Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/7229 K.2026/1121

Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla) 06.10.20 25... /1021 sayılı yazısıyla istinaf aşamasında olan ve henüz Bölge Adliye Mahkemesince karar verilmemiş davadan feragat edilmesi halinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 310/2 hükmü gereğince ek kararın, İlk Derece Mahkemesince mi yoksa Bölge Adliye Mahkemesince mi verileceğine dair Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Dairelerinin kararları arasında uyuşmazlık bulunduğu gerekçesiyle söz konusu uyuşmazlığın giderilmesi için 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş,

Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 35. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Yargıtay ilgili Dairesine başvuru yapılması Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kurulundan talep edilmiştir.

II. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU KARARLAR

A. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 17.09.2025 tarihli 2024/2273 E., 2025/1057 K. sayılı kararında.

7251 sayılı Kanun ile HMK'nın bazı maddelerinde değişiklik yapıldığı, HMK'nın 310. maddesinde değişiklik yapılarak, karar verildikten sonra feragat edildiğinde dosyanın kanun yolu incelemesine gönderilmeyerek ilk derece mahkemesince veya bölge adliye mahkemesince feragat veya kabul doğrultusunda ek karar verileceği, dosya temyiz edilmiş veya Yargıtay'a gönderilmiş ise herhangi bir inceleme yapılmaksızın dosyanın hükmü veren mahkemeye gönderileceğinin düzenlendiği,

buna göre hüküm ilk derece mahkemesince verildikten sonra feragat edildiğinde ek karar ilk derece mahkemesince, istinaf dairesi tarafından karar verildikten sonra feragat edilmiş ise istinaf dairesi tarafından ek karar verileceği, somut dosya Daireye geldikten sonra davacının yetkilisi tarafından davadan feragat edildiği anlaşıldığından davadan feragat yönünden ek karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine geri çevrilmesine karar verilmiştir.

B. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 10.09.2025 tarihli 2025/1043 E., 2025/1600 K. sayılı kararında; HMK'nın 3 07... . maddeleri kapsamında, davacı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderdiği feragat dilekçesinin kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 hükmü gereği İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına, bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

C. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 14.09.2023 tarihli 2023/1226 E., 2023/1404 K. sayılı kararında; dosya istinaf aşamasında iken davadan feragat edildiğinden, HMK'nın 310/2 ve 353/1-b-2 hükümleri gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın feragat nedeni ile reddine dair hüküm kurulmasına "Davacı tarafça davadan feragat edilmesi nedeni ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına" karar verilmiştir.

D. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 05.09.2025 tarihli 2025/2671 E., 2025/2318 K. sayılı kararında; HMK'nın 310. maddesi nazara alınarak hüküm verildikten sonra ve istinaf aşamasında dahi feragat mümkün olup İstinaf Dairesince feragat hakkında hüküm kurulması gerektiği kanaatiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm tesisi ile davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulunun 01.12.2025 tarihli ve 2025/21 E., 2025/26 K. sayılı kararı ile uyuşmazlığın, istinaf incelemesi devam ederken, tarafın feragat beyanında bulunması halinde, bu feragat hakkında ek karar verme görev ve yetkisinin kime ait olduğu noktasında ortaya çıktığı, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilip feragat hakkında ek kararın ilk derece mahkemesince verilmesi gerektiği yönünde karar verilirken, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1, 4 ve 6. Hukuk Dairelerince,

istinaf başvurusu ile dosyanın denetim yetkisi bölge adliye mahkemesine geçtiği için feragat beyanı hakkında ek karar verme görevinin istinaf dairesine ait olduğu yönünde karar verildiği, HMK'nın 3 11... . maddeleri, feragatin yargılamayı derhal sona erdiren bir işlem olduğunu ve feragat beyanının verildiği anda hüküm doğurduğunu düzenlediği, feragat kesin hüküm sonuçları doğurduğundan, artık ilk derece mahkemesince yapılacak bir inceleme bulunmadığı,

istinaf başvurusunun yapılmasıyla birlikte dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine geldiği ve inceleme yetkisinin artık istinaf merciine geçtiği, bu nedenle feragat kararı verme görevinin dosyaya bakmakta olan bölge adliye mahkemesine ait olacağı gerekçesiyle yukarıda anılan Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığın Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1, 4 ve 6. Hukuk Dairelerinin kararı yönünde giderilmesi görüşü benimsenerek uyuşmazlığın çözümü için Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanlığına gönderilmesine oy çokluğu ile karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, istinaf incelemesi devam ederken, davadan feragat beyanında bulunulması halinde, feragat hakkında karar verme görev ve yetkisinin ilk derece mahkemesine mi bölge adliye mahkemesine mi ait olacağına ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. HMK'nın 30, 307, 310, 3 11... . maddeleri 2. 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 29. maddesi.

C. Değerlendirme

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konu ile ilgili kavram ve mevzuatın değerlendirilmesi gerekmektedir.

Özel hukuk, taraflara kendi hakları üzerinde tasarruf yetkisi ve imkânı vermiştir. Özel hukuktan kaynaklanan tasarruf yetkisi, uyuşmazlıktan önce başlayıp uyuşmazlığın yargı organına intikal ettiği ve yargı organı önünde görüldüğü anda da devam eder. Hak sahibi, uyuşmazlık konusu hakkını dava edip etmemekte, dava ettikten sonra davalı ile yargılama içinde ya da dışında uzlaşmakta, arabulucuya gitmekte, sulh olmakta veya açtığı davadan feragat etmekte serbesttir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.07.2024 tarihli 2023/4-194 E., 2024/365 K. sayılı ilamı).

HMK'nın "ÜÇÜNCÜ BÖLÜM, Davaya Son Veren Taraf İşlemleri, Davadan Feragat" başlığı altında 307. maddesinde feragat; davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmıştır. Davadan feragat eden davacı, bununla dava dilekçesinin talep sonucu bölümünde istemiş olduğu haktan tamamen veya kısmen vazgeçmektedir. Hiç kimse kendi lehine olan bir davayı açmaya zorlanamayacağı gibi (md. 24), davacı da açmış olduğu bir davayı sonuna kadar takip etmeye zorlanamaz. Medeni usul hukukunda kural olarak hüküm kesinleşinceye kadar bazı istisnai davalar dışında her davadan feragat edilebilir.

Feragat davaya son veren taraf işlemlerinden olup, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılabilir (md. 309/1). Yine feragatin hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir (md. 309/2). Ancak feragat, kayıtsız ve şartsız olmalı, kesin ve açık bir irade beyanı ile yapılmalıdır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.07.2024 tarihli 2023/4-194 E., 2024/365 K. sayılı ilamı). HMK'nın 311. maddesi uyarınca da feragat, kesin hüküm gibi sonuç doğurur.

Davadan feragatın ne zamana kadar yapılabileceği konusunda mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda açık bir düzenleme bulunmamaktayken, 6100 sayılı HMK'nın "Feragatın Zamanı" başlıklı 310. maddesinde, feragatın, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabileceği öngörülmüştür.

28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 29. maddesi ile "...6100 sayılı Kanunun 310 uncu maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. (2) Feragat veya kabul, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat veya kabul doğrultusunda ek karar verilir.(3) Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.” hükmü düzenlenmiştir.

Buna göre HMK'nın 310. maddesine 7251 sayılı Kanun değişikliği ile eklenen ikinci fıkraya göre feragat, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat doğrultusunda ek karar verilir.

Dairemizin önüne gelen uyuşmazlığa bakıldığında; istinaf incelemesi devam ederken, davadan feragat beyanında bulunulması halinde, 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle HMK'nın 310. maddesine eklenen ikinci fıkra hükmü uyarınca, feragat hakkında karar verme görev ve yetkisi bölge adliye mahkemesine ait olacaktır.

İstinaf incelemesi devam ederken, davadan feragat edilmesi durumunda, feragatin hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı olmayıp feragat beyanının verilmesiyle hüküm doğuracağından bölge adliye mahkemesi, dava dosyasını İlk Derece Mahkemesine göndermeyip feragat konusunda bir karar verecektir. HMK'nın 311. maddesi gereği feragat kesin hüküm gibi sonuç doğuracağı için artık İlk Derece Mahkemesince yapılacak bir inceleme de bulunmamaktadır.

Yargıtay uygulamasına bakıldığında, istinaf aşamasında feragat edilmesi nedeniyle bölge adliye mahkemesince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği ya da bu konuda ek karar verildiği,

anılan kararların çoğunlukla vekalet ücreti yönünden temyizi üzerine Yargıtay ilgili Dairelerince onandığı ya da düzeltilerek onandığı görülmüştür (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 12.02.2024 tarihli 2023/2832 E., 2024/575 K. sayılı ve 12.02.2024 tarihli 2023/2625 E., 2024/563K. sayılı, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 20.01.2026 tarihli 2025/4289 E., 2026/816 K. sayılı ve 20.01.2026 tarihli, 2025/4291 E., 2026/814 K. sayılı, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 25.10.2023 tarihli, 2022/3694 E., 2023/5073 K. sayılı, Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 30.09.2024 tarihli, 2024/4868 E., 2024/5372 K. sayılı, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 02.026.2021 tarihli,

2021/4831 E., 2021/7446 K. sayılı ilamları).

Bu itibarla HMK'nın yukarıda anılan hükümleri ve özellikle de 28.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7251 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle HMK'nın 310. maddesine eklenen ikinci fıkrada düzenlenen açık hüküm ve HMK'nın 30. maddesinde düzenlenen usul ekonomisi ilkesi gereği, istinaf incelemesi devam ederken, davadan feragat beyanında bulunulması halinde, feragati değerlendirme, feragat hakkında karar verme görev ve yetkisinin bölge adliye mahkeme ait olacağının kabulü ile aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.