Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/6112 K.2025/3888

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin lehtarı olduğu 18 adet toplam değeri 3.500.000,00 TL civarı olan muhtelif müşterilerinden aldığı çek asıllarını kayıp ettiğini, çeklerin tamamında müvekkilinin lehtar olduğunu ve çeklerin hiçbirinde cirosunun bulunmadığını, ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/830 E. sayılı dosyasında 14.12.2022 tarihli ödemeden men kararı verildiğini, işbu davaya konu keşidecisi ... Otel A.Ş. olan Garanti Bankası ...

Şubesine ait 20.01.2023 keşide tarihli .... çek numaralı 400.000,00 TL'lik çek için de ödemeden men kararı bulunduğunu, lehtarı müvekkili olan çeklerin muhasebe işlemleri sırasında rızası dışında envanterinden eksiltildiğine muttali olan müvekkilinin herhangi bir icra takibi ve haciz işlemi ile karşılaşarak mağduriyetinin doğmaması adına takip dayanağı çek ile beraber toplam 18 çek için zayii nedeni ile iptal talebi ile ....

10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/830 E. sayılı dosyası ile bankalara ödemeden men kararınca müzekkerelerin gönderildiğini, dava konusu çekteki ciranta imzasının şirket yetkilisine ait olmadığını, davalının müvekkilinin imzası olmadığından ciro silsilesindeki kopukluk nedeniyle yetkili hamil de olmadığını, davalıyla aralarında ticari ilişki de bulunmadığını ileri sürerek dava konusu çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş; daha sonra 03.02.2023 tarihli beyan dilekçesinde; dava tarihinden sonra söz konusu çekin davalı tarafından geriye dönüş cirosu ile kendisinden önceki ciranta olan ....

Faktoring A.Ş. tarafından ..... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2023/2651 E. sayılı dosyası ile icra takibine konulduğunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 124. maddesi uyarınca davayı bu kez icra takibi alacaklısı ....

Faktoring A.Ş.'ye yöneltmek gerektiğini, HMK'nın 124. maddesi hükmü gereğince davanın ....Faktoring A.Ş.'ye yöneltilerek UYAP kayıtlarında da düzeltme yapılarak davalının .....Faktoring A.Ş. olarak kabulüne karar verilmesini talep etmiş ise de 30.05.2023 tarihli celsede taraf değişikliği talebinden rücu ettiklerini ve dava açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile .... Faktoring A.Ş arasında faktoring sözleşmesinin imzalandığını ve taraflar arasında yapılan refaktoring işlemi neticesinde faturaya konu alacağın müvekkili tarafından temlik alındığını, faturaya konu alacağın ödeme aracı olarak davaya konu çek ve dava dışı başka bir keşideci şirketin çekinin .... Faktoring A.Ş tarafından müvekkiline teslim edildiğini, karşılığında müvekkili tarafından ....

Faktoring A.Ş.’ye kredi temin edildiğini, dava konusu çekin müvekkili tarafından süresinde bankaya ibraz edildiğini ancak karşılığının bulunmadığınn anlaşıldığını, akabinde davaya konu çeke ilişkin ....Faktoring A.Ş tarafından 23.01.2023 tarihinde yani iş bu dava tarihinden önce müvekkiline ödeme yapılmasıyla dava konusu çek aslının ....Faktoring A.Ş'ye iade edildiğini, davaya konu çek bedeli iş bu dava tarihinden önce müvekkiline ödendiğinden dolayı müvekkilinin dava konu çeke ilişkin alacağı kalmadığını ve davaya konu çek nedeni ile davacıya açılan bir takip bulunmadığını, müvekkili yönünden konusuz kaldığından reddi gerektiğini,

davanın ... Faktoring A.Ş'ne ihbar edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamına göre, dava konusu senedin işbu davanın açıldığı 24.01.2023 tarihinden 1 gün önce 23.01.2023 tarihinde refaktoring işlemi kapsamında dava dışı ... Faktoring A.Ş tarafından ödenmesiyle senedin dava dışı şirkete iade edildiği, davalı cirosunun üzerine ''iptal'' yazıldığı ve bu nedenlerle davadan önce cirosu iptal edilerek senet elinden çıkan davalıya işbu davanın yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davanın husumet nedeni ile reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, dava açıldığı tarih itibarı ile davalının pasif husumeti bulunmadığından davalı tarafından geriye ciro ile çekin bir önceki cirantaya ödeme nedeni ile iade edildiği ve ciro kaşesinin iptal edildiği gözetildiğinde davanın konusuz kalmadığı ve pasif husumetten reddine dair verilen kararın uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.