Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/4652 K.2025/6461

Bölge Adliye Mahkemesi kararı (İlk Derece Sıfatıyla) davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının, tahkim davasına ilişkin dava dilekçesindeki iddialarının mesnetsiz olduğunu, hakikate aykırı iddialarla açtığı davada tüm taleplerin usulden ve esastan reddi gerekirken hakem heyetinin bazı talepler yönünden usulden ret, bazı talepler yönünden ise esastan kabul kararı verdiğini, dava konusu hakem kurulu kararının kamu düzenine aykırı olduğundan iptali gerektiğini, davanın tümden kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken davanın bir kısmının kabulüne karar verilmesinin kamu düzeninden olan dava şartı kurallarına aykırı bulunduğunu, uyuşmazlıkta kesin hüküm bulunduğunu,

gerekçeli hakem kararında ... A.Ş.'nin davalı ...

A.Ş.'den olan alacağının 5.229.600,88 TL kabul edilmesinin hiçbir dayanağı bulunmadığını, teminat mektupları hakkında paraya çevrilmesinin önlenmesine dair birden çok tedbir kararı verildiğini, buna rağmen hakem heyetinin çoğunluğunun mektupların süresinin dolduğu ve hükümsüz hale geldiğinin tespitine yönelik kararının açıkça Devlet mahkemeleri tarafından verilen tedbir kararlarına ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 398. maddesine aykırı olduğunu, davacının alacağının en az 5.833,579,49 USD olduğunun istinaf ve Yargıtay denetiminden geçen hükümle sabit hale geldiğini,

taraflar arasındaki sözleşmede kontrat fiyatının USD olarak belirlenemeyeceğinin belirtilmesi, fiyat farkı faturalarında seçimlik hakkında TL cinsten kullanıldığının iddia edilmesinin kabul edilemeyeceğini, derdestlik sebebiyle de davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, hakem kurulunun kararında hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğini, Milletlerarası Tahkim Kanunu yerine HMK kurallarının uygulanmasının kararın iptalini gerektirdiğini ileri sürerek ...

Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi (...) hakem heyetinin 2024/804 sayılı 17.02.2025 tarihli kararının HMK'nın 439/1-e, f, g bentlerine aykırı olduğundan iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iptal davasına dayanak iddialarının davanın esasına ilişkin olduğunu, tahkim kararlarında yerindelik denetimi yapılamayacağını, davacının kesin hüküm oluştuğu ve bu sebeple davanın reddedilmemesinin kamu düzenine aykırı olduğu iddiasının yerinde olmadığını, menfi tespit davasının reddinin alacağın varlığına kesin hüküm teşkil etmeyeceğini, ... nezdinde görülmüş olan önceki dava ile bu davanın maddi vakaları ve hukuki sebeplerinin birbirinden farklılık taşıdığını, teminat mektubunun asıl borç ilişkisinden bağımsız olduğunu,

asıl borcun varlığı ile teminat mektuplarına ilişkin başvuru yapılmaması nedeniyle mektupların hükümsüzlüğünün tespiti arasında kesin hüküm ilişkisi kurulamayacağını, teminat mektupları konusundaki uyuşmazlığının da tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiğini, Devlet mahkemelerinde derdest dava bulunduğundan bahisle bu hususun gözetilmeksizin karar verilmesinin kamu düzenine aykırı olduğu iddiasının da yerinde olmadığını, hakem kararında davacı alacağının seçimlik hakkın Türk Lirası olarak kullanıldığı ve davacı alacağının TL olduğu yönündeki değerlendirmenin kamu düzenine aykırı olduğunun ileri sürülemeyeceğini,

davalının Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Kararın geçici 8. maddesi ve buna ilişkin Tebliğ uyarınca döviz cinsinden alacak talebinde bulunulamayacağını, adil yargılanma hakkının ihlal edilmediğini, HMK hükümlerinin uygulanmasının yerinde olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iptali talep edilen Hakem Heyeti kararına bakıldığında işbu davanın davalısı ... A.Ş. tarafından...'a başvurularak ... A.Ş.'nin kendilerine düzenlediği 5.833,577,49 USD tutarındaki geriye dönük faturanın haksız rekabet oluşturduğunun tespiti ve meni ile fiyat farkının ortadan kaldırılması ve ...

A.Ş.'ye verilen 5.178.260,00 USD ve 1.676.267,71 USD tutarlı teminat mektuplarının davalının müracaatıyla nakte çevrilen bedelinin tahsili, ... Bankasınca düzenlenen 3 adet teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti, teminat mektuplarının haksız olarak elde tutulması nedeniyle bankaya ödenen komisyon bedelinin tahsili, ...

Bankasınca düzenlenen mektupların ibraz tarihlerinin geçmiş olması nedeniyle hükümsüzlüğünün tespiti talepli başvurulduğu, Hakem Heyetince, davacının taleplerinin kısmen kabul, kısmen reddine karar verildiği, davacının derdestlik ve kesin hüküm bulunduğuna yönelik savunmalarının Hakem Heyetince değerlendirildiği, davacının huzurdaki davada fiyat farkı isteminin menine ve fiyat farkının ortadan kaldırılmasına yönelik taleplerinin 26.11.2019 tarihinde karara bağlanan menfi tespit istemine ilişkin hakem heyeti kararının hüküm fıkrası ile aynı olduğu belirlenerek oy birliği ile kesin hüküm nedeniyle reddine karar verildiği,

teminat mektupları yönünden ise bahsi geçen tahkim kararında kesin hüküm oluşturacak bir hükme rastlanmadığından oy birliği ile bu itirazın reddedildiği, yine İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/158 E., 2024/190 K. sayılı ilamının kesinleşme şerhinin kaldırıldığı, kararın istinafı üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2025/398 E., 2025/423 K. sayılı 18.03.2025 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun reddine, temyiz yolu açık olmak üzere karar verildiği, maddi anlamda kesin hüküm oluşturmadığının anlaşıldığı,

derdestlik yönünden ise HMK'nın 422/1 hükmü ve İTOTAM Tahkim Kuralları'nın 12/2 hükmünde açıkça ifade edildiği gibi HMK'nın tahkime ilişkin emredici kurallarında derdestlik nedeniyle tahkim yargılamasına son verileceğine ilişkin düzenleme bulunmadığı, Devlet mahkemelerinde açılmamış sayılmasına ilişkin verilen kararların kesin hüküm oluşturmayacağı, açılmamış sayılmasına karar verilen İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/518 E. ve İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/363 E. sayılı davalarının derdestlik oluşturma imkanı bulunmadığı,

İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/158 E. dosyası yönünden ise bu Mahkemece HMK'nın 413/2 hükmünde düzenlenen "tahkim itirazının ileri sürülmesi tahkim yargılamasına engel değildir" düzelmemesi karşısında Devlet mahkemesinde açılan davada tahkim ilk itirazının ileri sürülmesinin tahkimde dava açılmasına ve görülmesine engel olmadığı belirlenerek derdestlik itirazlarının reddedildiği, bu durumda eldeki uyumazlıkta Hakem Heyetince teminat mektuplarına yönelik talepler hakkında derdestlik ve kesin hüküm bulunmadığına yönelik belirleme yerinde olup bu yönlerden kamu düzenine herhangi bir aykırılık bulunmadığı,

davacının bu gerekçesinin dışında kamu düzenine aykırılık olarak ileri sürdüğü iptal sebeplerinin tamamının verilen kararın esasına ve içeriğine yönelik olduğu, Bölge Adliye Mahkemesinin, verilen kararın içeriğini, hakemlerin hukuku uygulamasındaki takdir haklarını denetleme yetkisinin bulunmadığı, verilen kararda kamu düzeninin ihlal eder nitelikte yasaya aykırılık bulunmadığı, davacının HMK 439/2-ğ bendine dayalı iptal isteminin yerinde görülmediği, hukuki dinlenilme hakkının ihlal edilmediğinin anlaşıldığı,

uygulanacak hukuk kurallarının tespiti ve yorumu da Hakem Heyetine ait olup, iptal davasında, Hakem Heyeti kararının yerinde olup olmadığı veya hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığı hususlarının da değerlendirilemeyeceği, kararın esası tartışma konusu yapılamayacak olup esasa yönelik nedenlerin de iptal nedeni olamayacağı, davacı tarafından ileri sürülen nedenlerin HMK'nın 439. maddesinde sınırlı olarak sayılan nedenlerden olmadığı, resen nazara alınması gereken kamu düzenine aykırılık veya uyuşmazlığın tahkime elverişli olmaması halinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı ...

A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, hakem kararının iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.