Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/6462 K.2025/4997

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1989 yılında bilgelik eğitimleri vermeye başladığını, "Bilgelik Bilinci Seminerleri" ismiyle bu eğitimlerini yurt çapında birçok ilde devam ettirdiğini, davalılardan ...'ın, 1995-2005 yılları arasında müvekkili ile beraber çalıştığını, bu süreçte "Ilık Yazan Bilgelik Bilinci" seminerlerinin kayıtlarını yapmak dahil olmak üzere, pek çok faaliyette kendisine yardımcı olduğunu, Mayıs 2016 tarihinde davalılardan ...'ın, diğer davalı ...

Yayıncılık A.Ş. aracılığıyla "İnsanın Kitabı" isimli bir kitap yayımladığını, kitabın gerek içeriğinin gerekse de akışının müvekkilinin seminerleriyle tesadüfü mümkün olmayan benzerliğinin fark edilmesi ve bu surette müvekkiline ait eserin kopyalanmış olduğunun anlaşılması üzerine iki davalıya da, "İnsan'ın Kitabı" isimli eserinin dağıtımının durdurulması ve piyasadaki nüshalarının toplanması talepleriyle ihtarname keşide edildiğini,

davalı ...'a ait 12.05.2016 tarihli açıklamada da kullanımın ikrar edilmiş olduğunu ileri sürerek davalıların fiillerinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında müvekkilinin haklarına tecavüz ettiğinin tespiti ile anılan tecavüzün önlenmesine, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik FSEK'in 68. maddesi gereği (üç katını talep hakkıyla beraber) 5.000,00 TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik FSEK'in 70/2 hükmü gereğince 5.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...'dan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin yazdığı kitabın davacının seminer ses bantlarında yer alan açıklamalarla ilgisinin bulunmadığını, davacının seminer sunumunun eser vasfının bulunmadığını, öğrencinin yazdığı kitabın hocasının kitabı ile benzerlik arz etmesinin doğal olduğunu, müvekkilinin davacıdan 15 yıl seminere katılarak eğitim aldığını, bütün bu eğitim ve sentezin sonucu olarak davaya konu İnsanın Kitabı isimli eseri hazırladığını, kitabı ticari amaçla yazmadığını, 1000 adet basıldığını ve hiçbir kazanç elde edilemediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 01.04.2016 tarihinde diğer davalı ... ile "İnsan'ın Kitabı" adlı eserin yazar sözleşmesini imzaladığını, ...'ın şahsi fikri, çabasının, emeğinin sonucu olarak yarattığı münhasıran kendine ait yazdığı dava konusu kitabını yayımlanması üzere müvekkili şirkete teslim ettiğini, yazarın "İnsan'ın Kitabı" adlı kitabının tüm yayınlanma masraflarını kendisinin karşıladığını ve haklarını müvekkili şirkete devretmediğini, müvekkili şirketin diğer davalının izni ile eseri hiç değiştirmeden yayımlamak için aracılık ettiğini, müvekkilinin hukuka aykırı eser yayınlamadığını ve kanun hükümlerine aykırı olarak da kasten yaptığı hiçbir eyleminin söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; itibar edilen 01.11.2018 tarihli bilirkişi kurulu raporu ve bütün dosya kapsamından, davacı ...'ın "Bilgelik Bilinci Seminerleri ve Mutluluğun Eğitimi" konulu konuşmalarının kendine özgü kolay anlaşılır bir üslup, kolay anlaşılır metin ve basit ömeklerle dinleyenleri ve okuyanları sıkmadan hazırlanmış FSEK'in 2/1 hükmü anlamında "dil ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri" olduğu,

davalı ...'a ait kitapta yer alan belirli cümlelerin, ifadelerin iktibas kurallarına aykırı olarak yazarın ismi, alıntılanan eserin bilgileri ve iktibasın ölçüsü aşılarak belli bölümlerin kullanılması nedeniyle FSEK'in 22 ve 23. maddelerinde düzenlenen çoğaltma ve yayma hakkını ihlal ettiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle davacının FSEK'ten kaynaklanan haklarına davalılarca tecavüz edildiğinin tespitine, önlenmesine, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere FSEK'in 68. maddesi uyarınca yapılan hesaplamada dava konusu kitabın KDV düştükten sonraki fiyatının 71,30 TL olduğu, 71.300,00 TL elde edildiği,

bu miktarın %10'unun ise 7.130,00 TL olduğu, FSEK'in 68. maddesine göre hesaplanan 7.130,00 TL'nin 3 katı olan 21.390,00 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, FSEK'in 68. maddesine göre tazminat hesaplandığından ve davacının lehine olduğundan aynı anda FSEK'in 70. maddesine dayalı talepte bulunulamayacağından, FSEK'in 70. maddesi kapsamındaki talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına, eser sahibinin ismi belirtilmediğinden eser sahibinin manevi haklarından olan eser sahibi olarak tanıtılma hakkı ihlal edilmiş olduğundan takdiren 5.000,00 TL manevi tazminatın davalı ...

Başar'dan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; alınan tüm bilirkişi raporlarından da anlaşılacağı üzere davalıların eyleminin sabit olduğu, FSEK'in 68. maddesi anlamında 21.390,00 TL tazminata hükmedilmesinin de dosya kapsamına uygun olduğu, FSEK’in 68. maddesine dayanılarak açılan bir davada ayrıca FSEK’in 70/2 hükmü gereğince maddi tazminat talep edilmesinin mümkün olmadığı, davalı tarafça eser sahibinin manevi haklarından olan eser sahibi olarak tanıtılma hakkı ihlal edildiğinden, ayrıca davalının, davacının pek çok seminerinin kaydını yapan, davacıya pek çok faaliyetinde yardımcı olan kişi olduğu gözetilerek,

olayın oluş şekli, ihlalin boyutu ve tarafların kusur durumu göz önüne alındığında Mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğu, Dairece olayın oluş şekli ve tarafların kusur durumuna göre 15.000,00 TL manevi tazminatın somut olayın özelliklerine göre uygun görüldüğü gerekçesiyle kararın kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı ... vekili ve katılma yoluyla davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, FSEK'ten kaynaklanan maddi- manevi tazminat talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 /1-b hükmü uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre, davacının toplam maddi tazminat talebi 26.390,00 TL, manevi tazminat talebi ise 100.000,00 TL dir. İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Gerek davacının temyiz ettiği reddedilen meblağ gerekse davacının toplam tazminat talebi Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL’nin altında kaldığından davacı vekilinin temyiz isteminin miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.