Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/5090 K.2025/4568

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.06.2025 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davalı vekili Avukat .. dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı ... Elek.Taah.San.Tic. Ltd. Şti.'ne 09.07.2012 tarihli sözleşme uyarınca kredi kullandırdığını, ...... Ltd. Şti.'nin yüklendiği işi teminen muhatap davalı ... Emlak Enerji...Ltd. Şti.'ne hitaben 01.06.2016 tarihli 238.800,00 USD tutarında avans teminat mektubunun verildiğini, davalının 15.12.2016 tarihli yazı ile başvurması üzerine mektubun tazmin edilmek durumunda kalındığını, sonrasında dava dışı lehtar ...... Ltd.

Şti. tarafından muhatap davalının mektup konusu iş ile ilgili alacağı bulunmadığının bildirildiğini, lehdar ve davalı arasında imzalanan, teminat mektubunun konusunu oluşturan işe ilişkin sözleşmenin ilgili maddelerinde belirtilen koşulların oluşması halinde avans teminat mektubunun iade edilmesi gerektiğini, ....

Noterliğince düzenlenen 12.12.2016 tarihli tutanakla lehtar tarafından sözleşme şartlarının yerine getirildiğinin anlaşıldığını, dava konusu teminat mektubu avans teminat mektubu olduğundan tazmin gerekçelerinin kısıtlı olduğu da dikkate alınarak muhatabın teminat mektubunu tazmin talep etme hakkı bulunmağını ileri sürerek 238.800,00 USD'nin tazmin tarihindeki karşılığı olan 841.053,60 TL'nin tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davanın aktif husumet yokluğundan ve esastan reddi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının garanti veren, davalının muhatap, dava dışı ......Ltd. Şti.'nin lehtar olduğu avans teminat mektubu nedeniyle muhataba ödeme yapan davacının muhatap ile lehtar arasındaki ilişkinin tarafı olmadığı, muhatapla arasında sözleşmesel ilişki bulunmadığı, bu nedenle davalıya yapılan ödemenin iadesini talep edemeyeceği, davalının bu davada pasif husumetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davalı muhataba yaptığı ödemenin, kayıtsız şartsız banka teminat mektubunun dayanağı olan garanti sözleşme ilişkisine uygun olup avansın hakedişlerle kapatıldığına dair iddiayı davacının ileri süremeyeceği, banka teminat mektubunun, gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan bir riski garanti ettiği, banka teminat mektubu ile ilk yazılı talepte derhal ve gecikmeksizin ödeme taahhüdünde bulunduğu için rizikonun doğup doğmadığını incelemeksizin ödemede bulunacağı,

bankanın tazmin taleplerinden ancak kendisine ait defileri ileri sürebileceği dikkate alındığında, davacının garanti sözleşmesine dayanarak davalıdan bir alacak talep etmesinin mümkün olmadığı, davacının ödemesi, garanti sözleşmesinin bir gereği olduğundan ve muhatabın lehtara bir avans ödemesi yaptığı da ihtilafsız olduğundan, davalının sebepsiz zenginleştiğinden de söz edilemeyeceği, davacının, lehtar ile arasındaki kredi ilişkisine (kontrgaranti ilişkisine) dayanarak,

lehtardan bu alacağını talep edebileceği, davacı vekilinin iddiasını desteklemek üzere sunduğu Yargıtay kararlarının, lehtarın muhatapla olan ihtilaflarına ilişkin emsal kararlar olduğu, lehtar tarafından muhatap aleyhine, eser sözleşmesine dayanılarak açılacak bir davada, temel ilişkideki bütün itiraz ve defilerin ileri sürülebileceği, buna göre İlk Derece Mahkemesince davanın husumet nedeniyle değil, yukarıda açıklanan gerekçeyle esastan reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde olmamakla birlikte, İlk Derece Mahkemesince verilen hükmün gerekçesinin resen düzeltilmesi gerektiğinden,

İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, avans teminat mektubuna dayalı istirdat ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.