Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5860 K.2024/7505

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 2018/06913 sayılı tasarım tescili olduğunu, davalı tarafından bu tescile konu tasarımların ...

Metal unvanı altında trendyol, vivense ve gitti gidiyor adlı internet satış sitelerinde satışını yaptığını ve davalının müvekkiline ait tasarım haklarına tecavüz ettiğini, aynı zamanda haksız rekabete de sebebiyet verdiğini ileri sürerek endüstriyel tasarımdan doğan haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti men’i, ref'i ile şimdilik 1.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın tecavüz tarihinden itibaren avans faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş;

daha sonra maddi tazminat istemini netleştirerek 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (6769 sayılı Kanun) 151 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine göre hesaplanmasını istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı yanın söz konusu ürünleri dava dışı ... Mobilya'ya sattığını, bununla ilgili faturaların ibraz edileceğini, ... mobilya tarafından da müvekkiline satış işlemi yapılmış olduğunu, ayrıca bir üretim yapılmadığını, davaya konu satışın yapıldığı belirtilen internet siteleri üzerinden müvekkilinin çok miktarda farklı ürünlerin satışını yaptığını, dava konusu ürünlerden kaç tane satıldığının belirlenemeyeceğini, davacının ilgili ürünlerin satışı için muvafakatının bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince tüm dosya kapsamına göre, ihtilaf kapsamında davalı internet adresleri üzerinden satılan ürünlerle ilgili paylaşımların, davacı adına tescilli tasarımlardan doğan haklara tecavüz edip etmediği hususununda bilirkişi raporu alındığı, uyuşmazlık konusu tasarımın, mobilya tasarımı olup mobilya tasarımlarında tasarımcının oldukça geniş seçenek özgürlüğü bulunduğu, somut olayda bilgilenmiş kullanıcının mobilya kullanan tüketiciler veya bu tarz ürünlerin satıldığı mobilya mağazasında çalışan bir satış görevlisi olabileceği, davalı tarafça internet satış siteleri üzerindeki paylaşımlarında yer alan ...

Metal Ahşap koltuk takımı adındaki kullanımın, davacı adına 2018 06913 sayılı tasarım tesciline konu tasarımlardan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiği, maddi tazminat talebi bakımından; alınan bilirkişi raporlarına göre, her ne kadar 2021 yılı için davacının faaliyet kârı %7,19 olarak hesaplanmışsa da davalının 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin muhasebe kayıtlarından davaya konu tasarımın uygulandığı ürünlerin üretimi ve satışları belirlenemediğinden ve davacının zararının tam olarak tespit edilemediği,

bu nedenle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 50 ve 51 İnci maddeleri gereğince takdiren 10.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği, manevi tazminat talebi yönünden ise, davalının bulunduğu konum itibariyle tasarımlardan haberdar olabilecek durumda olup davacı tasarımlarına ürünü üretip piyasaya sunarak tecavüz ettiği, tecavüz nedeniyle tasarım sahibinin duyduğu acı, elem, ticari hayattaki güven zedelenmesini ayrıca tecavüz edilen tasarım sayısı da göz önünde alınarak takdiren 10.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle;

davanın kabulüne, davacı adına 2018 06913 sayı ile tescilli tasarımının davalı tarafından internet satış siteleri üzerinden ...

Metal Ahşap koltuk takımındaki koltukların davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, tecavüz ve haksız rekabetin men ve ref'ine, 6098 sayılı Kanun’un 50 nci maddesi dikkate alınarak taktiren 10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, somut olayın özelliğine göre davacının manevi zararına yönelik takdiren belirlenen 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,

karar kesinleştiğinde masrafı davalıdan karşılanmak suretiyle kararın tirajı 50.000 üzerinde yayınlanan ulusal gazetelerden birinde ilanına karar verilmiş, hüküm davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davalının hamak koltuk satışının davacının tescilli endüstriyel tasarımından doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edip etmediği, eğer tecavüz ve haksız rekabet teşkil ediyorsa men'i, ref'i ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 26 ncı maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6769 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi, 55 inci maddesi ile 151 inci maddesi ve devam hükümleri

3. 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi

3. Değerlendirme

1.Dava davacı yanın tescilli endüstriyel tasarımına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i, ref'i ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, davalı taraf iddiaya konu koltuk takımlarının davacı tarafından üretilerek davadan daha önce ortak ticaret yaptıkları dava dışı ... Mobilya ... tarafından satın alındığını, alışveriş sitelerinde satışı için aynı ürünlerin ...

Mobilya tarafından kendilerine satıldığını, bu ürünlerin dışında başkaca üretim veya başkalarından teminle satışları da olmadığını savunmuş, davacının dava dışı ... Mobilya lehine keşide ettiği ve içeriğinde 2 adet koltuk takımının da olduğu anlaşılan 2 adet faturayla ... Mobilyanın kendilerine keşide ettiği 12 adet koltuk takımının satışına ilişkin faturayı sunmuş, tanık olarak dinlenen ...'da bu savunmayı doğrular mahiyette beyanlarla dava konusu ürünlerin ...

Mobilya'ya satılan ürünler olduğunu belirtmiştir.

İlk Derece Mahkemesince alınan mali bilirkişi raporunda, sadece ... Mobilya'ya davacının yaptığı satışlara ilişkin davalı tarafından sunulan faturaların davacı defterlerinde yer aldığı tespitiyle yetinilmiş; 30.06.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda ise davalının anılan savunmasının, satış yapılırken "... Metal" unvanının kullanılması nedeniyle yerinde olmadığı, alışveriş siteleri üzerinden satışı yapılan ürünlerle davacı tasarımına tecavüz edildiği tespitinde bulunulmuş, Mahkemece bu raporlara itibar edilerek yukarıda yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Marka, 6769 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlayan ve marka sahibine sağlanan korumanın konusunun açık ve kesin olarak anlaşılmasını sağlayabilecek şekilde sicilde gösterilebilir olması şartıyla kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi olmak üzere her tür işaret;

endüstriyel tasarım ise aynı Kanun'un 55 inci maddesinde, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünüm olarak tanımlanmıştır. Anlaşılacağı üzere, endüstriyel tasarımlar ürünün görünümünü koruma altına alırken markalar ise o ürünün diğer teşebbüslerin ürünlerinden ayırt edilmesini sağlar.

Öte yandan, aynı Kanun'un "Hakkın Tüketilmesi" başlıklı 152 nci maddesinin birinci fıkrasında sınai mülkiyet hakkı korumasına konu ürünlerin, hak sahibi veya onun izni ile üçüncü kişiler tarafından piyasaya sunulmasından sonra bu ürünlerle ilgili fiillerin hakkın kapsamı dışında kalacağı düzenlenmiştir.

Şu halde Mahkemece, davalı tarafça davacının davaya konu ürünler üzerinde tescilli tasarımdan doğan haklarının ürünleri ...

Mobilya'ya satmakla tükendiği, satılan bu ürünlerden başka üretim veya temin suretiyle satış yapılmadığı savunulduğuna göre, davalının satış yaptığı iddia edilen alışveriş sitelerinin verilerine de ulaşmaya çalışarak ve taraflara usulüne uygun ihtarat yapılmasıyla temin edilecek tarafların ticari defterleri üzerinde alanında uzman bilgisayar mühendisi, mali müşavir ve sınai mülkiyet uzmanından müteşekkil yeni bir bilirkişi heyeti vasıtasıyla yapılacak incelemeyle dava konusu ürünün davacı tarafından ...

Mobilya'ya kaç adet satıldığının, davalının bu üründen ... Mobilya'dan kaç adet aldığının ve iddia edilen alışveriş sitelerinde kaç adet satış yapıldığının; yani davalının davacı tarafından ...

Mobilya'ya ve onun tarafından da davalıya satılan ürünlerden başka tecavüz teşkil eden üretim veya satışının olup olmadığının tespitine çalışılarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamış ve bozmayı gerektirmiştir.

2.Kabule göre de, 6100 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesinde hâkimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği ancak duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebileceği düzenlenmiş olup, somut olayda davacı taraf dava dilekçesinde 1.000,00 TL maddi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren avans faiziyle tahsiline karar verilmesi isteminde bulunup bu talebi ıslah da etmemesine rağmen, talebi aşacak şekilde 10.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline hükmedilmesi de doğru olmamış ve bozmayı gerektirmiştir.