Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/5839 K.2026/851

Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı ... İnşaat Tur. San. Tic. Ltd. Şti.'nden satın alınacak mallara karşılık 135.000,00 TL tutarında daire devrettiğini ve avans olarak 240.000,00 TL tutarında 24 adet çek teslim ettiğini, 40.000,00 TL ödendiğini, davalı şirketin ise sadece 179.289,75 TL değerinde mal teslim ettiğini, elinde bulunan çekleri ise kredi kullandığı davalı bankaya teminat olarak verdiğini, davacının aldığı mal nedeniyle sadece 4.289,75 TL borcu kaldığını ileri sürerek bedelsiz kalan 20 adet çek nedeniyle 195.710,25 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çeklerin kredi kullandırılmadan önce teminat olarak diğer davalı şirket tarafından verildiğini, çek tevdi bordrolarına güvenerek kredi kullandırıldığını, tahsil edildiklerinde mahsup edilmek üzere müvekkiline ciro ve teslim edilen, başka bir deyişle müvekkili bankanın kredilerinin teminatını teşkil eden çeklere güvenerek kredi kullandırıldıktan sonra çeklerin dava konusu edilerek tahsilatlarının önlenmeye çalışılmasının hakkın kötüye kullanımı olduğunu, keşideci ile lehtar arasındaki ilişkinin iyiniyetli üçüncü kişiye karşı öne sürülemeyeceğini savunarak davanın reddi ile kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı şirket vekili, davaya cevap vermemiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacının ticari kayıtlarına göre, davalı ... İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.'ne vermiş olduğu çeklerden sonra karşılığında alım yapmadığı ve alacaklı olduğu, davacının davalı ... İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.'ne dava konusu çeklerden dolayı borçlu olmadığı, davalı şirket tarafından davacıdan alınan toplam 200.000,00 TL tutarındaki 20 adet çekin davalı ...

A.Ş.'den kullanılan kredilere istinaden davalı bankaya teminat olarak verildiği, ancak bu çeklerin bir kredinin teminatı olarak verilmediği, zira davalı banka ile davalı şirket arasında imzalanan genel kredi sözleşmesine bağlı kredi ilişkisinin 30.12.2010-03.01.2012 tarihleri arasında olduğu, 7.340.000,00 TL tutarında 16 (onaltı) ticari kredi kullandırıldığı, bu kredilerin geri ödenmesi amacıyla temlik cirosu ile tanzim edildiklerinden kredi borcundan mahsup edilmek üzere 24... .000,00 TL bedelli toplam 240.000,00 TL tutarında çek verildiği ve bu çeklerden 4'ünün dava tarihinden önce tahsil edildiği,

20 adet çek bedelinin ise kredi borcundan mahsup edilmek üzere bankaya teslim edildiği, davalı şirket yetkilileri tarafından çek tevdi bordrolarında “yukarıda adet toplam...bedelli çeki tahsil edildiğinde kredi ve diğer borçlarımdan mahsup edilmek üzere Bankanıza tevdii ediyorum” şeklinde kayıt ile teslim edildiğinden uyuşmazlığa konu söz konusu çeklerin teminat vasfı bulunmadığını, tahsil ve temlik cirosu ile bankaya teslim edildiği, davacı ile davalı şirketin aralarındaki 23.08.2012 tarihli Satış Sözleşmesine istinaden davalı bankaya verilen bu çeklerin “teminat” ya da “rehin “cirosu ile değil “temlik” cirosu ile verildiği,

dava konusu çeklerin davalı şirketin kredi borçları karşılığında davalı bankaya ciro edildiği, bu kabule göre de davacı keşideci tarafından davalı bankaya karşı kişisel def'ilerin ileri sürülemeyeceği, çeklerin davalı banka tarafından tahsil edildiği de birlikte değerlendirildiğinde teminat cirosu ile devredildiğinin kabulünün mümkün olmadığı gerekçesi ile -kararda sayılı- çekler yönünden davacının davalı ... İnş. Tur. San. Tic. Ltd.

Şti.'ne 195.710,25 TL borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafından yargılama sırasında davaya konu çekler ödendiğinden dava istirdata dönüşmekle -hükümde sayıldığı gibi- istirdatına, davacının tazminat talebinin reddine, davalı ... A.Ş. aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, menfi tespit ve istirdat talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Mahkemece bozmaya uyularak karar verildiği belirtilmiş ise de, bozma gereği yerine getirilmemiştir. Nitekim Dairemizin 27.11.2023 tarihli ve 2023/721 E., 2023/7757 K. sayılı ilamında "...

Ancak söz konusu çekler, diğer davalı şirketin davalı bankaya olan borcunun teminatı olarak alındığından söz konusu çeklerin teminat fonksiyonunun devam edip etmediğinin belirlenmesi gerekir" şeklinde yer alan gerekçe karşısında artık hükme esas alınan 09.05.2025 tarihli bilirkişi raporunda "Davalı ... İnş. Ltd.

Şti. yetkilileri tarafından çek tevdii bordrolarındaki 'yukarıda adet toplam...bedelli çeki tahsil edildiğinde kredi ve diğer borçlarımdan mahsup edilmek üzere Bankanıza tevdii ediyorum' kaydından dolayı dava konusu çeklerin teminat vasfının bulunmadığı" görüşüne istinaden yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru olmamış, 27.11.2023 tarihli bozma ilamında işaret edilen hususlar dikkate alınarak karar verilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir.

2.Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.