Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/1027 K.2025/2796

Taraflar arasında görülen davada mahkemece verilen kararı bozan Dairenin kararı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltme talebinde bulunulmuş olmakla, tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup görüşüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalıların, bankanın kredilendirme prensiplerine aykırı olarak kullandırdıkları krediler nedeniyle bankayı zarara uğratmış olduklarını, davalılar her ne kadar YPK kararı doğrultusunda kredi kullandırdıklarını iddia etmekte iseler de YPK kararında kredi verilmesi öngörülürken teminatsız kredi verilmesine ilişkin bir yönlendirme yapılmadığını, kaldı ki, davalıların konum ve görevleri gereğince YPK kararlarını uygularken muhtemel banka zararını engellemek üzere gerekli önlemleri almaları, riskleri yeterli teminat ile garanti altına almaları gerektiğini,

dosyadaki delillerden de anlaşılacağı üzere davalıların kullandırdığı usulsüz kredilerin yeterli teminata bağlanmadığını, kredilerin neredeyse tamamının kefalet karşılığı kullandırıldığını, bu nedenle bugün itibariyle hala banka zararının kredi kullanan kişilerden tahsil ve tazmin edilemediğini, fer'iler üzerinden ipotek alınamadığı ve gemilerin yurt dışında bulunmasından dolayı tahsilat yapılamadığını, Bankanın kredi ilişkisinde riski taşıyan taraf olmasına karşın yeterli teminattan yoksun bırakıldığını,

riskin Emlak Bankası tarafından üstlenildiği halde söz konusu kredi kapsamında hangi firmanın ne tutarda kredilendirileceğinin Landesbank tarafından belirlenmiş olmasının, Landesbank'ın kendi uygun gördüğü armatörlere kredi kullandıracak olması ve bu nedenle her bir kullandırımda Landesbank'ın onayının alınacak olmasının, yine Landesbank tarafından verilen kredi tutarından bir kısmının kredi gemi ipoteği ile güvence altına alınmış olmasına rağmen Landesbank'ın kendi nezdinde açacağı bir hesapta güvence olarak tutacak olmasının, kredi tesisi ve kullandırılmasında ve teminata bağlanmasında, bankacılık teamüllerine,

bankacılık yasasına ve mevzuata aykırı olduğunu, ödeme güçlüğü içinde olduğu açıkça bilinen bir kredi müşterisine en azından güçlü bir teminat alınmadan kredi kullandırmak ve buna yönelik bir sözleşme imzalamak suretiyle Landesbank ile banka arasında yapılan kredi kolaylığı anlaşması ile kabul edilen hususların, genel kabul görmüş bankacılık ilke ve prensiplerine ve T.

Emlak Bankası A.Ş.'nin yasa ve yönetmeliklerine uygun olmayan bir anlaşma imzalanarak bankanın zararına yol açan davalılardan zararın tazmini gerektiğini iddia ederek döviz cinsinden 81.391.894,29 USD zararın ülkemizde USD'ye uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle 31.12.2001 tarihinden itibaren faiziyle birlikte fiili ödeme günündeki TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Bir kısım davalılar vekilleri, yapılan işlemlerde usulsüzlük bulunmadığını savunarak davanın reddini istemişlerdir.

2.Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, öncelikli sorunun, davacının kredi alacaklarını devretmiş olmasının, aktif husumet ehliyetini ortadan kaldırıp kaldırmayacağı olduğu, kaldıracağına ilişkin emsal İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/56 E. sayılı kararı ve karşı görüş olarak da Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/1950 K. sayılı ilamının ibraz edildiği, davalıların görevlerini ihmali nedeniyle oluşan banka zararının, somut olayda temlik değeri, temlik amacı, temlik edilen kurumdan anlaşıldığı üzere kredi nedeniyle kredi lehdarı ve kefiller hakkındaki alacağa bağlı, fer'i bir hak olmadığı,

bu nedenle kredi nedeniyle kredi lehdarı ve kefiller hakkındaki alacağın temliki, davalıların görevlerini ihmali nedeniyle oluşan banka zararını temlik anlamına gelmeyeceği, aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı itirazı ve bu doğrultudaki bilirkişi heyeti görüşünün yerinde görülmediği, elbetteki temlik bedelinin, zarar miktarından düşülmesi gerekmekte olup bilirkişi raporunda da bu mahsubun yapıldığı, işbu davada uyuşmazlığın çözümünde, 16.08.2021 tarihli heyet kök raporu ve sonrasında düzenlenen ek raporun esas alındığı,

usulsüz olarak kredi kullandırıldığı belirtilen 25 adet firmanın 15 adedinin, davacı banka ile protokol yapmak suretiyle borçlarını ödediklerinin, davacı bankanın Mahkemeye muhatap 26.08.2020 tarihli yazısı ve eklerinden anlaşıldığı, 16.08.2021 tarihli heyet kök raporu ve sonrasında düzenlenen ek raporda, gerek tamamen tahsil edilip konusuz kalan gerekse tahsil edilemeyen krediler ile ilgili olarak hangi davalının, hangi unvan ile hangi eylemi ile sorumlu olduğu ve sorumluluk nedenleri ile tahsilsiz kalan krediler açısından kredilerin son (güncel) durumlarının açıklandığı,

dava tarihinden sonra ödenip konusuz kalan kredilerde yönetim kurulu üyeleri/başkanı genel müdür ..., yönetim üyeleri ..., ..., ..., ... ve ...'ın yanında, kimin hangi sebep ile sorumlu olduğuna ilişkin 01.08.2022 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunun ilgili kısmının tabloda aktarıldığı şekilde olduğu, tahsilatsız kalan kredilerde, yönetim kurulu üyeleri/başkanı genel müdür ..., yönetim üyeleri ..., ..., ..., ... ve ...'ın yanında, kimin hangi sebep ile sorumlu olduğuna ilişkin 01.08.2022 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunun ilgili kısmının tabloda aktarıldığı şekilde olduğu,

hem dava tarihinden sonra ödenip konusuz kalan kredilerde hem de tahsilsiz kalan kredilerde kimin hangi sebep ile sorumlu olduğuna ilişkin 01.08.2022 tarihli bilirkişi kurulu ek raporundaki gerekçelerin Mahkemece de, Bankanın kredi süreçlerinde iç mevzuatı ve genel bankacılık uygulamalarına göre kredi süreçlerinde izlediği yöntem ve banka yöneticileri ve çalışanlarının sorumluluk esaslarına uygun olduğu kanaatine varıldığı, yabancı para üzerinden kredi verilmiş olup oluşan ve bu nedenle davalıların sorumlu olduğu zarar miktarının da yabancı para üzerinden doğduğunun anlaşıldığı,

zamanaşımı itirazında bulunulmuş ise de 2 yıllık zamanaşımının, eylemin öğrenildiği 11.05.2001 tarihi ile dava tarihi olan 27.12.2002 tarihi arasında dolmamış olduğunun anlaşıldığı, dava tarihinden sonra tamamen ödenerek ve bu nedenle de buna ilişkin davaların konusuz kalmasına neden olan bu 15 firmaya verilen kredilerden -ödenmiş olması nedeniyle- davalıların sorumlu olmadıklarına ilişkin bilirkişi kurulu görüşü Mahkemece kabul edilmediği, sorumluluğun, kredilerin iç mevzuata ve genel bankacılık uygulamalarına göre izlemesi gereken kredi süreçlerine aykırılık ile doğmakta olup sonradan kredinin tamamen ödeme yapılarak kapatılmış olması,

bu ödemenin dava öncesi yapılması halinde dava şartından ret kararı, dava sırasında yapılmış olması halinde ise işin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesine neden olabileceği, davalıların sadece imzaları bulunan kredi açma, kredinin teminatlarını belirleme ve krediyi kullandırmaları eylemleri yönünden Bankanın cari mevzuatına uymadıkları ve genel bankacılık kredi uygulamalarına da aykırı iş ve eylemlerde bulundukları, imzaları/eylemleri bulunmayan krediler açısından ise bir sorumluluklarının bulunmadığının anlaşıldığı,

usulsüz verdiği kredilerden kaynaklanan zararın ortaya çıktığı an belirlenip bu an itibariyle zararın hesaplanmasının uygun olacağı, uygulanacak faizin yasal faiz olduğu, hakkaniyet indirimi yapılmasını gerektirir ispatın olmadığı, ... terekesi, borçlu olarak kapatılmış ise de terekeye girebilecek bir malvarlığının daha sonra ortaya çıkabilmesi nedeniyle hukuki menfaatin halen devam etmesi nedeniyle bu davalı hakkında da hüküm kurulduğu, davalı ... hakkında da dava açılmış ise de, sorumluluğu tespit edilemediğinden bu davalı hakkındaki davanın reddine karar verildiği gerekçesiyle ....

Denizcilik A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., ..., ..., ..... ..., ..., ...;

.... Gemi İnşa ve Onarım İnşa A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ...., ..., ..., ...,.... ..., ...;

... Denizcilik A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., ...., ..., ..., ..., ..., ..., ...;

.... Denizcilik Ticaret A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., .... ..., ..., ..., ..., ..., ...;

.... Gemicilik ve Tankercilik A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ...,...., ..., ..., ..., ..., ...;

... Denizcilik Tic. A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., .... ..., ..., ..., ..., ...;

...Gemi İşletmeciliği ve Tic. A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., ...., ..., ..., ..., ..., ..., ...;

.... Denizcilik Tic. Ltd. Şti'.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ...,......, ..., ..., ..., ..., ...;

.... Denizcilik Petrol ürünleri Paz. Nak. ve San. Tic. A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., ......, ..., ..., ..., ...;

... Denizcilik İnş. San. Tic. A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...;

... Gemi İşletmeleri Turz. İşl. Ltd. Şti.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., .... ..., ..., ..., ..., ..., ...;

....Den. Ltd. Şti.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., ...;

.... Gemi inş, San. Tic. A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ...,..., ...;

.... Mete Deniz Tic. San. Tic. A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., .......;

Yanıktaş Denizcilik A.Ş.'ye verilen kredi nedeniyle davalılar ..., ..., ..., ..., .... ..., ..., ...'a açılan davaların konusuz kalması nedeniyle bu davalar hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına, bu denizcilik şirketleri açısından her bir şirkete kullandırılan kredide diğer davalıların müştereken sorumlu olduğu iddiasıyla da dava açılmış olmakla belirtilen şirketlere ilişkin kullandırılan kredilerden dolayı kabul kararı verilmeyen diğer davalılar hakkında açılan tazminat davaların esastan reddine,

... Denizcilik Nakliyat Ltd. Şti. ile ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 4.693.192,21 USD'nin davalılar ..., ..., ...., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

... Deniz İşl. San. A.Ş. ile ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 3.139.152,87 USD'nin davalılar ..., ...,......., ..., ..., ..., ..., ..., ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

... Akaryakıt Nak. Tic. Ltd. Şti. ile ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 4.855.909,16 USD'nin davalılar ..., ..., .... ..., ..., ..., ..., ..., ...'dan - taleple bağlı kalınarak - 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

.... Deniz Nakliyat Ltd. Şti. ile ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 1.835.282,80 USD'nin davalılar ..., ..., .... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

... Deniz İşl. San. A.Ş. ile ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 3.192.393,59 USD'nin davalılar ..., ...,... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

.... Taşımacılık İnş. Taah. Ltd. Şti. ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 1.187.239,22 USD, 9.802.405,37 CHF ve 863.957,67 TL'nin davalılar ..., ...,... ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD alacak için USD ile açılmış, CHF için CHF ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında, TL alacak için değişen oranlarda avans faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

.... Denizcilik A.Ş. ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 7.986.993,07 USD'nin davalılar ..., ...,, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

.... Denizcilik Ambalaj San. ve Tic. Ltd. Şti. ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 1.229.958,69 USD'nin davalılar ...... ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

.... Denizcilik Tur. İnş. A.Ş. ilgili kredi işlemi nedeniyle açılan tazminat davasında 207.942,78 USD'nin davalılar ..., ..., . ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Mertkan Denizcilik A.Ş. açısından açılan tazminat davasında 3.500.000 USD'nin davalılar ..., ..., ., ..., ..., ..., ..., ..., ...'dan -taleple bağlı kalınarak- 31.12.2001 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında temerrüt faizi ile müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

bu denizcilik şirketleri açısından her bir şirkete kullandırılan kredide diğer davalıların da müştereken sorumlu olduğu iddiasıyla dava da açılmış olmakla belirtilen şirketlere ilişkin kullandırılan kredilerden dolayı kabul kararı verilmeyen diğer davalılar hakkında açılan tazminat davalarının esastan reddine, davalı ... . hakkındaki davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili, davalı ... vekili, davalılar ..., ..., ... vekilleri, davalı asıl ..., davalılar ..., ..., ..., ... vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dairemizin 21.11.2024 tarihli, 2023/5178 Esas, 2024/8196 K. sayılı kararı ile hükmün bozulmasına karar verilmiş, Dairemiz ilamına karşı davacı vekilince karar düzeltme yoluna başvurulmuştur.

IV. KARAR DÜZELTME İNCELEMESİ

A.Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacı banka yönetim kurulu üyeleri ve çalışanlarının usulsüz olarak verdikleri krediler nedeniyle davacı bankanın zarara uğradığı iddiasına dayalı tazminat istemine ilişkindir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (HUMK) 440. maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteminin reddi gerekir.