Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5983 K.2024/7433

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Karadeniz ... Yönetimi İç ve Dış Tic. A.Ş.'nin (İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü 650005) Denizcilik Holding A.Ş.'ye katılarak birleştiğini, tescil ve ilan işlemlerinin tamamlandığını, birleşen Karadeniz ..... A.Ş. ile davalı ... İth. Ltd. Şti. arasında 28.02.2008 tarihli toptan alım sözleşmesi akdedildiğini, ...'ın anılan sözleşmeyi müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatı ile imzaladığını, birleşen Karadeniz ... A.Ş. ile davalı ...

Motor.. A.Ş. arasında 21.01.2008 tarihli toptan alım ve satım sözleşmesi akdedildiğini, ...'ın anılan sözleşmeyi müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatı ile imzaladığını, birleşen Karadeniz ... A.Ş. ile davalı ...

Motor A.Ş. arasında 28.02.2008 tarihli toptan satış sözleşmesi akdedildiğini, ...'ın anılan sözleşmeyi müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatı ile imzaladığını, davalıların ticari ilişki gereği borçlarını ödemediklerini, ödenmesi gereken miktarlar borçlular tarafından ödenmediğinden 06.05.2010 tarihinde taraflar arasında "Sulh Sözleşmesi" başlıklı iki sözleşmenin imzalandığını, davalıların borçlarını kayıtsız şartsız kabul ettiklerini, anılan sözleşmeler uyarınca sözleşmelerde ayrıntıları belirtilen senetlerin düzenlendiğini,

ödemelerin yapılmaması üzerine bir kısım senetler hakkında açılan icra takipleri olduğunu ancak icra dosyalarında ödeme yapılmadığını, yine bir kısım çekler hakkında açılan icra takipleri olduğunu ancak icra dosyalarında ödeme yapılmadığını, açıklandığı üzere sulh sözleşmesi ekinde listelenen senetler/bonoların ödenmediğini, davalılara ödenmesi hususunda ihtarname keşide olunduğunu, ihtarnamede borcun ödenmesinin, aksi halde yasal yollara başvurulacağının, ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılacağının ihtar edildiğini, davalıların cevabi ihtarnamede olumsuz cevap verdiklerini,

bunun üzerine davalı ...'ın mâliki olduğu (ipotek verdiği) bağımsız bölüm üzerindeki ipotek için İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2016/4678 E. sayılı dosyadan 800.000,00 TL miktarlı olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takibe geçildiğini, davalılarca kötü niyetle borcun tamamına ve takibe itiraz edildiğini, itiraz sebebi ile takibin durduğunu ileri sürerek davalıların İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2016/4678 E. sayılı ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine borca haksız ve kötü niyetli itirazlarının iptaline, takibin devamına, müvekkili lehine %20' den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı şirket ile birleştiği beyan edilen ..... A.Ş. ile davalı ... Motor.. A.Ş. arasında 21.01.2008 tarihli toptan alım ve satım sözleşmesi, 28.02.2008 tarihli toptan satım sözleşmesi, davalı ... İth.. Ltd.

Şti. ile de 28.02.2008 tarihli toptan alım sözleşmesi akdedildiğini, davalı şirketler arasında ayrı ayrı 06.05.2010 tarihli sulh sözleşmeleri akdedildiğini, sulh sözleşmesinde mutabık kalınan borç miktarlarının sözleşmenin ekinde yer alan ödeme tablosuna göre ödenmesinin kararlaştırıldığını, sulh sözleşmelerinin imzalandığı tarih itibari ile yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (818 sayılı Kanun) 115 inci maddesi uyarınca önceki sözleşmelerden bağımsız yeni bir borç oluştuğunu, hal bu ki ipoteğin tesis edildiği tarihi itibari ile taraflar arasında tanzim edilmiş bulunan 21.01.2008,

28.02.2008 tarihli 3 ayrı sözleşmeden kaynaklanan borçların ipotek ile teminat altına alındığını, ipotek tesisinden sonra tanzim edilecek sözleşmelerin ise ipotek kapsamı dışında olduğunu, 09.11.2009 ipotek tarihi itibari ile taraflar arasında mevcut bu 3 ayrı sözleşmeden doğan borcun teminatını teşkil etmek üzere davacı lehine ipotek tesisinden sonra 06.05.2010 tarihli sulh sözleşmeleri akdedilerek taraflar arasındaki cari hesabın kesildiğini ve borç miktarının borçlu tarafça kabul edildiğini,

böylece ipotek tesisi öncesinde akdedilmiş 3 adet sözleşme ile ilgili olup taraflar arasındaki cari hesaptan kaynaklanan borçların 818 sayılı Kanun'un 115 inci maddesi gereği sulh sözleşmeleri ile yenilenerek sona ermiş olduğundan ve böylece söz konusu sulh sözleşmeleri ile aynı zamanda ödeme planına da bağlanmış olan yeni ve önceki sözleşmelerden bağımsız bir borcun ortaya çıktığını, dolayısı ile müvekkili tarafından davacı lehine tesis edilmiş olan ipoteğin de ipotek akit tablosundaki şartlar gereği ipoteğin tesisinden sonra tanzim edilmiş olan 06.05.2010 tarihli sulh sözleşmelerinden doğan borcun teminatını teşkil etmediğini,

bu nedenle ipoteğin paraya çevrilmesi için yapılan icra takibinin haksız olduğunu, diğer yandan sulh sözleşmesinden önce ve sonra davacıya verilen tüm kambiyo senetlerinin ifa yerine edim olarak verilmiş olduğundan dolayı da önceki borçların sona erdiğini, bu nedenle de davacının ipoteğin paraya çevrilmesi için takip hakkı bulunmadığını savunarak haksız davanın reddi ile davacının takip miktarının %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.

2-Diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, dosyaya sunulan sulh protokollerinin ve davalı şirketler tarafından verilen çek ve senetlerin dava konusu ipoteği sonlandırmadığının kabul edildiği, anılan sulh sözleşmeleri ile mutabakata varılan borçların ödendiğine ilişkin dosyaya delil sunulmadığı, takip dosyalarında da tahsilat yapılmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalıların İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2016/4678 E. sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, hüküm altına alınan 800.000,00 TL asıl alacağın %20'si üzerinden hesaplanan 160.000,00 TL icra inkâr tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş, karar davalı ... vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, davalılardan ... İthalat Şirketi'nin sicil kayıtları kapsamından 09.10.2014 tarihinde ticaret sicilinden re'sen terkin edildiğinin anlaşıldığı, dava konusu ipotek takibi 09.06.2016 tarihinde başlatılmış olup takip borçlusu şirketin bu tarihte tüzel kişiliğinin bulunmadığı, taraf ehliyeti bulunmayan tüzel kişilere başlatılan takipler bakımından, ölü gerçek kişilere karşı başlatılan takiplerde uygulanan hukuki rejimin cari olduğu,

buna göre ölü kişi aleyhine takip başlatılamayacağı gibi, tüzel kişiliği sona ermiş ve taraf ehliyeti bulunmayan şirketlere karşı da takip başlatılamayacağı, davacı takip alacaklısının davalı takip borçlusu şirket için takip öncesinde herhangi bir ihya kararı almadığı, davalı ...

İthalat Şirketi'nin borçları bakımından bu şirket ile ipotek borçlusu arasında zorunlu takip arkadaşlığı mevcut olduğundan ve takip arkadaşlarından birinin takip tarihinde taraf ehliyeti bulunmadığından, bu şirketin borçları bakımından usule uygun ve geçerli bir ipotek takibinden söz edilemeyeceği, dosyaya taraf ehliyeti bulunmayan şirket adına ve eski tarihli vekalete dayalı sunulan itiraz dilekçesi de hukuki sonuç doğurmayacağı, mahkemece yapılan yargılama sırasında davalı şirketin itirazın iptali davası ile sınırlı olmak üzere ihya edilmiş olmasının geçersiz takibi geçerli hale getirmeyeceği,

geçerli bir takibin varlığının itirazın iptali davalarının ön koşulu olduğu, davacının bu şirketten olan alacağı bakımından açmış olduğu itirazın iptali davasının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin ikinci fıkrası ve 115 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca özel dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilmesinin hatalı olduğu, davalı ipotek borçlusu vekilinin bu yöndeki istinaf sebebinin yalnızca davalı ...

İthalat Şirketi yönünden yerinde bulunduğu, diğer istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile kararın kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak sureti ile davalı ...'ne karşı açılan davanın özel dava şartı noksanlığından usulden reddine, davalılar ... Motor Servis ve Tic.

A.Ş. ile ...'a karşı açılan davanın kabulü ile, bu davalıların İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün 2016/4678 E. sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin takipteki diğer koşullarla devamına, hüküm altına alınan 800.000,00 TL alacağın %20'si üzerinden hesaplanan 160.000,00 TL icra inkâr tazminatının davalılar ... Motor Servis ve Tic.

A.Ş. ile ...'dan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş, karar davacı vekili ve davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takibe yapılan vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesinin ikinci fıkrası ile 115 inci maddesinin ikinci fıkrası, 370 inci maddesinin ikinci fıkrası.

2.2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Kanun'un 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davacı vekilinin temyiz itirazlarına gelince, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... İth. İhr. ve Tur. Ltd. Şti.'nin 09.10.2014 tarihinde sicilden resen terkin edildiği, dava konusu takibin başlatılığı 09.06.2016 tarihinde anılan şirketin tüzel kişiliğinin bulunmadığı, geçerli bir takibin varlığının itirazın iptali davasının ön koşulu olduğu gerekçesiyle davalı ... İth. İhr. ve Tur. Ltd. Şti. hakkında açılan davanın özel dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş ise de takip başlatılmadan önce sicilden terkin edilen şirketin diğer davalı ... Motor Servis ve Tic. A.Ş. olduğu anlaşılmıştır.

Hâl böyle iken, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... İth. İhr. ve Tur. Ltd. Şti. hakkındaki davanın esastan reddine karar verilmesi, takip tarihinden önce sicilden resen terkin edilen diğer davalı ... Motor Servis ve Tic. A.Ş. hakkındaki davanın ise aleyhine yapılan geçerli bir icra takibi bulunmadığından usulden reddine kararı verilmesi gerekirken Bölge Adliye Mahkemesince yukarıda belirtilen yazılı şekilde karar verilmiş olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki maddi hataya yönelik olduğu anlaşılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.