Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/768 K.2025/1593

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 04.03.2025 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi İdari-Ekonomi Kurulunun 10.04.2018 tarih ve 2-2(102)-188/18 dava numaralı ve bu karardaki maddi hatanın düzeltilmesine ilişkin Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi İdari-Ekonomi Kurulunun 16.10.2018 tarih ve 2-2(102)-188/2017 dava numaralı kesinleşmiş kararlarının Türkiye'de tanınmasına ve tenfizine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dosyanın kesinleşmiş olmasına rağmen Bakü İstinaf Mahkemesinin kesinleşen ve esasen müdahale edemeyeceği dosyada 12.02.2018 tarihinde bir “ara karar” alarak Kapital'e temyiz süresi tanınmasına karar verdiğini, bunun üzerine Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi tarafından esasen daha önce kesin olarak hükme bağlanmış dosyada, 10.04.2018 tarih ve 2-2(102)-188/18 sayılı yeni karar ile önceki kararları ile tamamen çelişkili, farklı bir karar verilerek para birimi belirsizlik içerecek şekilde “...”ın, “Kapital”e 513.078,00 manat ABD doları ödemesine karar verildiğini,

tenfizi talep edilen Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi tarafından verilen 10.04.2018 tarih ve 2-2(102)-188/18 sayılı kararın, aynı Mahkemenin aynı konuda daha önce verip kesinleşen bir karara rağmen alındığı, Yüksek Mahkemenin aynı dosyada kesin hüküm bulunmasına rağmen sanki dosyada daha önceden karar verilmemiş gibi dosyayı yeniden ele alıp temyizen incelemesinin, yine İstinaf Mahkemesinin nihai kararını verdikten ve dosya Temyiz Mahkemesinden onaylandıktan sonra yani dosyada herhangi bir yetkisi kalmadıktan sonra tekrar dosyayı ele alarak davalıya yeni bir temyiz hakkı tanımasının hukuka aykırılık taşıdığı,

tenfizi istenen kararın esasen yargısal bir faaliyete dayanmadığını, yok hükmünde olduğunu, evrensel ilkelere aykırı kararın tenfiz edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılamanın Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi İdari Ekonomi Kurulunda usulüne uygun yapılıp yapılmadığı hususunun Mahkemenin görev ve yetkisi dışında bulunduğu, ancak taraflara yargılama sırasında iddia ve savunmalarını ispata matuf delillerini sunma ve savunmalarını yapma imkanı tanındığı,

her ne kadar Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi İdari-Ekonomi Kurulunca 10.04.2018 tarih, 2-2(102)-188/18 dava numaralı ve bu karara ek bu karardaki maddi hatanın düzeltilmesine dair Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi İdari-Ekonomi Kurulunun 16.10.2018 tarih, 2-2 (102) -188/2017 dava numaralı kararının sürecine bakıldığında, aynı Mahkemenin aynı konuda daha önce vermiş olduğu kararın onaylanıp kesinleşmesinden sonra süresinde temyiz dilekçesini sunmayan tarafa bu kez istinafın süresinden sonra temyiz dilekçesi sunduğu gerekçesi ile ret edildiği, bu kararın şikayet yolu ile Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesine taşındığı,

Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesinin de aynı gerekçe ile başvuru süresinin geçirildiğinden bahisle talebi ret ettiği, bunun üzerine ilgili tarafça şikayet yolu ile Azerbaycan Bakü İstinaf Mahkemesine kendisine yeni bir temyiz süresi tanınması talepli dilekçe sunulduğu, Mahkemenin bu talebi işleme koyarak 12.02.2018 tarihli bir ara kararı ile başvuru sahibi ...'ye ek temyiz süresi tanınmasına karar verdiği, bunun üzerine Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesinin daha önce kesin olarak hükme bağladığı bir konuda önceki kararını yok sayarak önceki kararıyla çelişkili bu kez davayı kazanan ...

İnşaat Makina Gıda Tarım San. ve Tic.

A.Ş.'nin ...'ye 513.078,00 ABD doları ödemesine karar verdiği, sürece ve nihai karara bakıldığında, usul ve esas yönünden Türkiye Cumhuriyeti iç hukuku bakımından belirgin bir muhakeme tezatı görülse de, Mahkemenin tenfizi istenilen kararın içeriğini tartışma yetkisi ve görevi bulunmadığı, davacı taraftan Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesinin 17.10.2017 tarihli kararıyla Bakü İstinaf Mahkemesinin 08.02.2018 tarihli kararlarının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organı tarafından onanmış örneğinin sunulmasının istenildiği,

Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesinin 17.10.2017 tarihli, 2017/188 numaralı kararının noter onaylı tercümesinin dosya içerisinde bulunduğu, Bakü İstinaf Mahkemesinin 08.02.2018 tarihli kararının da noter onaylı tercümesinin de dosya içerisinde mevcut olduğu gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi İdari-Ekonomi Kurulunun 10.04.2018 tarih, 2-2 (102)-188/18 dava numaralı ve bu karara ek bu karardaki maddi kararın düzeltilmesine dair Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi İdari-Ekonomik Kurulunun 16.10.2018 tarih, 2-2(102)188/2017 dava numaralı kesinleşmiş kararının tanınmasına,

tenfizine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirketin Bakü I. İdari- Ekonomi Mahkemesinde 10.10.2014 tarihinde Kapital'e karşı dava açtığı, Kapital şirketinin de aynı davada karşı dava ikâme ettiği, yargılama sonunda 09.03.2017 tarih ve 2-2(81)-6(2017) sayılı karar ile her iki tarafın talebinin reddedildiği, kararın taraflarca istinafı üzerine Bakü İstinaf Mahkemesince 22.07.2017 tarihli karar ile tarafların istinaf taleplerinin reddine karar verildiği,

kararın taraflarca temyizi üzerine Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesinin 15.11.2017 tarih, 2-2(102)- 446(2017) sayılı ilamı ile ...'in temyiz talebini reddettiği, yine Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesinin 17.10.2017 tarihli kararı ile Kapital'in temyizinin süresinde olmadığı gerekçesiyle dosyanın Bakü İstinaf Mahkemesine iadesine karar verildiği, Bakü İstinaf Mahkemesince 08.02.2018 tarihinde Kapital'in temyiz şikayeti vermesi için atlatılan usul süresinin geri kazandırılmasına karar verilerek dosyanın temyiz incelemesi için Yüksek Mahkemeye gönderildiği,

Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi İdari-Ekonomi Kurulunun 10.04.2018 tarih ve 2-2(102)-188/18 dava numaralı kararı ile Kapital'in temyiz istemi kabul edilerek 513.078,00 manat ABD dolarının ...'dan alınarak Kapital'e ödenmesine karar verildiği, yine Azerbaycan Cumhuriyet Yüksek Mahkemesi İdari-Ekonomi Kurulunun 16.10.2018 tarih ve 2-2(102)-188/2017 dava numaralı kararı ile önceki kararındaki manat ibaresinin hükümden çıkarılarak maddi hatanın düzeltilmesine karar verildiği, yukarıda açıklanan yargılama süreçleri nazara alındığında tenfizi istenen kararlar arasında bir çelişki bulunmadığı,

davaya konu yabancı mahkeme ilamı yönünden tanıma ve tenfiz koşullarının bulunduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizi istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.