Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/539 K.2024/4144

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket tarafından dava dışı sigortalı ... Çelik San. ve Tic.

A.Ş.’ye ait sigortalı emtianın taşınmasına ilişkin 16.08.2018-16.08.2019 tarihleri arası dönem için nakliyat abonman sigorta poliçesi düzenlendiğini, Antwerp/Belçika’da yerleşik tedarikçi Thyssenkrupp Steel Heavy Plate Antwerp N.V. tarafından hazırlanan 30 kap ve 137 plaka emtianın, Antwerp Limanından forwarder firma Normed Belgium organizasyonunda başka firmalara ait ürünlerle birlikte M/V BURHAN DIZMAN 3 gemisine yüklenerek İskenderun Limanına sevk edildiğini, varış limanında tahliye sırasında, emtiada deniz suyu izine rastlanıldığını, hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğini,

yapılan ekspertiz incelemesi sonucunda 104.857,40 TL'nin ödenerek sigortalının haklarına halef olunduğunu, alacağın tahsili amacıyla İstanbul Anadolu 20. İcra Müdürlüğünün 2019/36581 E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalının haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline, takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının sigortalısı tarafından sunulan 20.06.2019 tarihli konşimentoya dayanan talepler için yetkili yargı yeri olarak Londra'da bulunan Denizcilik Tahkim Birliğine (LMAA) başvurulması gerektiğini, uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözülmesi ve çözümünde İngiliz Hukukunun uygulanması gerektiğini, arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, sigorta şirketi tarafından sigortalısına yapılan ödemenin geçerli bir sigorta ilişkisine dayanıp dayanmadığının, davacının ve sigortalısının menfaatinin bulunup bulunmadığının, sigorta ödemesinin ex gratia (hatır ödemesi) niteliğinde olup olmadığının ve bu kapsamda geçerli bir halefiyetin bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyaya sunulan konişmentonun taşıyan Norwed Belgium acentesi tarafından imzalandığı, konişmentoya göre dava dışı sigortalının gönderilen konumunda olduğu, 20.06.2019 tarihli ara konişmentonun 4 üncü maddesinde konişmento kapsamında ortaya çıkan herhangi bir uyuşmazlığın Londra'daki tahkimde çözüleceğinin düzenlendiği,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1237 nci maddesinde taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmentonun esas alınacağının düzenlendiğini, davacının sigortalısı yükü teslim aldığından konişmentodaki tahkim şartının gönderilen konumundaki sigortalı ve davacı açısından da bağlayıcı olduğu, davalı tahkim itirazında bulunduğundan konişmentodaki tahkim şartına göre Mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğini, emtianın taşıma işleminin sona ereceği seferin nihai teslim yerinin Konya olması nedeniyle kombine bir taşımanın söz konusu olduğunu, 6102 sayılı Kanun'un 902 nci maddesinde bu durumun açıkça düzenlendiğini, eşya taşımasında değişik tür araçlarla taşıma sözleşmelerinde görevin asliye ticaret mahkemesine ait olduğunu, genel yetki kuralları doğrultusunda davanın sigorta şirketinin bulunduğu yer olan İstanbul Anadolu Adliyesinde açıldığını, Mahkemece verilen görevsizlik kararının da hatalı olduğunu,

görev itirazlarının dürüstlük kurallarına uygun ve iyi niyetli bir biçimde yapılması gerektiğinin Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 06.03.2009 tarih, 2008/5454 E., 2009/2604 K. sayılı kararında belirlendiğini, yabancı mahkeme lehine yapılan yetki anlaşmasına dayanan yetki itirazının dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığını, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 05.02.2019 tarih, 2018/2354 E., 2019/833 K. sayılı kararında da, davacının Türk uyruklu olduğu ve Türk uyruklu bulunan davalıların ikametgah mahkemesinde dava açıldığından,

kendi ikametgah mahkemesinde kendisini daha iyi savunabilecek olan davalıların tahkim itirazında bulunarak tahkim heyetinin görevli olduğuna ilişkin itirazının iyiniyet kurallarına aykırı olduğunun belirlendiğini, davalının ikametgâhı mahkemesi kanunen yetkili mahkeme olduğu için, yetki anlaşması yapmak suretiyle korunmak istenen tarafın davacı olduğunu, bu nedenle davacının davayı davalının ikametgâhı mahkemesinde açması hâlinde davalının mahkemenin yetkisine itiraz etmesinin, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, davalının icra takibine itiraz aşamasında yetki/görev itirazında bulunmamasına rağmen,

yargılama aşamasında bu itirazların ileri sürülmesinin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu konşimentoda, davacı nakliyat sigortacısının sigortalısı olan ... Çelik San. ve Tic.

A.Ş.'nin yükün alıcısı olarak yer aldığı, taşıyan ile gönderilen (konişmentonun meşru hamili) arasındaki ilişkide konişmentonun esas alındığı, konişmento hamilinin gönderilen eşyayı teslim alma hakkının kapsam ve koşullarının, navlun sözleşmesinden bağımsız olarak konişmentoya göre belirlendiği, davacı ... şirketinin sigortalısının, somut olayda gönderilen konumunda olduğu ve davacının gönderilenin halefi olarak onun hak ve sorumluluklarına tabi olduğu, bu nedenle konişmentodaki tahkim şartının davacı için bağlayıcı olduğu, gerek davacı sigortacı, gerekse onun sigortalısının tacir olup, tedbirli bir tacir gibi davranmakla yükümlü olduğu,

deniz yoluyla uluslararası taşımalarda düzenlenen konişmentolarda standart olarak uluslararası yetki şartı veya tahkim şartının yer aldığı, bu şartın, dürüstlük kuralına aykırı haksız işlem şartı olarak kabulünün mümkün olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, deniz yoluyla taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Kanun'un 1237 nci maddesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,