Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5282 K.2024/2343

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Hollanda'nın Ridderkerk şehrine gönderdiği emtianın davalıya ait araçlarla taşındığını, Convention Marchandise Routier (CMR) senedine emtianın +2 derecede taşınması gerektiğinin yazıldığını, davalının bu şarta uymadığını, taşıma sırasında yüksek ısıya maruz kalan emtianın hasara uğradığını, olay nedeniyle alıcının 14.158,00 euro eksik ödeme yaptığını ileri sürerek 14.158,00 euro karşılığı 42.898,74 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ekspertiz raporu ve şoför ifade tutanağına göre malda herhangi bir ısı hasarının söz konusu olmadığını, raporda fiziki hasardan bahsedildiğini, malların 2. kalite olduğunu, kaplar içerisinde birçok sapsız üzüme rastlandığının ifade edildiğini, mala has kusurdan ve ambalajlama, yükleme ve istiflemeden kaynaklanan hasarlardan taşıyıcının sorumlu tutulamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 01.07.2020 tarih, 2109/524 E. ve 2020/343 K. sayılı kararı ile davacının dava dışı şirkete gönderdiği yaş üzüm emtiasının davalı taşıyıcının sorumluluğunda iken zarara uğradığı, meydana gelen bu zarardan davalı şirketin sorumlu olduğu, üzümün kilogram fiyatının 2,38 TL olarak belirlendiği, zarar gören üzüm miktarı 16.950 kg olduğundan 40.341,00 TL'nin dava tarihi olan 05.03.2014 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 12.04.2021 tarih, 2020/5881 E. ve 2021/3555 K. sayılı kararıyla "Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de bozma ilamında işaret edilen hususlar hakkında yeterli ve denetime açık şekilde inceleme ve araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Zira, Dairemiz bozma ilamında, varış yerinde yapılan ekspertiz raporundaki tespitlere de dikkat çekilerek, taşımada ambalajlama ve istifleme hatası olup olmadığının, hasarın, emtianın uygun ısıdan taşınmamasından mı yoksa yetersiz ambalajlamadan veya hatalı istiflemeden mi kaynaklandığının, hem ısı hasarı hem de ambalajlama ve istifleme hatası varsa emtianın ne kadarının hangi sebepten hasarlandığının tespit edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilmiş olup, mahkemece, belirtilen hususların değerlendirilmesi için bozmadan önce alınan bilirkişi raporunu düzenleyen bilirkişilerden ek rapor alınmıştır.

Bilirkişiler önceki görüşlerinde sebat ederek, hasarın, emtianın uygun sıcaklıkta taşınmamasından kaynaklandığını, bu durumun soğuk zincirinde kırılmalara ve sonuç olarak da üzümlerin bozulmasına sebep olduğunu mütalaa etmişlerdir. Ancak ekspertiz raporunda, alt katlarda bulunan kasaların üst katlarda bulunan kasaların basıncına bağlı olarak deforme oldukları, hasarlı kasaların içinde bulunan üzümlerin bir kısmının ezilmek ve çatlamak suretiyle zarar gördükleri belirtilmiştir.

Bilirkişiler, bu durumun istifleme ve ambalajlama hatasına delalet edip etmediğini değerlendirmedikleri gibi, emtianın uygun sıcaklıkta taşınmamasının kasaların ekspertiz raporunda belirtildiği şekilde bir hasara uğramasına sebep olup olmayacağı hususuna da izahat getirmemişlerdir.

Bu itibarla, mahkemece, aralarında taşıma işleri konusunda uzman bir kişinin de bulunduğu bilirkişi heyetinden yeni bir rapor alınarak, bozma ilamında işaret edildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi" doğru görülmeyerek karar bozulmuş, bozma sebep ve şekline göre davalı vekilinin sair temyiz itirazları incelenmemiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşımaya ilişkin Convention Marchandise Routier (CMR) belgesine taşımacı tarafından herhangi bir şerh düşülmediği, hasara dair ekspertiz raporunda “Üzümlerin kâğıt poşetler içinde ahşap kasada paketlendiği, her kasada 5 kg üzüm yer aldığı” denilerek malın ambalajlanmasında bir sorun olduğuna dair tespit yapılmadığı,

aynı raporun devamında “Temiz bir manifesto tanzim edilmiş olduğundan, başka bir deyişle kamyon sürücüsü tarafından CMR manifestosu üzerinde herhangi bir açıklama yapılmamış olduğundan, malın treylere hasarsız bir biçimde yüklenmiş olduğu sonucuna varıldığı” denildiği, dolayısıyla buradan hareketle Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesinin (CMR Konvansiyonu) 9 uncu maddesi göz önüne alındığında, malın taşıyıcı davalı tarafından sağlam ve iyi ambalajlanmış şekilde teslim alındığının kabulünün gerektiği, istiflemenin taşıyıcıya bırakıldığına ilişkin herhangi bir sözleşme bulunmadığı,

dolayısıyla 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6102 sayılı Kanun) 863 üncü maddesinin birinci fıkrasının açık hükmü gereğince yükleme ve istiflemenin davacı yanca yapıldığının kabul edilmesi gerektiği, CMR Konvansiyonunun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi ve 18 inci maddesinde yer verilen hükümler gereğince, meydana gelen hasarın hatalı istifleme etkisiyle oluşan kısmından davalı taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı, her ne kadar hatalı istifleme davacı tarafça yapılmış ise de, davalı taşıyıcının istiflemeye nezaret-gözetim,

yanlış istifleme halinde gönderene bildirim ve göndericinin uyarıları dikkate almaması halinde bu hususu CMR Belgesine şerh düşme yükümlülüğünün bulunduğu, dava dosyasında davalı taşıyıcının anılan yükümlülüklerini yerine getirdiğine ilişkin herhangi bir delil bulunmadığı, hasarın yanlış istif etkisiyle oluşan kısmının davacı gönderici ile birlikte davalı taşıyıcının müterafik hatalı eylemleri neticesinde meydana geldiği,

Ağustos ayında taşınan üzümün tanelenmesine ve çürümelerin başlamasına soğuk zincirin bozulmasının katkıda bulunacağı, boşaltma esnasında treyler ayarı 2 ℃, olmasına karşın sıcaklıkların 2,2 ℃ ve 5,5 ℃ ortalama 3,3 ℃ olduğu, bu sıcaklık değerlerinin talimat sıcaklık değerinin üstünde bulunduğu, araçta taşıma esnasında sıcaklığın ne seviyede olduğunu kaydeden cihaz bulunmadığı için davalı taşıyıcının kendisine CMR senedinde verilen sıcaklık talimatını yerine getirdiğini kanıtlayamadığı, davalı taşıyıcının davacı göndericinin sıcaklık talimatına uyduğuna dair dava dosyasına sunulan başkaca kanıt bulunmadığı,

davacının dilekçesinde üzümün kilogram fiyatının 2,38 TL olduğunu açıkça belirttiği, bu anlamda, üzümün kilogramının 2,38 TL olarak kabul etmek gerektiği, davacının bu talebinin 2. sınıf çekirdeksiz üzüm fiyatları ile de uyumlu olduğu, üzümün kilogram fiyatı 2,38 olarak belirlendiğine göre, zarar gören üzüm miktarı 16.950 kg ile 2,38'in çarpılması ile ortaya çıkan 40.341,00 TL davacının davalıdan talep edebileceği zarar miktarını gösterdiği, dava konusu hasarın hem yükleme-istifleme hatasının, hem de soğuk zincirin korunamamasının etkisiyle meydana geldiği, soğuk zincirin korunamamasının davalı, yanlış istiflemenin ise davacı hatası olduğu,

bununla birlikte davalı taşıyıcının da istiflemeye nezaret- gözetim, yanlış istifleme halinde gönderene bildirim yükümlülüğünün bulunduğu, hasarın yanlış istif etkisiyle oluşan kısmının davacı gönderici ile birlikte davalı taşıyıcının müterafik hatalı eylemleri neticesinde meydana geldiği, istifleme hatası durumlarında, Yargıtay’ın, taşıyıcının %25 ila %30 arasında kusurlu olduğu şeklinde kararlar verdiği, davalının %62,5, davacının %37,5 kusurlu olduğu kanaatine varıldığı,

zararın 40.341,00 TL’ye denk geldiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 25.213,13 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının CMR senedine şerh düşmeden emtiayı teslim aldığını, artık ambalajlama, yükleme, istifleme hatası ileri süremeyeceğini, müvekkilinin yüklemede kusurlu davrandığına dair tek bir delilin bulunmadığını, müterafik kusurlu kabul edilemeyeceğini, hasarın soğuk zincirdeki bozulmadan kaynaklandığını, Mahkeme kararını gerekçe içermediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma ilamına uygun araştırma yapılmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkiline en fazla %25 oranında kusur atfedilebileceğini, ekspertizin tamamen yükleme ve istifleme hatasına işaret ettiğini, bundan dolayı alt kattaki kasaların üsttekilerin baskılarıyla zarara gördüğünü, malın gönderici davacı tarafından yüklenip istiflendiğini, bilirkişilerin ambalajlamanın usulüne uygun olup olmadığını araştırmadığını, soğuk zincirin kırıldığı iddiasının ispatlanamadığını, kabul etmemekle birlikte soğuk zincirin korunamaması halinde bile hatalı istiflemenin illiyet bağını kestiğini,

müvekkilinin sınırlı sorumluluğunun bulunduğunu, ürünün fiyatının ortalama 1,00 TL olduğunu, işletmece masrafı adı altında bir masraf belirlenemeyeceğini, ürünün 2. sınıf olduğunun dikkate alınmadığını, tazminat hesabının yanlış yapıldığını, ısrarlı beyanlarına rağmen sınırlı sorumluluk hesabının göz ardı edildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını gerektirmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taşıma sırasında hasar gören emtia bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6102 sayılı Kanun'un 683 üncü maddesinin birinci fıkrası.

2.CMR Konvansiyonu'nun 8, 9, 17 ve 18 inci maddeleri.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,