Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/7081 K.2024/178

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 26.09.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkilinin Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan 31.01.2017 tarihinde gözaltına alındığını, 03.02.2017 tarihinde tutuklandığını, 28.12.2017 tarihinde tahliye edildiğini ve yapılan yargılama neticesinde beraat ettiğini, haksız tutuklama nedeniyle 300.000 TL manevi tazminatın haksız fiilin vukuu bulduğu tarih olan 03.02.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile bile davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

2.Davalı vekili 11.10.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "davanın yasal süre içerisinde açılıp açılmadığının mahkemece re’sen incelenmesi gerektiğini, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3.Turgutlu Ağır Ceza Mahkemesinin, 20.11.2018 tarihli ve 2018/176 Esas 2018/178 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4.İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 04.10.2019 tarihli ve 2019/60 Esas 2019/3743 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5.Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 06.10.2021 tarihli, duruşma açılması gerektiği gözetilmeden, tazminat miktarlarının artırılmak suretiyle, düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesinin Yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle hükmün bozulması görüşünü içerir tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince; davacının Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçlamasıyla, Turgutlu Cumhuriyet Başsavcılığınca 2016/7132 soruşturma sayılı dosya kapsamında 31.01.2017 - 03.02.2017 tarihleri arasında 3 gün gözaltında kaldığı ve akabinde tutuklama talebi ile sevk edildiği, Turgutlu Sulh Ceza Hakimliğinin 03.02.2017 tarih ve 2017/30 sorgu sayılı kararı ile tutuklandığı, 03.02.2017 - 28.12.2017 tarihleri arasında 328 gün Manisa T tipi Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu kaldığı,

Manisa 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 16.01.2018 tarih ve 2017/82 E., 2018/44 K. sayılı dosya kapsamında yapılan yargılama neticesinde de davacının üzerine atılı suçu işlemediğinin sabit olduğu anlaşılarak hakkında beraat kararı verildiği ve beraat kararının 23.01.2018 tarihinde kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği, davanın yasal süresi içerisinde açıldığı, davacının gözaltına alındığı 31.01.2017 ve tahliye olduğu 28.12.2017 tarihleri arasında 331 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı,

davacının 328 gün haksız tutuklama ve gözaltı nedeni ile ceza evinde kaldığından bahisle 300.000 TL manevi tazminat talep ettiği ve CMK'nın 141 ve 142 nci maddesindeki manevi tazminat şartlarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 15.000 TL manevi tazminatın talep nazara alınarak 03.02.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince; mahkemece manevi tazminata hükmedilirken nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, ceza infaz kurumunda kaldığı süre, olayın cereyan tarzı ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar yasal faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nasafet ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması,

buna bağlı olarak hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ne göre CMK'nın 142/9 uncu maddesi de gözetilerek 3.000 TL nispi vekalet ücreti yerine 1.800 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle hüküm fıkrasının 1 nolu bendinde yazılı "15.000 (onbeşbin)" ibaresinin hükümden çıkartılarak yerine "25.000 (yirmibeşbin)" ibaresinin eklenmesi, vekalet ücretine ilişkin 4 nolu paragrafta yazılı "1800" ibaresinin hükümden çıkartılarak yerine "3.000" ibaresinin eklenmesi suretiyle hükmün düzeltilmesi suretiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Manisa 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/82 Esas 2018/44 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan 31.01.2017-28.12.2017 tarihleri arasında 331 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 23.01.2018 tarihinde kesinleştiği, göz altına alınma ve tutuklama tarihi itibariyle davanın yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'a tâbi olduğu anlaşılmıştır.

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davaları her ne kadar 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiş ise de özel hukuk yanı ağır basan bir dava olması nedeniyle bu Kanunda düzenlenme bulunmayan hallerde tazminat hukukunun genel prensipleri çerçevesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun uygulanması gerekmektedir.

Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 280/1. maddesinde düzenlenen duruşma açılmadan düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilecek haller bir suç kovuşturması sonucu verilen hükümler için geçerli olup doğrudan tazminat davalarında uygulanması mümkün değildir.

Bu nedenle Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun istinafa ilişkin hükümlerinin kıyas yolu ile uygulanması gerekmekte olup, aynı Kanun'un 353. maddesi gereğince tazminat miktarlarının azaltılması veya artırılmasının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12.12.2023 tarihli Başvuru no 25852/18 Deliktaş/Türkiye Davası kararında da belirtildiği üzere; duruşma açılmaksızın düzeltilerek esastan reddine karar verilmesinde bir engel bulunmadığından tazminat miktarının eksiltilmesinin duruşma açılarak yapılması gerektiğine ilişkin bozma isteyen görüşe iştirak edilmemiştir.

Gerekçeli karar başlığında, ''26.09.2018" olan dava tarihinin ''03.10.2018'' olarak yazılması mahalinde düzeltilebilir yazım hatası olarak kabul edilmiştir.

5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinin birinci fıkrasındaki "Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her halde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir." şeklindeki düzenlemeye göre; sanığın (davacının) Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan göz altında ve tutuklu kaldığı, yargılama sonunda sanık ve sanık müdafinin yüzüne karşı beraatine hükmedildiği, hükmün 23.01.2018 tarihinde kesinleştiği, kesinleşme şerhi taşıyan kararın davacıya 05.02.2018 tarihinde tebliğ edildiği,

davanın haksız işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan CMK'nın 142 nci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen 3 aylık süre geçtikten sonra 26.09.2018 tarihinde açılmış olduğunun anlaşılması karşısında, süresinde açılmayan tazminat davasının reddi yerine, yargılamaya devamla davacı lehine tazminata hükmedilmesi hukuka aykırı görülmüştür.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesinin, 04.10.2019 tarihli ve 2019/60 Esas 2019/3743 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca Turgutlu Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

########