Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/4122 K.2025/2369

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin “uni” esas ibareli tanınmış markaların sahibi olduğunu, davalı şirketin, bu markalar ile karıştırma ihtimali bulunacak derecede benzer nitelikteki “...” ibareli 2019/41158 sayılı başvurusuna müvekkilinin itirazının yerinde görülmeyerek reddedildiğini, bu kararın yeniden incelenmesi talebinin de nihai olarak Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) tarafından kabul görmediğini, müvekkili şirketin “uni” ibareli markalarıyla temizlik amaçlı madde ve parfümeri ürünlerinde tüketiciler nezdinde tanınmışlık kazandığını,

davalının “uni” ibaresini kendi markasında esaslı unsur olarak kullanarak müvekkili markalarının ayırt ediciliğinden ve tanınmışlığından faydalanmaya çalıştığını, 35. sınıftaki markaları ile başvuru markasının aynı sınıfları kapsadığını, müvekkilinin “uni” ibaresini haiz birçok ürününün toptan ve perakende satışını yaptığını, bu ürünlerin hemen hemen bütün market reyonlarında yer aldığını, davalının müvekkilinin markalarından haberdar olmadığından söz edilemeyeceğini ileri sürerek,

YİDK'nın 2020-M-9695 sayılı kararının iptaline ve 2019/41158 başvuru numaralı “...” ibareli marka başvurusunun tescil edilmesi halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2.Diğer davalı davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamına göre, davalı tarafça işlem dosyasında itiraza mesnet markalar için tescil kapsamındaki tüm mal ve hizmetler yönünden kullanım ispatı talebinde bulunulduğu, YİDK karar iptali istemi bakımından bir kısım davacı markalarının, dava konusu başvurunun yapıldığı 23.04.2019 tarihinde 5 yıldır tescilli olmadığı, kullanma ispatı istenen markalar yönünden davacı markalarının ciddi ticari etki doğurur nitelikte yoğun bir şekilde kullanıldığını kabule yeterli delil sunulmadığı,

dava konusu markanın 35. sınıf ile 35.05 perakendecilik sınıfı içerisinde yer alan tüm mal gruplarında ve 42. sınıf hizmetlerde tescilli olduğu; taraf markalarının 35. sınıf “Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için 03, 05, 08, 14, 16, 21, 24, 29, 30, 31, 32. sınıflardaki bir kısım malların bir araya getirilmesi hizmetleri yönünden aynı, aynı tür, benzer ve ilişkili olduğu,

bu hizmetlerden davalının markasında 35.05 kapsamındaki 05. ve 10. sınıf bir kısım mallar ile davalının markası ve davacının bir kısım mesnet markasında çekişmeli olarak yer alan 35. sınıfın 01-04. alt sınıflarındaki çeşitli hizmetler yönünden tüketicilerin daha dikkatli olmaları nedeniyle taraf markaları arasında karıştırılma ihtimali bulunmadığı, davacının bir kısım markasının ayrı şekilde yazılı “uni + (ek ibareler)”den oluştuğu, bir kısmının ise yine “uni” ibaresi ile başlayan bu defa tüm sözcüklerin birleşik olduğu markalardan oluştuğu, davacının bir kısım markalarında yer alan “uni” ibaresinin daha baskın olduğu,

yanına gelen ek unsurların tescilli sınıflarında mal/ hizmetler yönünden düşük ayırt edicilik taşıdığı, davalının “...” ibareli markası ile uzaklaşmaya yetmediği, davalı markasında davacının işbu markaları yönünden farklılaşmayı sağlayacak herhangi bir renk, yazı stili, figüratif unsur, ilave sözcük ve sair unsurların bulunmadığı, taraf markalarının ilk seslerinin/hecelerinin aynı olduğu, bir kısmında ise tüketicinin “uni” ibaresini ayrı olarak algılayabileceği, tüketicinin işbu mal ve hizmeti alırken alelâde bir özen gösterdiği, tercihi etkileyen en önemli faktörün ürünün markasına aşina olunması,

ürünü daha önce kullanıp memnun kalınması olduğu, bu sebeple tüketicilerin “...” ibareli mal/hizmeti ile karşılaştığında markalar arasında bağlantı kurma ihtimali dâhil markaları karıştırma ihtimalinin bulunduğu, ortalama tüketicilerin davalı markasının davacı markalarının bir başka versiyonu gibi algılayabileceği, idari-ekonomik anlamada bir bağlılığın bulunduğu düşüncesine kapılabileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, YİDK'nın 2020-M-9695 sayılı kararının 35. sınıf “Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için 03. sınıf: “Beyazlatma ve temizlik amaçlı maddeler: deterjanlar, çamaşır suları,

çamaşır yumuşatıcıları, leke çıkarıcılar, bulaşık yıkama maddeleri. Parfümeri; kozmetik ürünleri, kişisel kullanım amaçlı koku vericiler (insan ve hayvanlar için deodorantlar dahil; ilaç ihtiva eden kozmetikler hariç). Sabunlar (ilaç ihtiva eden sabunlar hariç). Diş bakımı ürünleri: diş macunları, diş parlatma ve beyazlatma maddeleri, tıbbi amaçlı olmayan ağız gargaraları. Aşındırıcı ürünler: zımpara bezleri, zımpara kağıtları, ponza taşları, aşındırıcı pastalar.

Deri, vinil, metal ve ahşap için parlatma ve bakım ürünleri: cilalar, bakım kremleri, cilalama amaçlı vaks” 05. sınıf: “Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları,”, 08. sınıf: “Değerli madenlerden olanlar dahil çatallar, kaşıklar, bıçaklar ve kesme, doğrama, soyma amaçlı elektrikli olmayan kesici mutfak aletleri. Kesici ve dürtücü silahlar.

Güzellik amaçlı ve kişisel bakım için kullanılan bu sınıfa dahil aletler: tıraş, epilasyon, manikür, pedikür aletleri, saç düzleştirme ve kıvırma amaçlı el aletleri, makaslar. Makine, cihaz ve taşıt onarımı, inşaat, ziraat, bahçecilik ve ormancılıkla ilgili elle çalışan (elektrikli olmayan ve motorsuz) aletler. Elektrikli-elektriksiz, buharlı ütüler.

Her türlü malzemeden mamul alet sapları”, 14. sınıf “Değerli metalden mamul müsabakalarda verilen kupalar, Tespihler” , 16. sınıf: “Kâğıt, karton (mukavva); kağıt veya karton malzemeden mamul ambalajlama ve sarma malzemeleri, karton kutular; kağıttan yapılmış tek seferlik kullanıma mahsus ürünler (kırtasiye amaçlı ürünler hariç): kağıt havlular, tuvalet kağıtları, kağıt peçeteler. Plastik malzemeden mamul ambalajlama ve sarma malzemeleri. Matbaa ve ciltleme malzemeleri.

Basılı yayınlar, basılı evrak: kitaplar, dergiler, gazeteler, faturalar, irsaliyeler, gelir makbuzları, takvimler, posterler, fotoğraflar, afişler, tablolar, çıkartmalar, pullar.

Kırtasiye, büro, eğitim-öğretim, yazım, çizim, resimve sanatçılar için malzemeler (mobilyalar ve cihazlar hariç): kırtasiye tipi kağıt ürünler, yapıştırıcılar, kalemler, silgiler, kırtasiye tipi bantlar, el işi için karton, yazı kağıtları, kopyalama kağıtları, yazarkasa kağıt ruloları, çizim aletleri, karatahtalar, resim boyaları. Büro makineleri.

Badana ve boya işleri için fırçalar ve rulolar.”, 21. sınıf: “Elektriksiz temizlik aletleri ve gereçleri: boya fırçaları hariç fırçalar, çelik talaşları, süngerler, çelik yünleri, üstüpüler, tekstilden mamul temizleme ve silme bezleri, bulaşık eldivenleri, elektrikli olmayan cilalama makineleri, halı süpürgeleri, sopalı yerpaspasları. Diş fırçaları, elektrikli diş fırçaları, diş ipleri, tıraş fırçaları, saç fırçaları, taraklar.

Değerli metalden olanlar da dahil olmak üzere, bu sınıfta yer alan ve elektrikle çalışmayan ev ve mutfak gereçleri (çatal, bıçak, kaşıklar hariç): yemek servis takımları, kap-kacak, şişe açacakları, saksılar, pipetler, elektriksiz pişirme aletleri. Ütü masaları ve kılıfları, çamaşır kurutmalıkları, elbise askıları.

Ev hayvanları için kafesler, akvaryumlar, vivaryumlar, terraryumlar. ..., porselenden, seramikten, kilden süs ve dekorasyon eşyaları: heykeller, biblolar, vazolar ve bu malzemelerden mamul müsabakalarda verilen kupalar. Fare kapanları, haşerat tuzakları, sinek ve haşeratı kovucu veya yok edici elektrikli cihazlar, sinek yakalayıcılar, sinek raketleri.

Parfüm bekleri (yandığında koku yayan bekler), parfüm spreyleri ve vaporizatörleri (püskürteç), elektrikli-elektriksiz makyaj temizleme aletleri, pudra ponponları, tuvalet eşyaları için kutular. Püskürtmeli hortum başlıkları, sulama süzgeçleri için başlıklar, sulama aletleri, bahçe sulama süzgeçleri, musluklara takılan uçlar.

İşlenmemiş cam, yarı işlenmiş cam, dekorasyon için cam mozaikler ve cam tozları (inşaat için olanlar hariç), cam yünleri (izolasyon ve tekstil amaçlı olmayan)”, 24. sınıf: “Dokunmuş veya dokunmamış kumaşlar. Ev tekstil ürünleri: perdeler, yatak örtüleri, nevresimler, çarşaflar, yastık kılıfları, battaniyeler, yorganlar, havlular. Tekstilden bayraklar, flamalar, etiketler. Bebekler için kundak örtüleri.

Kampçılar için uyku tulumları”, 29. sınıf: Et, balık, kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş et ürünleri. Kuru bakliyat. Hazır çorbalar, bulyonlar. Zeytin, zeytin ezmeleri. Hayvansal kaynaklı sütler; bitkisel kaynaklı sütler; süt ürünleri (tereyağı dahil). Yenilebilir bitkisel yağlar. Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura edilmiş her türlü meyve ve sebzeler, salçalar. Kuru yemişler. Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin.

Yumurtalar, yumurta tozları. Patates cipsleri." 30. sınıf: "Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler. Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis.

Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar. Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz.

Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç. Pekmez." 31. sınıf: İşlenmemiş tarım ve bahçecilik ürünleri, tohumlar. Ormancılık ürünleri. Canlı hayvanlar, kuluçkalık yumurtalar, döllenmiş yumurtalar. Canlı ve kurutulmuş bitkiler ve otlar. Hayvan yemleri. ... (insan tüketimi için olmayan).

Evcil hayvanlar için alta serilen maddeler; kedi kumu.”, 32. sınıf: Biralar; bira yapımında kullanılan preparatlar. Maden suları, kaynak suları, sofra suları, sodalar. Sebze ve meyve suları, bunların konsantreleri ve özleri, meşrubatlar.

Enerji içecekleri (alkolsüz); proteinle zenginleştirilmiş sporcu içecekleri” mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri; (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir.)” emtiaları ile sınırlı olarak kısmen iptaline. 2019/41158 sayılı markanın anılan emtialar ile sınırlı olarak kısmen hükümsüzlüğüne karar verilmiş, hüküm, davalı Kurum vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu başvurunun siyah standart harflerle “...” ibaresinden, davacının itiraza mesnet markalarının da “uni” esas unsurlu bu ibareye eklenen sözcüklerden oluştuğu, taraf markaları arasında “uni” ibaresi ile başlamaları nedeniyle benzerlik bulunduğu, başvuruda davacının itiraza mesnet markalarından ayırt edilmesini sağlayacak bir unsura yer verilmediği,

başvuruyu gören tüketicilerin bunun davacının itiraza mesnet markalarından farklı bir marka olduğunu derhal ve ilk bakışta algılayamayabileceği, bu hali ile benzer mal ve hizmetlerde kullanılmaları halinde taraf markaları arasında 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 6/1 hükmü anlamında ilişkilendirilme ihtimali de dahil karıştırılma ihtimali bulunduğu, bilirkişi raporuna göre emtia benzerliğinin de kısmen gerçekleştiği gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalı Kurum YİDK kararının iptali ve diğer davalı markasının hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin karara yönelik davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Dava, davalının “...” ibareli başvuru markasına davacının adına tescilli “uni” esas unsurlu markalarını mesnet göstererek SMK 6/1 hükmü kapsamında yapmış olduğu itirazın taraf marka işaretlerinin iltibas oluşturacak düzeyde benzer olmadığı gerekçesiyle reddine dair TÜRKPATENT Markalar Dairesi Başkanlığı kararına itirazın nihai olarak reddine ilişkin YİDK kararının iptali ve başvuru markasının hükümsüzlüğü istemine ilişkin olup,

İlk Derece Mahkemesince davacının itirazına mesnet markalarının tamamıyla başvuru markasının benzer olduğu gerekçesiyle mesnet markaların kapsamlarındaki aynı/benzer malların satışına hasredilmiş 35. sınıf hizmetlere yönelik YİDK kararının iptali ile markanın bu hizmetler yönünden hükümsüzlüğüne karar verilmiş; kararı sadece davalı Kurum'un istinaf etmesi üzerine inceleyen Bölge Adliye Mahkemesince de İlk Derece Mahkemesi kararı yukarıda yazılı gerekçeyle yerinde görülerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

SMK'nın 6/1 hükmünde tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimalinin olması halinde itiraz üzerine başvurunun reddedileceği düzenlenmiş olup, marka işaretleri arasında tüketiciler nezdinde iltibas veya iltibas ihtimali bulunup bulunmadığı değelendirilirken markaların, üzerindeki tanımlayıcı ve jenerik ifadeler dikkate alınmaksızın, her bir unsuruna göre değil bir bütün olarak bıraktıkları izlenim gözetilerek bir değerlendirme yapılmalıdır.

Bu doğrultuda somut olaya gelindiğinde, dava konusu başvuru markası “...” ibaresinden oluşmaktadır. Davalının itirazına mesnet markaları ise “uni” esas unsurlu olup, Dairemizin 01.10.2024 tarih ve 2023/5064 E., 2024/6924 K. Sayılı “...”/ ”...+şekil”.

09.12.2024 tarih ve 2024/709 E., 2024/8807 K. sayılı “...”/ “...+ şekil” ve 23.12.2024 tarih ve 2024/1450 E., 2024/9292 K. sayılı “...”/ “...” kararlarında da kabul edildiği üzere, davacının itirazına dayanak markalarının esas unsuru olan “uni” ibaresi tek başına zayıf ayırt edici nitelikte olup bu unsura yapılacak küçük ekleme ve/veya değişikliklerin dahi karıştırılma tehlikesini ortadan kaldırabileceği kabul edilmelidir.

Bununla birlikte, “uni” ibaresi dışında bir unsurun söz konusu olduğu markaların bütün halinde tüketiciler nezdinde bırakacakları etki üzerinde de durulmalıdır.

Davacının itirazına mesnet markaların tamamında ve dava konusu başvuru markasında “uni” ibaresi esas unsur olarak yer alsa da, itiraza mesnet başvuru markasında ayrıca “world” ibaresine de yer verilmekle başvuru markası davacının itirazına mesnet markalarından, 2004/18127 numaralı “...” markası dışında, ayırt edicilik sağlamıştır.

Bununla birlikte, dava konusu başvuru markası ile davacının sadece 2004/18127 numaralı “...” ibareli markası arasında ortalama tüketiciler nezdinde iltibas oluşturacak düzeyde benzerlik bulunduğu ve başvuru markasının da davacıya ait anılan bu mesnet marka karşısında ayırt ediciliği haiz olmadığı aşikar olup, Mahkemece başvuru markası ile davacının anılan mesnet markası dikkate alınarak, SMK'nın 6/1 hükmü uyarınca yapılacak incelemenin sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde itiraza mesnet tüm markalarla başvuru markasının iltibas oluşturacak düzeyde benzer olduğu kabulüyle yapılan değerlendirme sonucunda karar verilmiş olması doğru olmamış ve bozmayı gerektirmiştir.