Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5588 K.2023/5877

Taraflar arasındaki asıl dava marka hakkına tecavüzün önlenmesi ve manevi tazminat karşı dava marka hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne karşı davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı -karşı davalı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin, 25 yıldır teknolojinin yenilikçi ve etkin kullanımıyla, çok boyutlu öğrenme ortamları üreten bir eğitim firması olup, 1988 yılında TÜBİTAK Multimedia Araştırma Laboratuvarı olarak çalışmalarına başladığını,1996 yılında yapılan özelleştirmenin ardından ...Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş. oluşumu ile ticari faaliyetlerine devam ettiğini, yenilikçi teknolojileri takip ederek,

2000 yılından itibaren lise ve ilköğretim müfredatı temelli eğitim destek CD'leri: “VİTAMİN” serisini oluşturduğunu ve oluşturduğu bu eğitim serisi ile tüm Türkiye’de bilinir hale geldiğini, davalı şirketin yayınlamış olduğu 9786059697651 ISPN numaralı DGS çözümlü soru bankası kitabında “VİTAMİN” ibaresini esaslı unsur olarak kullandığını, “VİTAMİN” müvekkil şirketin tescilli ve tanınmış markası olduğundan davalı şirketin bu eylemleri, müvekkil şirketin marka hakkına tecavüz niteliğinde olduğunu,

556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 62 nci maddesi uyarınca davalı tarafın “VİTAMİN” ibaresini kullanmaktan yasaklanmasına, yayınlanan ve dağıtılan davalı tarafa ait dava konusu kitaplara el konularak müvekkil şirkete ait markanın silinmesine bu mümkün değilse kitapların imhasına karar verilmesi gerektiğini, ayrıca tescilli ve tanınmış markası olan “VİTAMİN” ibaresi dürüstlük kuralına aykırı şekilde kullanılan, eğitim ve öğretim sektörünün lider şirketlerinden olan müvekkil şirket lehine 150.000,

00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek ,davalı tarafın 9786059697651 ISPN numaralı DGS çözümlü soru bankası kitabında müvekkilin tescilli ve tanınmış markası olan “VİTAMİN” ibaresini kullanmaktan yasaklanmasına, bu ibarenin yer aldığı davalı tarafa ait yayınlanan ve dağıtılan dava konusu kitaplara el konularak müvekkil şirkete ait markanın silinmesine, bu mümkün değilse bu kitapların imhasına, müvekkil şirket lehine 150.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı karşı davacı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın online eğitim veren bir kurum olduğunu, müvekkilinin ise basılı yayınları piyasaya sürdüğünü dolayısıyla her iki ''VİTAMİN'' markasının kulllanım alanlarının farklı olduğunu ,davacı şirketin ''VİTAMİN'' markasını okul öncesi, ilkokul, orta okul, lise seviyesinde eğitim için kullanmakta olduğunu, müvekkilinin bu ibareyi ''DGS'' sınavlarına hazırlık kitaplarında kullandığını, kullanım alanlarının farklı olduğunu, her iki şirketn kullanmakta olduğu ''VİTAMİN''' ibaresi görsel açıdan birbirinden farklı olduğunu, ayırt edilebilir nitelike olduğunu,

davacının 2000/12630 nolu markası 16. sınıfı kapsamadığından bu markaya dayanılarak hak talep etmesinin mümkün olmadığını, manevi tazminat talebinin yersiz olduğunu savunmuş, karşı dava yönünden davacının ''VİTAMİN'' ibareli markasının hükümsüz olduğunu, hükümsüz markaya dayalı hak talep edemeyeceğini, 2008/28206 nolu markanın başvuru tarihinin 13.05.2008 olduğunu, ancak 05.07.2001 tarihinde yapılan başvuruyla ''IQ Vitamin'' ibaresiyle 16. sınıfta başka bir markanın tescil edilmiş olduğunu ''Vitamin'' ibaresinin ilk kullanan davacı-karşı davalı şirket olmadığını, böyle bir tescilin yapılmış olmasının hatalı olduğunu,

ileri sürerek asıl davanın reddini, karşı davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile markaların esaslı unsurunun VİTAMİN ibaresi olduğu, davalıya ait kitap üzerinde VİTAMİN ibaresiyle birlikte yer alan SORU BANKASI vb. ibarelerin, markanın üzerinde kullanıldığı emtia açısından zayıf ve tanımlayıcı unsurlar olduğu, gerek davacıya ait markanın gerek davalı markasının eğitim hizmetlerinde ve eğitim malzemeleri ile bunların satışında kullanıldığı, bu mal ve hizmetlerin benzer ihtiyaçları gidermesi, birbirini tamamlayıcı niteliği bulunması nedeniyle, taraf markalarının kapsamında olan mal ve hizmetlerin aynı ve aynı tür olduğu,

taraf markaları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; markaların görsel ve işitsel olarak benzerlik taşıdıkları, markaların esaslı unsurlarının aynı olduğu, dolayısıyla markaların benzer olduğu, davacıya ait tescilli markalar ile davalı tarafından kullanılan VİTAMİN markalarının benzer olduğu, bu nedenle markalar arasında dava konusu mal ve hizmetler yönünden 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 6 ncı maddesi anlamında karıştırılma olasılığı bulunduğu,

davalının VİTAMİN markasını dava konusu kitaplar üzerinde kullanmak şeklinde gerçekleşen eyleminin marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 6769 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinde belirtilen biçimlerde kullanmak olarak nitelendirileceği, yapılan değerlendirmeler uyarınca; davalının, davacı adına tescilli markalar ile benzer olan VİTAMİN ibareli markayı taşıyan kitapları satışa arz etmesinin 6769 sayılı Kanun uyarınca marka hakkına tecavüz sayılan fiillerden olduğu,

kanundan sayılan bu fiillerden birinin gerçekleşmesi halinde marka sahibi tazminatla birlikte tecavüzün refini talep edebileceği, davalının eyleminin davacı adına tescilli 2008 28206, 2000 12630 sayılı markalara tecavüz oluşturduğu anlaşıldığından; davacının, davalı tarafın VİTAMİN ibaresini kullanmaktan yasaklanması, bu ibarenin yer aldığı davalı tarafa ait yayınlanan dava konusu kitaplara el konularak davacı şirkete ait markanın silinmesi şeklinde tecavüzün refi yönündeki taleplerinin yerinde olduğu, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, ihlalin niteliği göz önüne alındığında 20.000,00 TL manevi tazminatın yerinde olduğu,

karşı dava yönünden hükümsüzlük talebinin incelenmesinde:karşı davacı vekili VİTAMİN ibaresinin gerçek hak sahibinin davacı/karşı davalı olmadığını, dava dışı 3. bir kişi adına tescilli IQ VİTAMİN ibareli bir marka olduğunu iddia ve beyan ederek 2008 28206 sayılı markanın hükümsüzlüğünü talep ettiği, karşı davacı şirketin dava dışı 3. bir şirkete ait olan IQ VİTAMİN ibareli markayı ileri sürerek gerçek hak sahipliğinin dava dışı 3. kişide olduğunu gerekçe göstererek dava açma hakkının bulunmadığı,

nispi ret sebeplerinin kapsamındaki hükümsüzlüğün yalnızca itiraz etme hakkına sahip, tescil edilmiş veya tescili için başvuruda bulunulmuş marka sahiplerince talep edilebileceğinden; davacının nisbi ret sebepleri ileri sürerek dava açma hakkının bulunmadığı, hükümsüzlük talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükmedilen manevi tazminat tutarının düşük olduğunu, müvekkili şirketin sektörün lider şirketlerinden olduğunu, vitamin markasının ise eğitim sektörünün en tanınmış markalarından olduğunu ileri sürerek manevi tazminat taleplarinin kısmen kabulüne kısmen reddine dair kısmının kaldırılarak manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesini, tescilli ve tanınmış markası iltibas yaratacak şekilde usul ve yasaya aykırı şekilde kullanılan müvekkil şirket lehine 150.000, 00 TL manevi tazminata hükmedilmesini istemiştir.

2.Davalı-karşı davacı davacı vekili isitnaf dilekçesinde özetle; her iki "VİTAMİN" markasını kullanım alanlarının farklı olduğunu ,iltibas söz konusu olmamasına rağmen mahkemece bu hususun dikkate alınmadığını, davacının "Vitamin" ibaresinin kullanıldığı hiçbir basılı kitabı olmadığını, davacı basılı yayın üzerine çalışmamakta, online eğitim çözümleri sunup bununla ilgili olarak CD oluşturduğunu, davacı taraf onlıne eğitim veren bir kurumken, müvekkilim basılı yayınları piyasaya sürdüğünü, davcaı tarafın "vitamin" markasını kullandığı hiçbir basılı yayın bulunmadığını,

dolayısıyla her iki "vitamin" markasının kullanım alanları farklı olup karıştırılma durumu söz konusu olmadığını, davacı şirket "vitamin" markasını okul öncesi-ilkokul-ortaokul-lise seviyesinde eğitim için kullanmakta iken, müvekkilim bu ibareyi "dgs" sınavlarına hazırlık kitaplarında kullandığını, dolayısıyla kullanım alanlarının farklı olduğunu, her iki yayının hitap ettiği kitleler eğitim durumu, yaş, bilgi ve konum itibariyle birbirinden tamamen ayrıldığını, her iki Vitamin ibaresinin görünüm itibariyle de birbirinden farklı olduğunu,

davacı tarafın dayanak olarak gösterdiği markalardan 2000/12630 nolu marka yönünden hiçbir hak ileri süremeyeceğini, zira bu markanın müvekkilimin markasının kullanım alanı olan 16. sınıfı kapsamadığının belirtilerek davacı tarafın dayanmış olduğu diğer marka olan 2008/28206 nolu markanın ise hükümsüzlüğünü dava konusu ettiklerini, 2008/28206 nolu markanın başvuru tarihi 13.05.2008 tarihi olupi bu marka yine aynı sınıfta, yani 16. sınıfta 05.07.2001 tarihinde yapılan başvuruyla "IQ Vitamin" ibaresiyle tescil edildiğini,

bu nedenle hükümsüzlük incelemesi yapılarak asıl dava yönünden de bu incelemeye bağlı olarak hüküm tesis edilmesi gerektiğini, hükümsüzlüğünü istemekte müvekkilin menfaati bulunduğunu, yeni bilirkişi taleplerinin reddedilerek hüküm tesis edildiğini, ileri sürerek asıl dava hem de karşı dava yönünden verilen kararların kaldırılarak, asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının dava konusu kitabında kullanılan "Vitamin" ibaresinin, davacının tescilli markalarından kaynaklanan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin açık olduğu, mahkemece asıl davada hükmedilen manevi tazminat tutarının da Dairelerince uygun görüldüğü, karşı dava yönünden ise 6769 sayılı Kanun'un 5 inci madesi ile menfaati olan herkesin hükümsüzlük davası açma hakkının bulunduğu belirtilmişse de, davalının karşı davasında sadece dava dışı 3. kişilere ait 2001/13114 numaralı markasına dayanıldığı,

bu durum karşısında mahkemenin, bu türden bir hükümsüzlük talebinin, ancak tescil edilmiş veya tescili için başvuruda bulunulmuş marka sahiplerince yapılabileceği gerekçesiyle karşı davanın reddine karar verilmesinde de bir isabetsizliğin bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı-karşı davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; “VİTAMİN” ibaresinin müvekkili şirketin tescilli ve tanınmış markası olduğundan davalı şirketin bu eylemlerinin, müvekkili şirketin marka hakkına tecavüz niteliğinde olduğunu, davalının eyleminin tecavüz niteliğinde olduğu tespit edilmiş olmasına rağmen hükmedilen manevi tazminat miktarının müvekkilinin uğradığı zararı gideremeyecek kadar düşük olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı-karşı davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; asıl dava yönünden davanın dayanağı 556 sayılı KHK'nın yürürlükten kalktığını, davacının davasını 556 sayılı KHK'nın 62 nci maddesine dayanarak açtığını, buna rağmen karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerekirken yargılama taleple bağlı kalmadan 6769 sayılı Kanun'a göre yapılmış olduğunu ,davaya konu VİTAMİN ibaresinin müvekkilinin kitapları için esaslı unsur olmadığını, iltibasın her iki tarafın da hitap ettiği öğrenciye göre değerlendirilmesi gerekirken, eksik değerlendirme yapıldığını,

karşı dava yönünden karşı dava dayanaklarının 6769 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi olduğunu bu madde, marka tescilinde mutlak ret nedenlerini öngörmekte olup bu maddeye dayalı dava hakkının herkese tanındığını, taraflarınca 5 inci maddeye dayanıldığını, davalının tescil ettirdiği vitamin markasının çok daha önce tescil edilen IQ VİTAMİN ibareli markanın birebir ayırt edilemeyecek kadar benzeri olmasının yanı sıra genel geçer her sektörde kullanılabilen yaygın bir ibare olduğunu,

ancak mahkemece taleplerinin yok sayılarak 6 ncı maddedeki nispi ret nedenine dayalı dava açılmış gibi dava açmaya hakkı bulunmadığı denilerek karşı davalarının reddinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, hükümsüzlük davası açmakta müvekkili şirketin menfaatinin bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl dava marka hakkına tecavüzün önlenmesi ve manevi tazminat, karşı dava marka hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Temyiz harcı peşin alındığından davalı karşı davacıdan başkaca harç alınmasına mahal olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,