Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/6593 K.2025/359

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 21.01.2025 günü hazır bulunan davacı vekilleri Avukat ... ve Avukat Orhan Tepedelenlioğlu ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Kazakistan'da bulunan dava dışı ... firmasından satın aldığı 421.540 kg keten tohumu küspesinin taşınması için Kazakistan Demiryollarına ait KTZ Express ile anlaşıldığını, Türkiye parkuru için davalıya ücret ödendiğini, taşıma anlaşmasına göre satın alınan palet keten tohumu küspesinin KTZ Ekspress'e ait 16 adet 40'lık konteynerlerle Kostanay şehrinden Hazar Denizine Ro-Ro Gemileri ile Azarbeycan'a, oradan Gürcistan'a ve sonra Türkiye'ye taşınarak Kars istasyonuna tam, sağlam ve hasırsız şekilde varmasının planlandığını,

uluslararası gözetim kuruluşu tarafından düzenlenen kalite belgesi uyarınca sağlam, temiz ve ticarete uygun şekilde yükleme yapılarak 10.07.2018'de Kars istasyonuna vardığını, Kars istasyonunda vagon üzerindeki konteynerlerden aşırı koku ve kapak altlarından su damlaması şikayeti üzerine heyet toplanarak orijinal mühürlerin heyet huzurunda açıldığını, kapak kenar ve altlarından su çıkışı olduğunu, konteynerlerin içerisine su girişinin olduğunu ve buna bağlı olarak ürünlerin bir kısmının fermantasyona uğrayarak bozulduğunun tespit edildiğini,

hasarla bağlı olarak TCDD Kars istasyonu lojistik müdür vekili tarafından CIT 20 tutanağı düzenlendiğini, Kars Gümrük Müdürlüğü'nün 26.07.2018 tarihli gümrük giriş beyannamesinde beyanname muhteviyatı dökme eşyanın 43.040 MT eksik çıktığı ibaresinin yazıldığını, malın tamamının değil bir kısmının bozulduğunu, hasar üzerine KTZ Ekspress'e hasar ve zarara ilişkin belge ve bilgilerin gönderilmesi talepli yazı yazıldığını, konteyner kapakları açılırken ve hasara ilişkin tutanaklar tutulurken General Survey şirketinin incelemeleri ile düzenlediği 25.07.2018 tarihli raporda, konteynerlere su sızmış olduğu,

bunun da yüksek neme yol açarak mallara zaman verdiği, ürünün fermente olduğu ve çürüdüğünü detaylı olarak tespit ederek resimlediğini, davalıdan 16.10.2018 tarihli yazı ile hasarın ödenmesinin talep edildiğini, herhangi bir yazılı cevap verilmediğini ileri sürerek davacının uğradığı 78.544,75 USD zararın eksik çıkan 43040 MT hasar(dahil) ve yoksun kalınan kar için şimdilik 100,00 USD'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; eşyanın mühürleri sağlam bir şekilde Kars istasyonuna ulaştığını, müvekkilinin taşımanın 79 km'sinden sorumlu olduğunu, konteynerlerin KTZ Express firmasına ait olduğunu, ürünün bozulmasından müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, CİM'nin 23. ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 878/1-d hükmü gereği müvekkilinin sorumluluğunun ortadan kalktığını, konteynerlere su girişi olduğu iddiasının doğru olmadığını, aksine dışarıya doğru su sızıntısı olduğunu, konteynerlerin dolu olarak bir aydan fazla Kazakistan Kostanay İstasyonunda bekletildiğini, yolda da 20 günlük sürenin geçtiğini, eşyadaki eksikliğin su kaybından kaynaklandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile COTİF/CIM'ın 14. maddesi kapsamında ambalajlama yükümlülüğü gönderene ait olup taşımaya konu keten tohumu küspesinin taşınacağı konteynerlerin gönderen tarafından seçildiği, gönderenin yükleme için gerekli onayları beklemeden 14.05.2018 tarihinde keten tohumu küspesini konteynerlere yüklediği, konteynerlerin, onay alınması sürecinde 1 aydan fazla süre ile 21.05.2018 tarihine kadar dolu olarak Kostanay İstasyonunda bekletildiği,

bekleme sebebi ile gerçekleşen emtia zararına göndericinin katlanması gerektiği, gönderenin taşıma için gerekli izinleri alıp prosedürü tamamladıktan sonra yüklemeyi gerçekleştirmesinin gerektiği, eşyanın niteliği gereği uzun süre konteynerde kalmasının fireye sebep olacağı, bu sürede hava sıcaklığı, ortam nemi ve öğütülmüş keten tohumu küspesinin kendi içinde barındırdığı nemin etkisiyle üründe bozulma meydana geldiği,

26.07.2018 tarihli tutanakta belirtilen 43.040 kg miktar eksikliğinin konteynerler içerisindeki küspenin kimyasal reaksiyona girerek oluşturduğu suyun nakliye boyunca konteynerlerden dışarı çıkmasıyla oluştuğunun tespit edildiği, ithalatta uyulması gereken kurallara göre ürünlerin mühürlü konteyner içerisinde taşınması sorumluluğu bulunduğundan dışarıdan müdahale olmasının mümkün olamayacağı ve varma yeri olan Kars İstasyonunda sağlam olan konteyner mühürlerinin oluşturulan heyet huzurunda açıldığı,

COTİF/CIM'ın 23. maddesinde öngörülen taşıyıcının sorumluluktan kurtulmasına ilişkin birden fazla koşulun gerçekleştiği, hasar ve eksilmeden davalı taşıyıcının sorumlu olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu emtianın gönderenin kusuru sebebiyle 14.05.2018-21.06.2018 tarihleri arasında dolu olarak beklediği ve bu şekilde 1 aydan fazla sağlıksız koşullarda, nem oluşmasına sebebiyet verecek şekilde yüksek ısıya maruz kaldığının tespit edildiği,

eşyanın niteliği gereği uzun süre konteynerde kalmasının fireye sebep olacağı, alınan ilk numunede nem oranının %70, konteyner içi sıcaklığının 70-80 dereceye çıktığının tespit ediliği, taşıma sözleşmesi dosyaya sunulmadığından ambalajlama yükümlülüğünün kimde olduğu açık olmamakla birlikte COTİF/CIM'ın 14. maddesine göre kural olarak ambalajlama yükümlülüğünün gönderene ait olduğu, eşyanın beklemesinin gönderenin kusurundan kaynaklandığı,

davalı, taşıma işini KTZ Express ile birlikte üstlendiğinden taşıma faaliyetlerinin tüm safhaları bakımından taşıyıcının sorumluluğuna sebebiyet verecek bir zarardan sorumluluğu doğabilecek iken somut uyuşmazlıkta taşıyana atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, demir yolu taşımasından kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.