Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/1559 K.2025/1135

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin "O'NA DAİR SİSTEM VE ENERJİ" ve "KUR'AN'DAKİ GİZLİ ESMA-ÜL HÜSNALAR VE GİZLİ İLİMLER (HAVASÜL HAVVAS)" isimlerinde iki kitabı bulunduğunu, davalının ise bioenerji konusunda öğrenim görmek amacıyla bir dönem müvekkilinin yanında eğitim aldığını, bu eğitimini sürdürürken müvekkilinin desteği ve teşviki ile Mavi Kalem isminde yayınevi kurduğunu, müvekkilinin de kitap basımı konusunda yardımcı olmasını davalıya söylediğini, dava konusu kitaplardan "O'NA DAİR SİSTEM VE ENERJİ" isimli kitabı davalının müvekkili ile ses kaydı gerçekleştirerek,

soru cevap şeklinde söyleşi yapıp, yaptığı bu söyleyişi yazıya dökerek hazırladığını, bu kitabın basılması için bazı evrakların imzalanması gerektiğini söyleyerek müvekkiline birçok belge imzalattığını, bu belgelerin içeriğinin müvekkili tarafından okunmadan imzalandığını, davalının "O'NA DAİR SİSTEM VE ENERJİ" isimli kitabın hazırlayan kısmına kendi ismini, eser sahibi olarak da müvekkilini yazarak 2012 yılının Mayıs ayında kitabı basıp satışa sunduğunu, Telif Hakları Müdürlüğü'nde yapılan incelemede eser sahibi olarak davacının değil, davalının gözüktüğünü,

müvekkilinin diğer kitabı olan "KUR'AN'DAKİ GİZLİ ESMA-ÜL HÜSNALAR VE GİZLİ İLİMLER (HAVASÜL HAVVAS)" isimli ikinci kitabını hazırladığını ve bu kitabın basımını yine davalıya verdiğini, kitabın basımı ve masraflarının karşılanması için davalıya ING Bank'dan EFT yoluyla 12.02.2014 tarihinde 2.703,00 TL ödendiği halde davalının bu kitapların satışından elde edilen kârdan müvekkiline ödeme yapmadığını ileri sürerek "O'na Dair Sistem ve Enerji" isimli eserin manevi ve mali haklarının davacıya ait olduğunun tespitine, manevi ve mali haklara tecavüzün men'ine,

"O'na Dair Sistem ve Enerji" isimli kitabın satışından elde edilen gelirin şimdilik 1.000,00 TL'sinin, "Kur'andaki Gizli Esma-ül Hüsnalar ve Gizli İlimleri (Havasül Havvas)" isimli kitabın satışından elde edilecek gelirin şimdilik 1.000,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, mali haklara tecavüzün men'ine, 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davacı vekili 31.05.2019 havale tarihli ıslah dilekçesi ile "O'NA DAİR SİSTEM VE ENERJİ" isimli kitap yönünden 3.174,00 TL telif ücreti,

"KUR'AN'DAKİ GİZLİ ESMA-ÜL HÜSNALAR" isimli kitap yönünden 1.619,00 TL telif ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu eserlerden "O'NA DAİR SİSTEM VE ENERJİ" isimli eserin, davacının Türkçesinin ve donanımının kitap yazmaya elverişli olmaması sebebiyle davalının talebi üzerine davacı ile röportaj yapılmak suretiyle kendisi tarafından yazılıp basıma hazırlandığını, davacının bu eser üzerinde hak sahibi olmadığını, kitap metninden kitabın bir röportaj olduğu ve röportaj türü kitapların röportaj yapılan kişinin rızası alınmak suretiyle röportajı yapan kişinin imzasıyla yayına girdiğini, telif hakkının da röportajı hazırlayan kişiye ait olduğunu,

"KUR'AN'DAKİ GİZLİ ESMA-ÜL HÜSNALAR VE GİZLİ İLİMLER (HAVASÜL HAVVAS)" isimli kitabın basımı için ise davacının Mavi Kalem Yayınevine başvurduğunu, bunun üzerine davacı tarafından basım masrafının kendisine gönderildiğini ve bu kitabın telif haklarıyla ilgili sözleşme imzalandığını, davacının kitabın masraflarını kendi rızasıyla gönderdiğini, sözleşmeyi hiçbir baskı altında kalmadan imzaladığını, her ne kadar dava dilekçesindeki iddiaları kabul anlamına gelmese de Mahkemenin herhangi bir ödemeye karar verecek olması halinde 400 kitap davacıya teslim edildiğinden,

bunların basım bedeli olan 5.800,00 TL'nin mahsup edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı arasında davaya konu her iki kitabın basımı konusunda anlaşma yapıldığı, her ne kadar davacı "KUR'AN'DAKİ GİZLİ ESMA-ÜL HÜSNALAR" isimli kitabıyla ilgili sözleşmeyi davalının hileli davranışları nedeniyle farkına varmadan imzaladığını iddia etmişse de, bu iddiasını ispatlayacak hiç bir delil bulunmadığı,

bu kitapla ilgili taraflar arasında imzalanan 30.11.2013 tarihli Mali Hakları Kullanma İzin Belgesi ile davacının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan (FSEK) kaynaklanan çoğaltma, yayma, temsil, umuma iletim haklarını sınırsız ve süresiz olarak davalıya verdiği, bu kitabın eser sahipliği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık konusu bulunmadığı, bu kitapla ilgili davacıya telif ücreti ödendiğine dair davalı tarafça dosyaya bir delil sunulmadığı, bilirkişi raporunda belirtildiği gibi bu tür sözleşme ilişkilerinde genellikle satış bedelinin %10'unun yazara telif bedeli olarak ödendiği,

davaya konu olan "KUR'AN'DAKİ GİZLİ ESMA-ÜL HÜSNALAR VE GİZLİ İLİMLERİ (HAVASÜL HAVVAS)" isimli kitabın satış bedelinin 17,59 TL olduğu, %8 KDV indirimi yapıldığında 16,19 TL kaldığı, bu bedel üzerinden alınan bandrol sayısına göre 1000 adet kitabın satışından elde edilen gelirin %10'u olan 1.619,00 TL'nin telif bedeli olarak davacıya ödenmesi gerektiği, dava konusu "O'NA DAİR SİSTEM VE ENERJİ" isimli kitabın ise, davacının görüşlerini açıkladığı ve davalı tarafça kaydedilerek çözümü yapılan mülakat ile davacıya ait deneme yazıları ve öğrencilerinden ve hastalarından gelen mektuplardan oluşması nedeniyle eser sahibinin davacı olduğu,

basılan kitabın üzerinde eser sahibi olarak davacının adının, hazırlayan olarak ise davalının adının yazıldığı, ancak davalının Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan bandrol almak için yaptığı başvurusunda bandrol talep sahibi ve eser sahibi olarak kendi adını yazarak, ayrıca yargılama sırasında bu eserin kendisine ait olduğu iddiasında bulunarak davacının FSEK'ten kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz ettiği, muaraza yarattığı, davacının buna ilişkin davasının haklı olduğu, ayrıca 2012 yılında 1500 adet basılan bu kitapla ilgili de davacıya telif ücreti ödemediği, kitabın satış bedelinin 23,00 TL olduğu,

%8 KDV indirildiğinde 21,16 TL kaldığı, bu bedel üzerinden alınan bandrol sayısına göre 1500 adetin satışından elde edilen gelirin %10'u olan 3.174,00 TL'nin davacıya ödenmesi gerektiği, davalının "KUR'AN'DAKİ GİZLİ ESMA-ÜL HÜSNALAR VE GİZLİ İLİMLERİ (HAVASÜL HAVVAS)" isimli eserle ilgili davacının FSEK'ten kaynaklanan mali haklarına bir tecavüzünün bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, "O'NA DAİR SİSTEM VE ENERJİ" isimli eserin manevi ve mali haklarının davacıya ait olduğunun tespitine, davalının bu eserle ilgili davacının manevi ve mali haklarına tecavüzünün men'ine, "O'na Dair Sistem ve Enerji" isimli kitabı için 3.174,00 TL,

"Kur'an'daki Gizli Esma-ül Hüsnalar ve Gizli İlimler (Havasül Havvas)" isimli kitabı için 1.619,00 TL olmak üzere toplam 4.793,00 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, davalının "Kur'andaki Gizli Esma-ül Hüsnalar ve Gizli İlimler (Havasül Havvas)" eseri ile ilgili davacının mali haklarına tecavüz söz konusu olmadığından,

buna ilişkin davanın reddine, "O'na Dair Sistem ve Enerji" isimli eseri ile ilgili 2.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının süresinde yapılmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 346. maddesi uyarınca reddine, davalının istinaf başvurusu yönünden; haksız fiile dayanan manevi tazminat talebi hakkında yasal faize hükmedilmesi gerekirken, avans faizine hükmedilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına,

davanın kısmen kabulüne, "O'NA DAİR SİSTEM VE ENERJİ" isimli eserin manevi ve mali haklarının davacıya ait olduğunun tespitine, davalının bu eserle ilgili davacının manevi ve mali haklarına tecavüzünün men'ine, "O'na Dair Sistem ve Enerji" isimli kitabı için 3.174,00 TL, "Kur'an daki Gizli Esma-ül Hüsnalar ve Gizli İlimler (Havasül Havvas)" isimli kitabı için 1.619,00 TL olmak üzere toplam 4.793,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davalının "Kur'andaki Gizli Esma-ül Hüsnalar ve Gizli İlimler (Havasül Havvas)" eseri ile ilgili davacının mali haklarına tecavüz söz konusu olmadığından, buna ilişkin davanın reddine, "O'na Dair Sistem ve Enerji" isimli eseri ile ilgili 2.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm, davalı ve katılma yoluyla davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, eser sahipliğinin tespiti ile'ten kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti ve men'i ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.