18 gün bekletilmesinden dolayı müvekkili taşıyanın doğmuş hak ve talepleri için gönderdiği ihtarnameye cevap alınamadığı için 16.12.2013 tarihli ihtar ile yük üzerinde hapis hakkının kullanıldığını,

17.12.2013 tarihinden itibaren günlük 3.500,00 USD ceza talep edileceğinin bildirildiğini, 22 gün geminin alıkonduğunu, bu 22 günlük alıkoymadan taşıtan ile birlikte alıcının da sorumlu olacağını, demuraj, yakıt iptali cezası, ekstra acentelik ve benzeri taleplerden yükü zamanında tahliye etmeyerek gemiyi haksız yere 22 gün tutmuş olmasından dolayı davacının sorumlu bulunduğunu, gemi uzun süre tahliye edilmediği için planlı seferlerini yapamayan müvekkilinin navlun kaybının oluştuğunu, uzun bekleme nedeniyle ekstra masraflara da katlanmak zorunda kaldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, uluslararası akredite laboratuvarı .... sonuçlarına göre, ürünün hektolitre ağırlığı düşük olsa da, protein, nem, düşme, yaş glüten, enerji, yabancı madde ve böcek zararı değerlerinin davacı ile davalı ...S.A. arasında imzalanan 22.10.2013 tarihli alım satım sözleşmesi değerleri ile aynı ve üzerinde olduğu, ürünün kalitesinin belirlenen değerlerin üzerinde bulunduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında da sözleşme gereğince davalı satıcının sözleşmeye uygun buğdayı davacıya teslim ettiğinin belirtildiği, davacının kalite farkından oluşan bir zararının bulunmadığı,

konşimentonun sağ alt köşesinde gemi kaptanının imzasının bulunduğu, imzanın altında ise ... kaşesine yer verildiği, bu iki bilgi haricinde taşıyanın kimliği bakımından başkaca bir bilginin bulunmadığı, uluslararası gemi sicili kaydında geminin malikinin ... şeklinde gösterildiği, netice itibariyle davalı ... ’nin taşıyan olduğu, davacı ile davalı satıcı arasında yapılan satım sözleşmesinde sürastaryaya ilişkin hükümler bulunduğu, demurajın alıcının hesabına olacağının ifade edildiği,

satıcının sözleşme hükümleri gereğince herhangi bir alacak talebinde bulunamayacağı, sözleşme hükümleri gereğince boşaltmanın gecikmesi davacıdan kaynaklandığından ve sürastarya bedelinden sorumlu tutulduğu, satıcı ile alıcı arasındaki satım sözleşmesinden kaynaklanan sorunların taşıyan davalı ... ’nin hak edeceği sürastarya parasını etkilemeyeceği, davalı ... ’ye sürastarya parası ödenmesi gerekeceği, çarter parti suretinin davacıya ibraz edildiği ispatlanamadığından taşıyanın kimliği bakımından konişmentonun esas alınması gerektiği, konişmentoya göre davalı ...

Ltd.’nin taşıyan olmadığı, taşıyan sıfatıyla davacıdan tahsil ettiği bedelin iadesinin istenebileceği, davalı ... ’nin alacakları için hapis hakkını kullanabileceği, alıcı/ davacının hapis hakkının kullanılmasına katlanmak zorunda kalacağı, sürastarya bedeli yönünden teminat olarak yatırılan 19.701,64 TL üzerinden anılan davalının hapis hakkını kullanabileceği gerekçesiyle davacının kalite farkından oluşan zarar bedeli talebinin reddine, davacının davalı ... ’ye karşı açtığı menfi tespit davasının reddine, davacının, davalılar ...S.A. ve ...’ye karşı açtığı alacak davasının reddine, davacının davalı ...

Ltd.’ye karşı açtığı istirdat davasının kısmen kabulüne, 129.099,36 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek kısa vadeli avanslar için uygulanan faiz oranı üzerinden avans faizi ile birlikte davalı ...den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin reddine, Değişik İş dosyasında teminat olarak bulunan 19.701,64 TL’nin iade talebinin reddine, kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ile davalılar ... ve taşıyan ...

Ltd. vekili tarafından istinaf edilmiştir.

2.İlk Derece Mahkemesinin 27.10.2019 tarihli ek kararı ile; davalı ... ’nin tebliğ olunan muhtıraya rağmen yasal süre içerisinde harç eksikliklerini tamamlamadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 344. maddesi gereğince adı geçen davalının istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiş, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmadığı anlaşılmıştır.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşıyanın tesbiti açısından konişmento hükümlerinin uygulanması gerektiği, konişmentoya göre de taşıyanın Lybria olduğu, bu durumda sürastarya ücretini davalı ... ’nin talep edebileceği, davalı ... Ltd. taşıyan sıfatını haiz olmadığından talep hakkının bulunmadığı, davacıya gönderilen buğday sözleşmedeki özelliklere göre kalitesiz olmadığından satıcı ...

S.A.’nın sorumlu tutulamayacağı, teminatın iadesinin ilgili dosyadan talep edilmesi gerektiği, teminatın iade şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda ilgili dosya üzerinden değerlendirme yapılabileceği, teminatın iadesi talebinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekili ile davalı ... Ltd. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, satım sözleşmesi uyarınca gönderilen buğdayın kalite farkından oluşan zararın tahsili, geminin limanda beklemesinden kaynaklı oluşan zararlardan borçlu olmadığının tesbiti ile alacağının ve teminatın iadesi istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına, Değişik İş dosyasına teminat olarak yatırılan ve Mahkeme veznesinde kalan 19.701,00 TL'nin şartlar oluşmuş ise talep halinde Değişik İş dosyasından geri alınabilecek olmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.