Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/4338 K.2026/1221

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekilince temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 03.03.2026 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili tarafından ... ... isimli geminin 04.02.2010 tarihli çarter partiye göre davalıdan süreye tâbi sefer esasına göre kiralandığını, varılan anlaşmaya göre geminin ...'de kiraya girmesi ve Hindistan'da kiradan çıkmasının öngörüldüğünü, geminin kiranın başlamasından sonra ... Limanından ... ton parça yük alarak ilave olarak da 9782 ton .... yükünü almak üzere ...

Limanına gittiğini, ancak geminin bu limanda bulunduğu sırada ana makinesinde arızalar meydana geldiğini, bu arızaların tamir bedeli olarak 158.025,13 USD'nin kaptanın yazılı talebi üzerine müvekkili tarafından ödenerek geminin ...

Limanından hareket etmesinin sağlandığını, ancak limandan ayrıldıktan hemen sonra geminin makine ve jeneratör arızası nedeniyle yapılan römorkaj sözleşmesi ile geminin römorkör tarafından ... girişine demirletildiğini, gemide yaşanan tüm bu problemlere rağmen müvekkilinin kira sözleşmesi yükümlülüklerini yerine getirmeye devam ettiğini, çeşitli tarihlerde gemiye 301.000,00 USD değerinde yakıt temin ettiğini, ayrıca geminin ... ve ...'te kaldığı süre zarfında donatan adına toplam 180.457,45 USD ödeme yaptıklarını, donatan tarafından ödenmeyen çek ücretinin müvekkili tarafından ödendiğini,

gemi kaptanının yazılı talebi üzerine müvekkilince çeşitli tarihlerde toplam 942.888,04 USD ödeme yapıldığını, gemi personelinin ücretlerinin ödenmemesi nedeni ile Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesinin 2010/134 Değişik İş sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbir kararı ile teminatsız olarak seferden men edildiğini,

gemideki yük ilgililerinin başvurusuyla ....İhtisas Mahkemesinin 2010/102 Değişik İş sayılı kararı üzerine yükün başka bir gemiye aktarıldığını ileri sürerek geminin kendisinden ve donatanından kaynaklı sebeplerle seferini tamamlayamamasından dolayı peşin ödenmiş navlunu da içeren toplam 695.173,58 USD alacakları için 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6762 sayılı TTK) 1235/7, 12 36... . maddeleri gereğince ... isimli gemi üzerinde asıl alacak, faizi ve masrafları da kapsayacak şekilde gemi alacaklısı ve kanunî rehin hakkının tespiti ve tanınmasına,

alacak üzerine dava tarihinden itibaren kamu bankalarının bir yıllık USD mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranının uygulanmasına ve hesaplanacak faiz için 6762 sayılı TTK'nın 1241. maddesi uyarınca kanunî rehin hakkı tanınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; ... isimli geminin müvekkiline ait olduğunu, davada 5718 sayılı ...Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (5718 sayılı Kanun) 22. maddesi uyarınca Güney Kore Cumhuriyeti hukukunun uygulanmasının gerektiğini, müvekkilinin davacıya borcunun bulunmadığını savunarak davanın reddini savunmuştur.

2....eski donatanı .... Ltd. Şti. vekili; davacı tarafın navluna ve yakıta şamil olmak üzere müvekkiline peşin ödemeler yaptığını, gemi mülkiyetinin 01.06.2012 tarihinde .... Ltd.'ye devredildiğini, bu şirketin çarter partinin 8. maddesine göre davacının taleplerinden haberdar edildiğini ve gemi ile birlikte bu talepleri de üstlendiğini, davaya konu alacakların müvekkili tarafından kabul edildiğini beyan etmiştir.

III.MAHKEME KARARI

1. Mahkemenin 2010/564 E. 2015/232 K. sayılı kararı ile dava konusuna ilişkin uygulanacak hukukun Türk hukuku olduğu, davacının ...

Limanında gemiye ... firmasından aldığı yakıt henüz gemide durmakta iken geminin off-hire olduğu, davacının 231.300,00 USD'lik yakıt bedelini talep edebileceği, ancak davacının diğer alacak kalemlerini ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, gemi üzerinde 231.000,00 USD alacağın dava tarihinden itibaren USD'ye kamu bankalarınca verilen en yüksek yıllık faiz oranı tahakkuku ile fiili ödeme günündeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden karşılığı miktarınca kanuni rehin hakkı tesisine karar verilmiş, Dairemizin 2016/2840 E. 2017/1693 K. sayılı ilamıyla,

dava tarihinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nın 1235. maddesinde gemi alacaklısı hakkını veren alacakların düzenlendiği, davacı gemi kiracısının, yakıt tedarikçisine yakıt bedelini ödemiş olmasının davacıya kanuni rehin hakkı bahşetmeyeceği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

2.Mahkemece Dairemiz bozma ilamına karşı direnme kararı verilmesi üzerine dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na gönderilmiş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun (YHGK) 2022/11-619 E., 2023/1134 K. sayılı ilamıyla, karar, işbu davada dava değeri üzerinden peşin nispi harcın yatırılması gerektiği, Mahkemece bu değerin dava tarihindeki Türk Lirası karşılığı üzerinden davacı tarafça eksik harcın tamamlanması sağlanmaksızın yargılamaya devam olunmasının doğru olmadığı, harç eksikliğinin giderilmesi gerektiği yönündeki değişik gerekçeyle bozulmuştur.

3. Mahkemece, YHGK'nın bozma ilamının gereği yerine getirilmiş ve davacı tarafça harç eksikliği giderilerek devam olunan yargılamada, davacının kanuni rehin hakkı talep etme hakkı olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacının Kore Cumhuriyeti bayraklı ... isimli gemiden kaynaklı olarak 231.000,00 USD tutarında dava tarihi olan 04.11.2010 tarihinden itibaren işletilecek devlet bankalarınca USD cinsinden açılan bir yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalıdan alacaklı olduğunun ve davacının gemi üzerinde rehin hakkını kullanmak hakkının bulunduğunun tespitine,

tespit edilen deniz alacağının fiili ödeme tarihindeki merkez bankası efektif satış kuru üzerinden karşılığı miktarınca kanuni rehin hakkı tesisine, gemi üzerindeki tedbir, teminat karşılığı kaldırıldığından geminin sicilden terkini ve/veya kararın kesinleşmesi durumunda alacakların teminattan alınmasına, fazlaya yönelik talebin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacının kiraladığı gemi için yapılan masraflar nedeniyle başlatılan takibe davalı tarafından yapılan itirazın iptali, dava konusu gemi üzerinde kanuni rehin hakkının tespiti ve tanınması istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosyadaki yazılara, mahkemece Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı sonrası harç eksikliği giderilerek hüküm verilmiş olmasına, Dairemizin 13.06.2019 tarih, 2017/4678 E. ve 2019/4380 K. sayılı dosyası da gözetildiğinde delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.