Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3408 K.2026/870

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'ün 34 -... tescil plaka nolu JCB marka 2005 model Ekskavatör (İş Makinası) cinsi aracın maliki olduğunu, müvekkile ait iş makinasının (Ekskavatör), davalılardan ...'in maliki, diğer davalı ...'in sürücüsü olduğu 57... plakalı çekicinin(tırın) üzerinde taşınması esnasında tır üzerinden devrilerek ağır hasara uğradığını, olayın...adresinde 31.03.2021 tarihinde ve akşam saatlerinde davalıların tek taraflı kazası nedeniyle meydana geldiğini, davalılar baba- oğul olup, müvekkile ait ekskavatör davalılardan ... hakimiyetindeyken hasarlandığını,

edinilen bilgiye göre kendisinin bu nitelikteki çekiciyi kullanmak için gerekli ehliyetinin de bulunmadığını, akşam saatlerinde bu araçların kullanılmasının da yasak olduğunu, olay ile ilgili işbu davada delil teşkil etmesi bakımından Ayancık Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/24 D.İŞ sayılı delil tespiti ile bilirkişi raporu alındığını, bilirkişi raporunda ekskavatörde meydana gelen hasarların tespiti ayrı ayrı yaptığını, hasar tespitini kabul etmekle birlikte onarım masraflarını düşük hesaplanmış olması nedeniyle onarım masraflarını kabul etmediklerini, mahkemece yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiğini,

trafik kazasında zarar gören aracın hasarı onarılsa dahi onarımdan sonra aracın piyasa rayiç satış fiyatında düşüklük oluşacağı gerçeği karşısında, kaza nedeniyle araçta meydana gelen değer kaybı, gerçek zarar içinde değerlendirilmesi gerektiğini, bu zarardan hem zarar veren hem de davalı zorunlu mali sorumluluk sigorta yapanın sorumlu olduğunu, davalı araç sürücüsünün tam kusuruyla sebebiyet verdiği kazadan araç işleticisi-maliki kendi kusuru gibi sorumlu olacağını, müvekkilinin iş makinasından gelir sağladığını, müvekkil olay anından bu yana ve halen daha iş makinasını kullanamadığından ötürü gelir elde edemediğini,

davalılar ile yürütülen arabuluculuk faaliyeti sonucunda anlaşmaya varılamadığını buna ilişkin arabuluculuk son tutanağını dilekçe ekinde sunulduğunu, müvekkile ait ekskavatörde meydana gelen hasar onarım bedeli, hasarlı ekskavatörün onarım yerine taşıma masrafları, değer kaybı ile kazanç kaybının tespit ve tazmini gerektiğini, müvekkilin ve ailesinin haksız eylemler neticesinde oluşan ve halen devam eden zararlarının işe devam edebilecek ölçüde telafisi bakımından, ara karar yolu ile,

ivedi olarak geçici ödeme yapılmasını ve bu aşamada, müvekkil lehine şimdilik 30.000,00 TL veya mahkemece uygun görülecek miktarda geçici ödeme yapılmasına karar verilmesini istediklerini ileri sürerek şimdilik, faizi ile birlikte tedbiren 30.000,00 TL veya mahkemece uygun görülecek miktarda geçici ödemeye hükmedilmesine, tam ve kesin olarak belirlenebilir olduğunda artırılmak üzere 30.000,00 TL maddi tazminatın (hasar bedeli ve taşıma masrafları) kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkile ödenmesine,

tam ve kesin olarak belirlenebilir olduğunda artırılmak üzere 100,00 TL değer kaybı tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkile ödenmesine,

fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile şimdilik, 100,00 TL kazanç kaybı tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile hasar onarım bedeli ile taşıma masrafları bakımından talebini 458.652,40 TL arttırarak 488.652,40 TL olarak ödenmesini, kazanç kaybı talebi yönünden taleblini 119.900,00 TL arttırarak 120.000,00 TL olarak tahsilini, değer kaybı tazminat talebini de 27.900,00 TL arttırarak 28.000,00 TL tazminata hükmedilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davacısı ile davalı taraflar arasında bir taşıma sözleşmesi bulunmadığı, taraflar arasında bir ödünç sözleşmesi bulunduğu, davacı ...’ün tacir olması, görülmekte olan bu davanın davacının sahibi olduğu ekskavator cinsi iş makinesine ilişkin olması ve bu iş makinesinin Sinop Ticaret ve Sanayi Odası tarafından tescili yapılan ticari nitelikte bir araç olması sebebi ile davacı için ticari iş niteliğinde olan davaya konu ticari ilişki, diğer taraf için de ticari iş sayıldığı,

yargılama sonucunda davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine karar verilen alacak kalemlerine, davaya konu kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren ticari avans faizi işletilmesine karar verildiği, yalan tanıklık suçuna ilişkin yürütülen Ayancık Cumhuriyet Başsavcılığı 2022/839 sayılı soruşturmada müştekinin davaya konu kazanın olduğu saatlerde -iletişimin tespiti sonucunda-...lçesinde davalı ...'in bulunmadığının tespit edildiği,

bu kapsamda müşteki ve vekilinin iddialarının soyut beyan düzeyinde kaldığı belirtilerek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği ve buna ilişkin yapılan itirazın reddedildiği 57... plakalı Scania marka 2004 model kırmızı renkli ticari çekici araç sürücüsü ...'in, 11.10.2020 tarihinde ...'ta alkollü araç kullanmaktan dolayı 182 gün süre ile sürücü belgesi geçici olarak geri alındığı halde, henüz daha geçici geri alma bitiş süresi olan 11.04.2021 tarihi dolmamış iken, 31.03.2021 tarih ve saat 23.30'da ...

Mahallesinde ticari çekici aracı kullanması kanunen yasak olmasına rağmen kurallara aykırı olarak araç kullandığı, geceleyin aydınlatmanın bulunmadığı mahalde seyir halinde iken aracının hızını far ışıkları altında görüş alanı içinde meydana gelebilecek herhangi bir tehlike anında/durumunda önlem alabileceği bir hızla gidilmesinde zorunluluk olmasına rağmen araç sürücüsünün far ışıkları altında görüş mesafesine uygun süratle yol ve trafik durumuna göre seyir etmediği,

davacı tanıklarından ...'in keşif mahallinde "Ekskavatörü ... tek başına tırın üzerine yüklediğini, yükledikten sonra herhangi bir halat zincir vb. başka bir şeyle bağlamadığını, başka bir güvenlik tedbiri almadan yola çıktığını, kazanın yaşandığı dönemeçte dikkatli olması gerektiğini söylediğini" beyanı ile olay yeri şartlarını nazara alarak hızını aşağı eğimli ve tehlike virajlı dönemeçli yolda ilerlerken asgari hadde düşürmemesi, taşımakta olduğu Ekskavatör iş makinesini hiçbir güvenlik tedbiri almadan çekici araç ile yola devam etmesi,

sevk ve idare hatası ile 4,2 metre genişliğindeki taşıt yolunda aracını yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlarda aracını güvenli şekilde kullanması ve önlem almasının her durumda mümkün bulunduğu, aracının teknik yapısı itibariyle kolayca alabileceği direksiyon ve fren tedbirine yeterince başvurmamasıyla meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında fevkalade dikkatsizliği, tedbirsizliği ve nizamlara aykırı kural dışı hareketiyle trafik kazasının meydana gelmesine sebebiyet verdiği,

57... plakalı Scanıa marka 2004 model kırmızı renkli ticari çekici işleteni (araç sahibi) davalı ... 'in 31.03.2021 günü saat 23.30 sıralarında ...Mahallesinde yoldan çıkma ile meydana gelen tek araçlı maddi hasarlı trafik kazasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun'nun 85. maddesinin birinci fıkrasında, "Bir motorlu aracın işletilmesi motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmünü ihlal ettiği kanaatine varıldığı,

bilirkişi heyeti tarafından; davacının 34-05-6162 plakalı iş makinasının 31.03.2021 günü uğradığı trafik kazası sonucu araçta meydana gelen hasarın kazayla uyumlu olduğunun belirlendiği gerekçesiyle davanın kabulüne, 488.652,40 TL hasar, onarım bedeli ve taşıma masraflarına ilişkin tazminat alacağının kazanın gerçekleştiği 31.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,

120.000,00 TL kazanç kaybına ilişkin tazminat alacağının kazanın gerçekleştiği 31.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine, 28.000,00-TL değer kaybına ilişkin tazminat alacağının kazanın gerçekleştiği 31.03.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine karar verilmiş, hüküm, davalı ... vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yerel mahkemece dinlenen davacı tanıklarının beyanları ile davalının yalan tanıklık suçlaması nedeniyle Ayancık Cumhuriyet Başsavcılığı'nca başlatılan 2022/839 E. sayılı soruşturmada davalıya ait HTS kayıtlarında kaza yerinde olmadığının ispat edilememesi nedeniyle davalının aracın sürücüsü olarak zarardan sorumlu tutulmasında, yerel mahkemece bilirkişi heyetinden alınan 27/09/2022 tarihli kök ve 23/01/2023 tarihli ek rapor ile hasar ve değer kaybının belirlenmesinde,

İnşaat Bilirkişi raporu ile iş makinesinin piyasa araştırmalarına göre günlük ve aylık kiralama ücretleri nazara alınarak kazanç kaybının belirlenmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar, davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kaza nedeniyle araçta oluşan hasar bedeli, taşıma masrafları, değer kaybı ve kazanç kaybı istemlerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.