Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/6389 K.2025/4031

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen 2016/25 E. sayılı davada davacı .... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; .... gemi sicilinde kayıtlı iken dava konusu gemi üzerinde müvekkili lehine ipotek hakkı kayıtlı olmasına rağmen, gerçek dışı belgelerle müvekkilinin onayı olmaksızın ve hakkını ihlal edecek nitelikte ipotek borçlusu tarafından geminin satışının yapıldığını ve Türk Gemi Siciline kaydedildiğinin öğrenildiğini, sicil dosyasında itirazları bulunmasına rağmen davalı Bakanlık ve Liman Başkanlığının satışa onay verdiğini ve tescil işlemini gerçekleştirdiğini, işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek geminin sicil değişliklerinin hükümsüzlüğüne, usulsüz satışların iptaline ve geminin Türk Uluslararası Gemi Sicilinden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/215 E. sayılı dosyasının dava dilekçesinde; .... gemi sicilinde müvekkilinin lehine ipotek hakkı kayıtlı olmasına rağmen, gerçek dışı belgelerle müvekkilinin onayı olmaksızın ve hakkını ihlal edecek nitelikte sicil değişiklikleri yapıldığını ileri sürerek yapılan tüm sicil değişliklerinin hükümsüzlüğüne, usulsüz satışların iptaline ve geminin Türk Uluslararası Gemi Sicilinden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davacı vekili birleşen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/290 E. sayılı dosyasının dava dilekçesinde; dava konusu geminin Ukrayna Devletinin mülkiyetinde olduğunu, Ukrayna Gemi sicilinden terkin belgesinin sahteliği nedeniyle Türk gemi siciline yapılan kaydın yok hükmünde sayılması gerektiğini, sonradan mülkiyet iktisap eden üçüncü kişinin de iyiniyet iddiasına değer verilemeyeceğini ileri sürerek Türk Uluslararası Gemi Sicil kaydının terkinine ve müvekkilinin mülkiyet hakkının tanınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılar vekili asıl davaya cevap dilekçesinde.

Liman Başkanlığının müstakil tüzel kişiliği ve taraf ehliyeti bulunmadığını, bu nedenle Liman Başkanlığı açısından davanın pasif husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, geminin satışına dair evrakların sunulması üzerine müvekkilince tescil işlemi yapıldığını, davacı vekilinin 20.04.2016 tarihli talep dilekçesinde bayrak ülkesindeki kaydına dair herhangi bir belgenin Liman Başkanlığı'na ibraz edilmediğini, belgede sadece iddiaların bulunduğunu, belgelerin usulsüz olup olmadığının kontrolünün Liman Başkanlığı'nın yetki ve sorumluluğunda olmadığını,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 34. maddesine göre itiraza konu olabilecek bir karar bulunmadığını, işlemin Kanun ve Tüzüğün ilgili hükümleri gözetilmek suretiyle tesis edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... İstanbul Liman Başkanlığı vekili birleşen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/215 E. sayılı dosyasında davaya cevap dilekçesinde; işlemin Kanun ve Tüzüğe göre tesis edildiğini, Liman Başkanlığına husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... Denizcilik ve Dış Tic. A.Ş. vekili vekili birleşen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/215 E. sayılı dosyasında davaya cevap dilekçesinde; Ukrayna'dan gelen belgelerde geminin üzerinde ipotek olduğuna dair hiç bir kayıt bulunmadığını, geminin Ukrayna gemi sicilinden silindiğine dair gemi sicil iptal sertifikasının (Certificate of Deletion) bulunduğunu, satış senedi (Bill of Sale) ile Teslim ve Kabul Protokolü düzenlendiğini, bunların Türk Gemi Sicili yetkilileri tarafından incelenip kabul edilerek kaydın yapıldığını, geminin müvekkili adına tescil edilirken herhangi bir usulsüzlük yanlışlık eksiklik yapıldıysa, bunun sorumlusunun müvekkili olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

4.Davalı .... vekili birleşen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/215 E. sayılı dosyasında davaya cevap dilekçesinde; ipotek alacaklısı ile eski donatan davacı ... .. arasında Ukrayna'da ceza yargılamasına da konu olmuş yolsuzluk iddiaları bulunduğunu, müvekkilinin ilk satışta taraf olmadığını, iddia edilen hususlarda bilgisinin bulunmadığını; diğer davalı ... Den. ve Dış Tic.

A.Ş. ile 19.04.2016 tarihinde yaptıkları “...” (MoA/Gemi Satım Sözleşmesi) ile geminin satımı ve devri konusunda anlaştıklarını, akabinde geminin temiz kağıdı da denilen sicil kaydının takyidatsız olduğuna dair belgeyle birlikte aynı gün yani 20.04.2016 tarihinde müvekkili şirketle ... Den ve Dış Tic.

A.Ş.'nin noter huzurunda Satış Senedini (“Bill of Sale”) akdettiklerini ve noterde imzalanan Devir Teslim Protokolü'yle de geminin mülkiyetinin müvekkiline devredildiğini, her halükarda müvekkilinin ... Den ve Dış Tic. A.Ş. adına olan sicil kaydına güvenerek mülkiyet hakkı kazanımının TTK'nın 983. maddesi uyarınca korunacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

5.Davalı ... ve İstanbul Liman Başkanlığı vekili birleşen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/290 E. sayılı dosyasında davaya cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunarak, idarece yapılan işlemin Kanun ve usule uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

6.Davalı ... Denizcilik ve Dış Tic. A.Ş.vekili birleşen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/290 E. sayılı dosyasında davaya cevap dilekçesinde; yapılmış satışların geçerli olduğunu, davacı iddialarının soyut bulunduğunu, Ukrayna Savcılık makamlarınca davacı hakkında şaibeli işlemler nedeniyle başlatılan soruşturmalar bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

7.Davalı .... vekili birleşen İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/290 E. sayılı dosyasında davaya cevap dilekçesinde; geminin değeri üzerinden harcın tamamlatılması gerektiğini, müvekkilinin iyiniyetli olduğunu, sicildeki ayni hakların tescilinin olumlu etkisinin amme itimatı prensibi gereği sicile güvenerek mülkiyet hakkı kazanımının korunması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... .. Ltd.'nin dava konusu gemi üzerinde rehin hakkı sahibi olduğu, geminin terkini nedeniyle ipotek alacaklısının ileri sürebileceği yegane talebin gemi üzerinde lehine ipoteğin tescil edilmesi olduğu, bu nedenle ... .. ..

Ltd.'nin geminin şu anki mevcut sicil kaydının terkini ve geriye dönük mülkiyetin devrinin iptalini isteyemeyeceği, TTK'nın 1001 ve 983. maddeleri uyarınca sicile güven ilkesine göre satın almalarda mülkiyetin ipotekten ari şekilde kazanıldığı, dolayısıyla davacı ... ..Ltd.'nin ... Denizcilik Turizm A.Ş.'ye yapılan satışın iptalini talep etmekte hukuki yararı bulunmadığı, ... Den. Tur. Tic. A.Ş.'ye yapılan ikinci satışın geçerli sayılması halinde ise ... Co.'dan ...

Denizcilik ve Dış Ticaret A.Ş.'ye yapılan ilk satışla ilgili iptal davasının konusuz kalacağı, geminin tescilinde gemi siciline kaydedilebilecek vakaların TTK'nın 960. maddesinde düzenlendiği, sözkonusu maddi vakaların beyan üzerinden ve sunulan belgelere göre gerçekleştirildiği, gemi sicili ile ilgili tutulan kayıtlardan dolayı devletin sorumluluğunun gündeme gelebilmesi için sicilin hukuka aykırı bir şekilde tutulmuş olmasının gerektiği, dosyada yer alan bilgi ve belgelere göre dava konusu ... gemisinin Türk Gemi Siciline kaydedilmeden önce Ukrayna Gemi Sicilindeki kaydının devam ettiği, geminin Türk Gemi Siciline tescili ...

Denizcilik ve Dış Ticaret A.Ş.'nin talebi üzerine ve 09.09.2015 tarih ve DC No: ... sayılı Ukrayna Devleti Gemi Sicilinden Gemi İptal Sertifikasının ibrazıyla gerçekleştiği, bu belgenin sahteliğinin Sicil tarafından yeterli inceleme yapılsa dahi anlaşılabilecek nitelikte bulunmadığı, dolayısıyla gemi sicilinin yaptığı tescil işleminde devletin sorumluluğunu gerektirecek hukuka aykırı bir işlemin bulunmadığı, bu itibarla davalı Bakanlığa karşı açılan davanın reddi gerektiği, davalı ...

Den. Tur. Tİc. A.Ş.'nin dava konusu Kara Kartal (eski adı Azovskoe More olan) gemisinin mülkiyetini TTK'nın 1001 ve 983. maddeleri uyarınca her türlü takyidattan ari olarak iyiniyetle iktisap ettiği, bu kabul şekline göre davalı ... Den. ve Dış Tic. A.Ş. ile ilgili satışın iptali davasının konusuz kalacağı, geminin Türk Gemi Siciline tescilinde davalı Bakanlığın sorumluluğunu gerektirecek hukuka aykırılığın bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davalarda davalı ...

Liman Başkanlığının ayrı bir tüzel kişiliği bulunmadığından bu davalıya karşı açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, davalı ...'na karşı açılan davanın reddine, davalı ... Denizcilik ve Dış Tic.

A.Ş.'ye karşı açılan dava konusuz kaldığından bu davalı yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davalı ....'ye karşı açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen 2016/215 E. sayılı davada davacı .... vekili, birleşen 2017/290 E. sayılı davada davacı ... &... ... ... vekili, birleşen 2016/215 E. sayılı davada katılma yoluyla davalı .... vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davada davacı .... vekilinin, birleşen 2017/290 E. sayılı davada davacı ... &... ... ... vekilinin, birleşen 2016/215 E. sayılı davada katılma yoluyla davalı .... vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen 2016/215 E. sayılı davada davacı .... vekili ve katılma yoluyla birleşen dava davalısı .... vekilince temyiz edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin 21.10.2024 tarihli ek kararı ile asıl ve birleşen dava davacısı ... Finance Ukraine Ltd. vekiline muhtıra tebliğine rağmen gerekli eksik harç ve giderleri süresinde yatırmadığı gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 366/1. maddesi yollamasıyla aynı Kanun'un 344/1. maddesi uyarınca temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına, birleşen dava davalısı ... Denizcilik Tur. Tic. A.Ş. vekilinin temyiz başvurusunun ise HMK 348/2. maddesi gereğince usulden reddine karar verilmiş, ek karar asıl ve birleşen 2016/215 E. sayılı dava davacısı .... vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl ve birleşen davalar gemi sicil müdürlüğü kararına itiraz ile geminin sicil kaydındaki satış işlemlerinin iptali taleplerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, asıl ve birleşen dava davacısı ... Finance Ukraine Ltd. vekilince temyiz edilmiş, temyiz edilirken sadece asıl davanın temyiz harçları yatırılmış, birleşen 2016/215 E. sayılı dava yönünden temyiz harçlarının yatırılmaması nedeniyle ... Finance Ukraine Ltd. vekiline eksik harçların yatırılması için muhtıra tebliğ edilmiş, ancak muhtıra tebliğine rağmen gerekli eksik harç ve giderler süresinde yatırılmadığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesinin 21.10.2024 tarihli ek kararı ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 366/1. maddesi yollamasıyla aynı Kanun'un 344/1. maddesi uyarınca ....Ltd. vekilinin asıl ve birleşen davada temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Ancak Bölge Adliye Mahkemesince asıl davaya ilişkin temyiz harç ve giderleri yatırıldığı halde asıl ve birleşen davaya ilişkin temyiz ayrımı yapılmadan kararı temyiz eden ... ... Ltd. vekilinin tüm temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi doğru görülmediğinden Bölge Adliye Mahkemesinin 21.10.2024 tarihli ek kararının temyiz harcı süresinde yatırılmayan birleşen 2016/215 E. sayılı dava yönünden onanmasına, asıl dava yönünden ise bozularak kaldırılıp davacı ... .. Ltd. vekilinin asıl davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine geçilmiştir.

2. Temyiz eden ... . Ltd. vekilinin asıl davaya yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.