Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/88 K.2024/3965

Taraflar arasındaki alacak, davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Manisa ili, ......ilçesi, 6. ......, Mahallesi, ...

Sokağı, 1880 ada, 1 parsel sayılı ve İzmir-Ankara asfaltı üzeri N:37 adresinde mukim akaryakıt istasyonu ile olarak taraflar arasında 12.03.2007 tarihli intifa hakkı tesisi ve yatırım hakkındaki protokolün akdedildiğini, söz konusu protokol ile müvekkili şirket lehine tapuda tesis edilerek 17 yıllık intifa bedeli karşılığında davalıya 225.000USD +KDV ödenmesinin kararlaştırıldığını, müvekkili şirket lehine 10.05.2007 tarihinde intifa hakkının tapuya tesis edildiğini, müvekkilince protokolün 6. maddesi uyarınca üç farklı seferden toplam 352.179,85TL'nin davalıya ödendiğini,

bayilik sözleşmesi tahtında Shell akaryakıt istasyonu olarak faaliyet göstermekte iken Rekabet Kurumu'nun 12.03.2009 tarihinde genel bir duyuru yayınladığı ve akabinde emsal nitelikte karar verdiğini, Rekabet Kurulu kararında grup muafiyeti kapsamında öngörülen süreyi aşan kısmının ifasının hukuken ve fiilen imkânsız hale geldiğini, idari davaların reddolması nedeniyle bu davanın açılmasının zorunlu olduğunu, intifa hakkının kullanılmayan döneme isabet eden süreye kıstelyevm usulü hesaplanan tutarın müvekkili şirkete iade edilmesi gerektiğini,

bu hususta davalıdan 29.06.2012 tarihinde keşide edilen ihtarname ile talepte bulunulduğunu ileri sürerek 234.302,84TL tutarın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının daha önce huzurdaki davayı İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde açtığını, bu davanın 2013/77 E. 2013/146 karar sayılı ilamı ile reddedildiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, intifa akdinin devamına engel hukuksal ya da fiili bir engel yokken davacının intifa hakkını ivaz karşılığı kendisinin sonlandırdığını, intifa hakkı tesisi ve yatırım hakkında protokolünde intifanın devamına değil, istasyon işletmeciliğine engel hukuki veya fiili halden bahsettiğini, davacının müvekkilinden tahsil ettiği ivaz karşılığında intifa hakkını tapudan terkin ettirdiğini,

denkleştirici adalet ilkesinin dava konusu olay açısından uygulama yerinin ve olanağının olmadığını, mahkemece tarafların birbirine alacaklı ve borçlu olduğu hususunda incelemeye geçilmesi halinde davanın takas-mahsup nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiğini, kötü niyetli müktesip davacının müvekkiline iadesi gereken zenginleşme kalemleri ile zaruri, faydalı ve diğer masraf kalemlerinin hesaplanmasını, karşılıklı edimlerin iadesi kapsamında davacıya verilmiş ipoteklerinde tapudan terkininin gerektiğini, istasyon inşaa ve imar masraflarının hesaplanarak davalıya iadesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olay açısından tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda davacının temsilcisinin 28.12.2012 tarihli intifa terkin tescil işlemi belgesinde; ""yukarıda özellikleri belirtilen taşınmaz üzerinde lehtarı olduğumuz intifa hakkının tamamından bedelini aldığımdan, çıplak mülkiyet malikleri lehine terkinini talep ederim." ifadelerine yer verildiği görüldüğü gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu alacağın müvekkili şirket tarafından davalı ile akdedilen intifa hakkının rekabet mevzuatı kararları nedeniyle süresinden önce sona ermesi nedeniyle kullanılmayan süreye tekabül eden kısmı ile ilgili davalıya ödenen tutarın iadesi olduğu,

dolayısıyla da davalının kararlaştırılan normal süresinden önce sona eren intifa hakkı nedeniyle kullanılmayan süre için peşinen almış olduğu intifa bedelini iade etmesi gerektiğini, tapuda gerçekleştirilen terkin işlemine ilişkin tescil belgesine tarafların müdahalesi ya da beyanını geçirmesi imkanı bulunmadığından terkin işlemi öncesinde tüm hak ve alacaklarını açıkça saklı tutan müvekkil şirketin müdahalesi olamayan beyana dayalı olarak tespit edilen alacağının ortadan kaldırılması imkânı bulunmadığını,

ayrıca müvekkili şirketin aynı konuda görülmekte olan sair davalarında da aynı itirazlar yapılmışsa da ilgili davalarda müvekkili şirketin bu haklarını ihtarname ile saklı tuttuğu nazara alınarak, alacaklarının kabulüne karar verildiğini, yargılamada terkin işlemindeki tescil belgesindeki matbu intifa bedeli alındığı beyanına itibar edilerek hüküm kurulmuşsa da davalının tapudaki terkin işlemi tarihinden 3 gün sonra kendi kendine müvekkili şirkete banka yoluyla 10.000,00 TL intifa bedeli ödemesi yaptığı da tespit edildiğini,

davalının terkin işleminden sonra müvekkili şirkete kendi kendine intifa bedeli iadesi ödemesi yapması ile tapudaki beyanın matbu olduğunu ortaya koyduğunu, davalının borcu bulunmaması tespitine rağmen 3 gün sonra kendisi tarafından müvekkil şirkete intifa bedeli iadesi konusunda ödeme yapıldığı da ortada olduğunu, dolayısıyla, tapu terkin belgesindeki beyanın terkin işleminde yazılan matbu bir beyan olduğunu ortaya koymaya yettiğini, tescil belgesindeki intifa bedelinin alındığı matbu beyanına itibar edilerek hüküm kurulması ile eksik ve hatalı inceleme ile karar verildiğini,

matbu beyana itibar edilmemesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafından daha önce aynı konuda davacı yanca İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/77 E. ve 2013/146 K sayılı dosyasında açılıp görülen davada verilen kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğini, bu nedenle kesin hüküm nedeniyle davanın reddi gerektiğini, keza davanın zamanaşımından reddi gerektiğini, intifanın devamına engel hukuksal ya da fiili hiçbir şart yokken davacının ivaz karşılığında devam eden intifa hakkını kendisi sonlandırdığından da davanın reddi gerektiği gözetilerek kararın red gerekçesinin düzeltilerek onanmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ilk derce mahkemesi karar ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, her iki taraf vekillerinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenleri ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

Katılma yoluyla davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın davasının kesin hüküm, zamanaşımı, iyi niyete aykırılık ve esastan haksız olması nedeniyle kararın düzeltilerek onanması isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, intifa sözleşmesinin, Rekabet Kurulu kararıyla süresinden önce sona ermesi nedeniyle intifa bedelinin, sözleşmenin karşılıksız kısmına isabet eden kısmının tahsili istemine ilişkin bir alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.4721 sayılı Türk Medeni Kanun'un 794 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,