Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/10401 K.2023/3750

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 20.05.2019 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkilin beraatine karar verilen ceza dava dosyası kapsamında uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan 18.02.2016 - 25.10.2018 tarihleri arasında tutuklu kalması sebebiyle oluşan zararının karşılığı olarak 200.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini arz ve talep ederim." şeklinde beyanda bulunmuştur.

2. Davalı vekili 01.07.2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "Dava süresinde açılmamıştır. Derdestlik araştırması yapılmalıdır. Davacının eylemi ile oluşan suçun niteliği itibariyle haksız tutuklama oluşmamıştır. Talep edilen tazminat miktarları fahiştir. Davacının gerçekten bir işle iştigal edip etmediği, davaya muvafakatinin olup olmadığı araştırılmalıdır." şeklinde beyanda bulunmuştur.

3. Van 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.12.2019 tarihli ve 2019/116 Esas, 2019/398 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 13.07.2020 tarihli ve 2020/530 Esas, 2020/774 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurularının düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 24.12.2021 tarihli ve 2020/85216 sayılı, esastan ret görüşlü Tebliğname ile Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

1.Davacı vekilinin temyiz istemi; hükmedilen tazminat miktarlarının az olduğuna, ilişkindir.

2.Davalı vekilinin temyiz istemi; davanın süresinde açılmadığına, savunma haklarının kısıtlandığına, davacı maddi zararını ispatlayamadığından maddi tazminat talebinin reddedilmesi gerektiğine, hükmedilen manevi tazminat miktarının fazla olduğuna, faiz uygulamasına, hükmedilen vekalet ücretinin fazla olduğuna, ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Davacı vekili vermiş olduğu 20.05.2019 havale tarihli dilekçesinde özetle; müvekkilinin uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan dolayı 18.02.2016 - 25.10.2018 tarihleri arasında tutuklu kaldığı, Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/572 Esas, 2019/122 Karar sayılı ilamıyla müvekkilinin beraatine karar verildiğinden bahisle 200.000,00 TL maddi ve 300.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 500.000,00 TL tazminatın haksız işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Tazminat davasının dayanağını oluşturan Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/572 Esas sayılı dosyasına ait evraklar dosyamız arasına alınmış, söz konusu evrakların incelenmesinde, davacının uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti suçu nedeniyle hakkında dava açıldığı, davacının söz konusu dosya kapsamında 18.02.2016 - 25.10.2018 tarihleri arasında tutuklu kaldığı, tutuklulukta kaldığı sürenin başka bir cezadan mahsup edilmediği, yargılama sonunda davacının beraatine karar verildiği, kararın 13.02.2019 tarihinde kesinleştiği, dosyanın diğer sanıklar yönünden Yargıtay'a gönderildiği, beraat kararının usulüne uygun olarak tebliğ edildiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı anlaşılmıştır.

Davacının dava dilekçesi ile talep etmiş olduğu maddi zararı bakımından 980 günlük tutukluluk süresine ilişkin olarak 41.761,87 TL maddi tazminatın haksız işlem tarihi olan 18.02.2016 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyo-ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre, tazminat davasının kesinleştiği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer ve benzeri hususlar da gözetilerek hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak şekilde, hak ve nefaset kurallarına uygun makul bir miktar olarak 980 günlük tutukluluk süresi için 50.000,00 TL manevi tazminatın haksız işlem tarihi olan 18.02.2016 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Maddi tazminatın asgari geçim indirimi düşülmek sureti ile 46.066,06 TL yerine 41.767,87 TL olarak hükmolunması, hukuka aykırı bulunarak hükmün gerekçesinde ve hüküm fıkralarında maddi tazminat miktarı olarak belirlenen 41.767,87 TL ibaresi çıkarılarak yerine 46.066,06 TL ibaresinin eklenmesi suretiyle düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/572 E., 2019/122 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 18.02.2016 - 25.10.2018 tarihleri arasında 980 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 13.02.2019 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye dava açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

A.Davacı vekilinin temyiz isteği yönünden; 1.Gözaltında ve tutuklu kaldığı dönem içerisindeki maddi zararını ücret bordrosu gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacı lehine tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden maddi tazminatın hesaplanmasında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nefaset ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da altında olacak şekilde eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunmuştur.

B.Davalı vekilinin temyiz isteği yönünden;

Tazminat talebinin dayanağı olan Van 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/572 E., 2019/122 K. sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 18.02.2016 - 25.10.2018 tarihleri arasında 980 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine karar verildiği, beraat hükmünün 13.02.2019 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye dava açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmakla; davanın kısmen kabulüne ve hükmedilen tazminat miktarlarına talep doğrultusunda faiz işletilmesine ilişkin kararda bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Gözaltında ve tutuklu kaldığı dönem içerisindeki maddi zararını ücret bordrosu gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacı lehine tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden maddi tazminatın hesaplanmasında hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer gözetilmek suretiyle, hak ve nefaset ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak ve emsal uygulamaların da altında olacak şekilde eksik manevi tazminata hükmolunması, hukuka aykırı bulunduğundan; davalı vekilinin hükmedilen manevi tazminat miktarının fazla olduğuna ilişkin yerinde görülmeyen temyiz isteği reddedilmiştir.

05.08.2017 tarihli 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik, 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca, tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödeneceği, ancak, ödenecek miktarın tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamayacağı hususu dikkate alınarak, bu aralıktan fazla hesaplanan nisbî avukatlık ücreti yerine ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücrete hükmedilmesinde, hukuka aykırılık bulunamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (A-2) paragrafında açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 13.07.2020 tarihli ve 2020/530 Esas, 2020/774 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğnameye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,