Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5241 K.2024/7187

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ... Ltd.

Şti. ile davalı arasında toplam 4 adet genel kredi sözleşmesinin imzalandığını, davacılar ... ile ...’nin bu sözleşmeleri kefil sıfatı ile imzaladıklarını, davacı ...’nin kefilliğinin yanında, davacı ...’nin ise kefil olmamakla birlikte sözleşme konusu krediyi teminat altına almak amacı ile mülkiyetinde bulunan taşınmaz üzerinde davalı lehine ipotek tesis ettiğini, asıl borçlu şirketin borcunu ödememesi nedeni ile davalı tarafından kefil ve ipotek verenlere ihtarname gönderildiğini, bu ihtarın taraflara usulüne uygun tebliğ edilmediğini, bu nedenle hesabın kat edildiği ve borcun muaccel hale geldiğinin söylenemeyeceğini,

bu usulsüz tebliğe rağmen davacı ... ve davacı ... aleyhine Kayseri 5. İcra Dairesinin 2018/14829 E. sayılı (Yeni 2020/41252 E.) kefillikten kaynaklı icra takibine başlanıldığını, davacı ... hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi için yine aynı dairede 2018/14534 E. sayılı (Yeni 2020/41007 E.) icra takibine başlanıldığını, davacı ... için ise yine aynı dairede ipoteğin paraya çevrilmesi için 2018/14535 E. sayılı (Yeni 2020/41008 E.) dosyaları ile takip başlatıldığını, tebliğlerin usulsüz olması nedeni ile İcra Hukuk Mahkemesince icra emrinin iptaline karar verildiğini,

sonrasında kefiller ... ve ... tarafından Kayseri 5. İcra Müdürlüğünün 2018/14829 E. sayılı dosyasına 14.12.2020 tarihinde toplam 1.879.600,05 TL tutarında ödeme yapıldığını, davalı bankanın kat ihtarında sözleşme ve kanuna aykırı faiz işlettiğini, asıl borçlunun kat ihtarı öncesi yaptığı ödemelerin mahsup edilmediğini ve sonuçta 747.580,42 TL talep edildiğini, her ne kadar aynı kat ihtarı ile 657.500,00 TL tutarında banka teminat mektuplarının bedellerinin talep etmiş ise de bu tarihte banka teminat mektupları muhattabı tarafından paraya çevrilmediğinden davacıların bu tutardan sorumlu olamayacağını,

davacı ...’in kira alacağına da usulsüz olarak 2018/14535 E. sayılı dosyasında haciz konduğunu ileri sürerek davacıların borçsuz olduğunun tespiti ile davacıların taşınmazları üzerine konulan ipoteklerin terkini ile davalı tarafından davacı ...’in 2018/14535 E. sayılı dosyasında tahsil edilen kira alacağının davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dışı asıl borçlu ile imzalanan 4 adet genel kredi sözleşmesine istinaden ticari nitelikte krediler kullandırılmış olduğunu, söz konusu sözleşmeyi davacılardan ... ve ...'nın müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatı ile sözleşmeyi imzalamış bulunduklarından kefalet limitleri gereğince borçtan sorumlu olduklarını, diğer davalı ...'in ise kullanılan kredinin teminatı olmak üzere adına kayıtlı taşınmazı davalı banka lehine ipotek vermiş olduğunu, borçluların kredi ödemelerini aksatarak temerrüde düşmesi nedeniyle hesabın kat edildiğini, ihtarnamelerin usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğini,

muaccel hale gelen kredi borcunun ödenmemesi üzerine borçlularla ilgili olarak 5. İcra Müdürlüğünün 2018/14829 E. sayılı dosyasından takip başlatıldığını, borçluların itirazı üzerine itirazlarının iptali davası açıldığını, davanın derdest olduğunu, borçlunun ayrı bir menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmadığını, dava dışı Kefil ... ve ... borcun tamamından değil borcun bir kısmından sorumlu olmaları sebebiyle kendi sorumlu oldukları kısımları İcra dairesine ödemiş olduklarını, kalan miktarlarla ilgili akit firma şirketin ve diğer kefillerin sorumlulukları devam etmekte olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın icra takibinden sonra açılan menfi tespit, ipoteğin terkini ve kira alacağı taleplerine ilişkin olduğu, davacılar ... ile ...'nin Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2019/881 E. sayılı dosyası ile görülen itirazın iptali davasına konu Kayseri 5. İcra Dairesinin 2018/14829 E. (Yeni Esas 2020/41252 Kayseri Genel İcra Dairesi) sayılı dosyası yönünden mahkemede menfi tespit talebinde bulunmuş olduğu ve dava konusu icra takibinin ve miktarının aynı olduğu,

bu nedenle davacılar ... ve ...'nın Kayseri 5. İcra Dairesinin 2018/14829 E. (Yeni Esas 2020/41252 Kayseri Genel İcra Dairesi) sayılı dosyası yönünden açmış oldukları davada hukuki yararının bulunmadığı, davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerektiği, Kayseri 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/1009 E. sayılı dosyasında, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin 2020/41008 E. sayılı dosyasında borçlu ... yönünden icra emrinin iptaline karar verildiği,

bunun üzerine 17.08.2021 tarihli ödeme emrinin düzenlenerek borçluya yeniden tebliğ edildiği görülmekle, davacı ... yönünden icra emri iptal edilse de icra takibinin devam ettiği ve borcun sona ermediği, davacı ... yönünden ise Kayseri 3. Aile Mahkemesinin 2019/83 E. sayılı dosyasından ipoteğin kaldırılmasına ilişkin karar verildiği, bu kararının istinaf tarafından kaldırılması üzerine 2021/180 E. sayılı dosya üzerinden yargılamasına devam edildiği, bu dosyada henüz karar verilmediği,

ayrıca bilirkişi raporlarından da anlaşıldığı üzere davalı bankanın davaya ve icra takip dosyalarına konu genel kredi sözleşmelerinden dolayı işlek krediler ve teminat mektuplarından 2.184.018,17 TL ve Kredili mevduat hesabı ile kredi kartından kaynaklanan 52.197.28 TL olmak üzere toplam 2.236.215,45 TL nakit alacağının bulunduğu, Kayseri Genel İcra Dairesinin 2020/41252 E. sayılı dosyası (Kapatılan Kayseri 5. İcra Dairesinin 2018/14829 E.) kapsamında ise 837.881,32 TL alacağının olduğu,

dolayısıyla davalıların ipotek bedellerinin üzerinde halen borç bulunduğu anlaşılmakla, davacılar ... ve ...'in borçlu olmadıklarının tespiti talepleri ile ipoteklerin terkini taleplerinin, ayrıca ...'nin kira alacağı talebinin ayrı ayrı reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davacılar ... ile ...'nin Kayseri 5. İcra Dairesinin 2018/14829 E. (Yeni Esas 2020/41252 Kayseri Genel İcra Dairesi) sayılı dosyası yönünden açmış oldukları menfi tespit davasının hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ve aynı Kanun'un 115 inci

maddesinin ikinci fıkrası gereğince usulden reddine, davacı ...'nin Kayseri 5. İcra Dairesinin 2018/14534 E. (Yeni Esas 2020/41007 Kayseri Genel İcra Dairesi) sayılı dosyası yönünden, davacı ...'nin ise Kayseri 5. İcra Dairesi'nin 2018/14535 E. (Yeni Esas 2020/41008 Kayseri Genel İcra Dairesi) sayılı dosyası ile Kayseri Gayrimenkul Satış İcra Müdürlüğü'nün 2020/197 E. sayılı dosyaları yönünden açmış oldukları menfi tespit davalarının reddine, davacılar ... ile ... tarafından açılan ipoteğin terkini taleplerinin ayrı ayrı reddine, davacı ...'nin kira alacağı talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, davacılar ... ve ...'nin Kayseri 5. İcra Dairesinin 2018/14829 E. sayılı dosyasında borçlu olmadıklarının tespitine ilişkin açtıkları davalar yönünden yapılan incelemede başlatılan ilamsız takibe itiraz edilmesi üzerine itirazın iptali davasının açıldığı, menfi tespit davasının itirazın iptali davasından sonra açılmış olması nedeniyle davalının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı, zira menfi tespit davasında ileri sürülebilecek hususların itirazın iptali davasında da ileri sürülebileceği, hukuki yararın varlığının dava şartlarından olduğu,

mahkemece bu hususun resen dikkate alınması gerektiği, bu nedenle mahkemece davanın hukuki yarar yokluğundan reddedilmesinin usul ve yasaya uygun görüldüğü; davacı ...'nin Kayseri 5. İcra Müdürlüğünün 2018/14534 E. (Yeni Esas: 2020/41007 E. Kayseri Genel İcra Md) sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitine ve Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Çay Mahallesi, 4826 Ada, 4 Parsel ve 488 Pafta'da yer alan taşınmaz üzerinde davalı lehine tesis edilen ipoteğin terkinine ilişkin açtığı davalar yönünden yapılan incelemede, davacılar ile davalı banka arasında imzalanan 12.10.2011, 31.10.2012,

20.03.2014 Tarihli Genel Kredi sözleşmelerine davacıların müteselsil kefil sıfatıyla imza attığı, davalı banka lehine taşınmazı üzerinde 525.000,00 TL tutarında ipotek tesis edildiği, davalı bankanın genel kredi sözleşmelerinden kaynaklı alacağının bulunduğu dosya kapsamından sabit olmakla mahkemece davaların reddi yönünde hüküm kurulmasında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı;

... yönünden yapılan incelemede 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 875 inci maddesinde taşınmaz rehninin ana para, takip giderleri gecikme faizi ve iflasın açıldığı veya rehnin paraya çevrilmesinin istendiği tarihe kadar muaccel olmuş üç yıllık faiz ile son vadeden başlayarak işleyen faiz alacağını güvence altına alacağının düzenlendiği, davalı bankanın genel kredi sözleşmelerinden kaynaklı alacağının bulunduğu 14.03.2022 tarihli bankacı bilirkişi raporuyla sabit olduğu,

bu durumda mahkemece davacının Kayseri 5. İcra Müdürlüğü'nün 2018/14535 E. (Yeni Esas Kayseri Genel İcra 2020/41008 E.) sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespiti talebi ile ...

Mahallesi, 7084 Ada 9 Parselde kayıtlı bulunan taşınmaz üzerinde tesis edilen ipoteğin terkini talebinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun görüldüğü, davacı ... davalı banka ile imzalanan Genel Kredi sözleşmelerinde kefil sıfatıyla imzası olmamasına rağmen davalı bankanın genel kredi sözleşmelerinden kaynaklı alacağının bulunduğu,

borcun dava tarihi ile ödenmediği 14.03.2022 tarihli bankacı bilirkişi raporuyla sabit olup davacı ...'nin Kayseri Gayrimenkul Satış İcra Müdürlüğü'nün 2020/197 E. sayılı dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespiti ve davalı tarafından Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün 2020/41008 E. sayılı dosyası ile haciz yoluyla tahsil edilen ...'ye ait kira alacağının iadesi davaların reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, genel kredi sözleşmesine dayalı kefalet ve ipotek sorumluluklarına dayalı olarak başlatılan takiplerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.