Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3981 K.2026/892

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin yaptığı mobilya dekorasyon işine ilişkin olmak üzere davalılardan ...’e muhatabı ...Bankası ... Şubesi olan 800.000,00 TL bedelli bir adet çeki teminat olarak verdiğini, teminat olarak verilen bu çekin arkasında "işbu çek ... ile 24.09.2019 tarihinde...

İnşaat firması ile yapmış olduğu mobilya işlerine istinaden teminat olarak verilmiştir." açıklamasının olduğunu, müvekkili şirket üzerine düşen işleri tamamladığı halde ve defalarca talep ettiği halde davalı ...'in söz konusu teminat çekini müvekkiline iade etmediğini, aradan uzun bir süre geçtikten sonra 17.10.2023 tarihinde çekin ...Bankasına ibraz edildiğinin öğrenildiğini, müvekkilin söz konusu çeki incelediğinde çekin arkasında bulunan teminat çeki olduğuna dair ibarenin tamamının kapatıcı (daksil) ile kapatıldığını, çek üzerine 17.10.2023 tarihi atılmak suretiyle çekin ... tarafından...

İnşaat Emlak Tur. Tic. Ltd. Şti.'ne ciro edildiğini, onunda... Grup İnş. Eml. Tur. Tic. Ltd. Şti.'ne ciro ettiğini, çıplak gözle dahi söz konusu çek üzerinde oynama yapıldığının anlaşıldığını, diğer davalılar... İnşaat Emlak Tur. Tic. Ltd. Şti. ve... Grup İnş. Eml. Tur. Tic. Ltd.

Şti.'nin kesinlikle iyiniyetli olmadıklarını, müvekkili şirketin sözleşmeden doğan tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve işi tamamen teslim ettiğini, müvekkilinin kimseye hiçbir borcunun olmadığını, çek üzerinde yapılan tahrifata ilişkin olarak suç duyurusunda bulunulduğunu, söz konusu çeke ilişkin çekin ödemesinin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verildiğini ve çekin ödemesinin durdurulduğunu, bu süre zarfında davalılarca kötü niyetli olarak müvekkili hakkında icra takibi başlatılması söz konusu olabileceğini ileri sürerek muhatabı ...Bankası ...

Şubesi olan 8055748 seri numaralı, keşide yeri ... olan 17.10.2023 keşide tarihli, 800.000,00 TL bedelli çek nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile söz konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı... İnş. Emlak Tur. Tic. Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ile diğer davalı ... arasında müvekkilinin işveren davalı ...'in ise yüklenici taraf olduğu, ... adresine bulunan 8 villada C Blok örnek dairede yapılan işlerin birebir aynısının yapılması konulu 1.000.000,00 TL bedelli 24.09.2019 tarihli iş sözleşmesi imzalandığını, işbu sözleşmenin 13. maddesi uyarınca yüklenici tarafından işveren müvekkiline yapılacak işlerden dolayı doğabilecek mağduriyet işin istenildiği gibi ya da istenilen kalitede yapılmaması,

C Blok örnek villanın birebir aynısı olmaması durumlarında kullanma yetkisi doğmak üzere dava konusu çekin verildiğini, bu hususta müvekkili ile diğer davalı ... arasında sözleşme imzalandığını, taraflar arasındaki sözleşmenin işin tam ve eksiksiz yapılmaması işveren müvekkili tarafından beğenilmemesi durumunda müvekkilinin davaya konu çeki ibraz ve kullanma hakkının doğacağını, davalı ...'in sözleşmenin gereklerini yerine getirmediğini, yapılması gereken işin eksik, yanlış ve kusurlu olarak icra edildiğini,

davacının müvekkilinin taraf olduğu iş sözleşmesinin tarafı olmayıp davalı ...'in bu çeki davacıdan temin etmiş olmasının müvekkilinin davacıya karşı sorumlu hale getirmemesi gerektiğini, davaya konu çekin davalı ... tarafından aralarında imzalanan sözleşme gereğince müvekkiline verildiğini, müvekkilinin davacı ile doğrudan hukuki ilişkisinin bulunmadığını,

davacı ile diğer davalı ... arasında imzalanmış sözleşme ve ... tarafından imzalanmış davacıya gönderilen ihtarnamedeki tüm hak ve alacaklarından feragat ettiğine dair 23.06.2020 tarihli feragatnamenin müvekkilinin hak ve alacakları üzerinde herhangi bir etki doğurmasını beklemek hukuka ve hakkaniyete aykırı olacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı... Grup İnş. Emlak Tur. Tic. Ltd. Şti., davaya cevap vermemiştir.

3.Davalı ... cevap dilekçesinde; davacı ile 24.09.2019 tarihinde karşılıklı olarak imzalanan sözleşmeye istinaden ve yine aynı sözleşmeye konu olan işe istinaden davacı taraftan adına teminat çeki alındığını, sözleşmeye konu olan iş ile ilgili...

İnşaat arasında ikinci bir sözleşme imzalandığını, teminat çeki ve şahsı adına verilmiş olan teminat senet bilgileri yazıldığını ve ciro yapılmadan teslim edildiğini, ...'ın sözleşmeye istinaden tüm işlerini tamamladığını ve kendisine teslim ettiğini,...teminat çekinin... İnşaat yetkilisi ... tarafından geri iade edilmesi gerektiği halde başka sözleşmelere ait olarak işleme koyulduğunu, bu arada...

İnşaat ... ile başka işlerinin başladığını ve ayrı sözleşemeler yapıldığını, yeni sözleşmeli işlerin %90 oranında bitmesine rağmen... firmasında ciddi bir alacak biriktiğini, buna sebep işleri durdurup ilave işlerin ödemesi için fatura kestiğini, fakat ödeme verilmediğini, bu işleri de başka taşeron bularak onlara tamamlatmaya başladığını, alacağını inkar etmeye başlayınca icra davası açtığını, alacak davası açtığını öğrendiği için elinde bulundurduğu teminat çek ve senet bankaya işleme koydurduğunu, verilen teminat çekinde cirosu olmadığı için tahsile banka şubesine giderek çeki gördüğünü,

çekin arkasında yazılı olan yazı tipex ile silinip imzasının taklit edilmiş olduğunu gördüğünü, bunun üzerine savcılığa gittiğini, soruşturmanın devam ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile menfi tespit davası açan davacının çekin teminat çeki olduğunu belirttiği ve bu hususun sözleşmenin tarafı olan davalı lehtar tarafından da kabul edildiği, ancak lehtar tarafından çekin ciro edilmediği iddia edildiğinden imzanın lehtara ait olduğunun ispat yükünün bu kez diğer davalılara geçtiği, eldeki davada davalı lehtarın, davaya konu çekteki imzanın kendisine ait bulunmadığını ileri sürmesine,

çekin dosya kapsamında yer almamasına ve davalı alacaklı tarafça sunulmamasına göre ispat yükünün davalı alacaklıya düştüğü, buna göre davacı ile davalı ... arasında düzenlenen sözleşmede çekin nitelikleri açıkça belirtildiğinden ve çek suretinde de çekin teminat çeki olduğu açıkça yazılı olduğundan davaya konu çekin teminat çeki olduğu anlaşılmış olup cevap dilekçesinde de sözleşmeye konu işlerin eksiksiz yapıldığı ikrar edildiğinden artık davacının davaya konu çekten dolayı sorumluluğu bulunmadığı, diğer yandan, çekteki lehtar imzası inkar edildiğinden,

imza lehtara ait değilse ciro silsilesi kopuk olacağından, davalıların alacaklı sıfatının kalmayacağı, lehtarın cirodaki imzasının ona ait olduğunu ispat yükü cirantalarda bulunmakta ise de çek aslı mahkemeye ibraz edilmediğinden, imzanın lehtara ait olduğu ispatlanamadığı, ciro silsilesi kopuk olduğundan davalıların çekten dolayı hak sahibi olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının ...Bankası ...

Şubesine ait 8055748 seri numaralı 800.000,00 TL bedelli 17.10.2023 tarihli keşidecisi...Mobilya İç Mimarlık Ltd. Şti. olan çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, karar, davalı... İnş. Emlak Tur. Tic. Ltd. Şti. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çekteki imzaya ilişkin ispat yükünün davalı tarafta olduğu, İlk Derece Mahkemesince imza incelemesi için davalı taraflara çek aslının sunulması için süre verildiği, verilen süreye rağmen davalı taraflarca çek aslının sunulmadığı, imzaya ilişkin ispat yükü kendisine düşen davalıların çekteki imzanın lehtar borçuya ait olduğunu ispatlayamadığı, çekte imzanın sahte olmasının iyiniyetli olup olmadığına bakılmaksızın hâmil dahil herkese karşı ileri sürülebilecek mutlak def'ilerden olduğu,

bu nedenle çek aslını ibrazından kaçınılması nedeniyle lehtarın elinden çıkmadığı sabit kabul edilen imza dolayısı ile ve çekin teminat senedi olduğu sabit olmakla çek nedeni ile davacının sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, bu nedenlerle davacının davalılara karşı borçlu olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davalı ... İnş. Emlak Tur. Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı... İnş. Emlak Tur. Tic. Ltd.

Şti. vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, teminat çeki iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.